د حضرت موسی علیه السلام په قصه کې سبقونه او درسونه

لیکوال:مولوي  محمد عطاءالحق الموسوي

نشر او ترتیب: رائد

پرلپسې دویمه برخه.

دحق داعی بايد د دعوت پر مهال پخپلې هرې خبرې ښه مطمئن او ډاډه وي.

ځکه چې داعی خپله پخپلې خبرې مطمئن نوي نو بل چا ته به څنګه اطمنان ورکړي؟.

لکه چې مخکې مو وويل چې دعوت ته له ليږو وړاندې موسی ؑ  ته الله جل جلاله د عصا او يد بيضاء په اړه تعليم ورکړ او هغه ته يې وروښودل چې همسا دې وغورزوه، مار به ترې جوړشي او لاس دې بغل ته يوسه بېرته يې راوباسه تک سپين به وي. کيدايشي د دې تعليم وجه يې همدا وي چې موسی ؑ پخپلو معجزو اطمناني او ښه ډاډمن شي تر څو يې د فرعون په دربار کې په ډاډمن زړه وړاندې کړي او په خپل نبوت استدلال قائم کړي . که موسی ؑ پخپله معجزه ډاډمن نوای نو فرعون ته يې کله په ډاډه زړه ويلای شوای چې زه پخپل نبوت دليل درته پيش کوم. خو موسی ؑ  مطمئن وو، هغه مهال چې فرعون يې له نبوت نه انکاري شو، بېلابېلې پلمې او نيوکې يې وکړې نو موسی ؑ  ورته وويل: که زه پخپل نبوت دليل درته وړاندې کړم بيا به يې ومنې؟ لکه الله ﷻ فرمايي : ﴿ قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُبِينٍ )  (الشعراء، 30)

ترجمه :   موسی ؑ وويل : که څه هم يو ښکاره دليل درته وړاندې کړم؟.(بيا هم ته زما نبوت نه منې او تهديدونه راکوي؟).

 

درېيم درس

د حق داعي بايد ځان ته ډېرې دعاګانې وکړي.

ځکه دعا د مرادونو د تر لاسه کېدو او د الله جل جلاله د نصرت تر ډيرو خورا اغيزمنه وسيله ده .

کله چې موسی ؑ  ته د نبوت دا سپيڅلې او ستره دنده ور په غاړه شوه نو د خپل کار دبريا له پاره الله ﷻ ته لاس په دعا شو ، څلور غوښتنې يې ترې وکړې .

د موسی ؑ  ستونزې او د هغو د حل لپاره دعا .

لومړی دا چې : ﴿قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي )  (طه، 25).

ترجمه : موسی ؑ وويل : ای زما ربه! زما سينه پراخه کړه .

يعنی حليم، بردبار او د حوصلې څښتن مې وګرځوه چې د مصائبو او خلاف الطبع شيانو په ليدلو ژر خپه نشم .

دويم : ﴿ وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي )  (طه، 26).

ترجمه:   او ماته زما  کار  اسان کړه .

يعنی داسې وسائل او وسائط راغونډ کړه چې په هغو سره دا عظيم الشان او دروند کار راته آسان شي .

درېيم : ﴿ وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي (27) يَفْقَهُوا قَوْلِي )  (طه، 28).

ترجمه:    زما له ژبې لکنت (نښليدل) لرې کړه، تر څو فرعونيان ځما په خبره  وپوهيږي .

څلورم داچې : ﴿وَاجْعَلْ لِي وَزِيرًا مِنْ أَهْلِي (29) هَارُونَ أَخِي )  (طه30).

ترجمه :  ماته ځما له کورنۍ څخه يو وزير راکړه چې هغه زما ورور هارون (ؑ) دی .

چې له ځان سره يې په دې کار کې ملګری کړم او خپله ملا پرې مضبوطه کړم، تر څو دواړه يو ځای شو او ستا ثناء او ستا ياد ډير وکړای شو .

پورتنيو آيتونو کې ګورو چې موسی ؑ د خپل کار د کاميابولو له پاره دعا کوي او د خپلو مشکلاتو حل له الله ﷻ څخه غواړي . الله پاک ﷻ د موسی ؑ لاسونه خالي پرې نه ښودل، ټول مرادونه يې ورپوره کړل .

نو د حق هر داعی بايد هروخت ځانته خامخا دعاګانې وکړی .

موسی ؑ  خپل دښمن په دعا را پرزولی.

هغه داسې چې : کله موسی ؑ  د فرعونيانو له ايمان نه نا هيلی شو نو الله ﷻ ته يې سوال وکړ چې ای الله دوي ته چې تا کوم مالونه ورکړي هغه ټول ورته محوه او پناه کړه . او په زړونو  کې يې داسې کلک والی پيدا کړه چې تر هغو ايمان رانه وړي ترڅو چې دردناک عذاب وويني .( )

الله پاک فرمايي : (رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوا حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ (يونس 88) .

هماغسې وشول ، د موسی ؑ  دعا قبوله شوه، د خدای دښمن جابر فرعون او لښکر يې له خپل ساز او سامان سره د قلزم سين په طوفانی او قهريدلو څپو کې غرق شول او د تل له پاره د ځمکې له مخ نه د هغوی د شر او فساد ټغر ټول شو .

همدا ډول موسی ؑ  خبر شو چې فرعون مې د وژلو هوډ کړی، نو له مصر نه د وتلو تکل يې وکړ ، خو هلته له فرعون څخه هم په وېره کې وو چې هسې نه د وتلو مخته مې ونيسي، نو په داسې حال کې روان شو چې د دښمن حالات يې څارل او رب ته لاس په دعا شو چې ای ربه! له دې ظالمانو څخه مې وژغوره . لکه الله پاک فرمايي :

﴿ فَخَرَجَ مِنْهَا خَائِفًا يَتَرَقَّبُ قَالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ )  (القصص،21)

ترجمه : نو (موسی ؑ) له مصرنه په داسې حال کې ووت چې ويريدونکی وو او کتل به يې ( هر لوري ته چې هسې نه څوک راپسې راشي)  وويل يې : ای زما ربه! له دې ظالم قوم نه ماته نجات راکه .

هماغسې وشول الله پاک ﷻ يې دعا قبوله کړه، صحی سلامت يې مدين ته ورساوه، او بهترين پناه ځای ور نصيب کړ .

وګورئ!  لاندې آيت کې هم موسی ؑ خپل قوم ته د دعا امر کوي .

خبره داسې وه چې : څه مهال چې د مقابلې په ميدان کې د فرعون ساحران په حقيقت پوه او په سجده پرېوتل، د ځينې قبطيانو (فرعونیانو) هم د موسی ؑ  په لور ميلان پيدا شو، نو فرعوني مشران ووېرېدل او فرعون يې د بني اسرائيلو په خلاف ولمساوه، ورته ويې ويل : بنی اسرائيلو ته د آرام موکه مه ورکوه، که هغوی په ارام شي ستا عبادت به پريږدي او په ځمکه کې به فساد جوړ کړي . فرعون د خپل زور او غرور په نشه کې راغی او فرمان يې صادر کړ چې د بنی اسرائيلو ځامن دې ووژل شي او ښځې (لوڼې) دې د خدمت له پاره ژندوۍ پرېښوول شي .

لکه الله فرمايي : وَقَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ أَتَذَرُ مُوسَى وَقَوْمَهُ لِيُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَيَذَرَكَ وَآلِهَتَكَ قَالَ سَنُقَتِّلُ أَبْنَاءَهُمْ وَنَسْتَحْيِي نِسَاءَهُمْ وَإِنَّا فَوْقَهُمْ قَاهِرُونَ (الأعراف127)

ژباړه : او د فرعون له قوم څخه مشرانو وويل : آيا ته موسی او د هغه قوم پريږدې چې په ځمکه کې فساد وکړي ، او ستا د خدايانو عبادت پريږدي ؟. هغه (فرعون) وويل : ژر ده چې موږ به د هغوي زامن ووژنو او ښځې به يې ( د خدمت له پاره) ژوندۍ پريږدو او په هغوي غالب يو .

د دې امر له صادرولو سره به بني اسرائيل طبعا وېرېدلې وي، نو موسی ؑ  دوی ته تسل ورکړ او د کاميابی له پاره يې دوه نسخې ور په ګوته کړې .

لومړی دا چې دعا وکړئ او له الله ﷻ  نه مرسته او مدد وغواړئ .

دوهم دا چې صبر وکړئ .

لکه الله ﷻ فرمايي: ﴿قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا) (الأعراف 128).

ترجمه :  هغه (موسی ؑ) وويل : له الله ﷻ نه مرسته وغواړئ او صبر کوئ .

له دې وروسته موسی ؑ خپل قوم ته ډاډ ورکړ چې نژدې وخت کې به الله ﷻ ستاسې دښمن هلاک کړي او واک به تاسې ته درکړي. لکه الله پاک ﷻ فرمايي :

 

﴿قَالَ عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ )  (الاعراف 129).

ترجمه :  هغه (موسی ؑ) وويل: نږدې ده چې ستاسې رب به ستاسې دښمن هلاک کړي او تاسې به (د مصر يا شام) په ځمکه واکمن کړي، بيا به (الله ﷻ) وګوري چې تاسې څنګه عمل کوی؟.

فائده : واکمني او مشرتوب د الله ﷻ امتحان او ستر مسئوليت ده .

که د پورتني آيت وروستۍ برخې ته ځير شو الله ﷻ فرمايي چې : په ځمکه به مو واکمن کړم خو بيا به وګورم چې تاسې څه کوئ!. له دې څخه څرګنديږي چې واکمني او مشرتوب يو ستر مسئوليت او امتحان دی، چې ډير لږ خلک پکې کاميابيږي. نو هر هغه چاته چې کوم مسئوليت ور وسپارل شي بايدپه دې امتحان کې د کاميابی له پاره زيار وباسي .

مسئله : له ظالمانو او کافرو واکمنانو سره کار او ظيفه کول ناروا دي .

موسی ؑ نه چې خطا وشوه (بلا ارادې قتل ځني وشو) نو الله پاک ته يې سوال وکړ چې دا خطا مې را معاف کړه، الله پاک ﷻ يې دعا قبوله او د بښنې زيری يې ورکړ. لکه الله فرمايي :

﴿قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ )  (القصص 16).

ترجمه :  هغه (موسی ؑ) وويل : ای ربه! بېشکه ما پخپل ځان ظلم وکړ نو ماته بښنه وکړه!. نو الله بښنه ورته وکړه .

د دې نعمت په شکر کې موسی ؑ  له الله ﷻ سره عهد وکړ چې زه به د کوم مجرم او ظالم مدد نه کوم . لکه الله فرمايي :

﴿قَالَ رَبِّ بِمَا أَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ أَكُونَ ظَهِيرًا لِلْمُجْرِمِينَ) (القصص، 17).

ترجمه :  هغه (موسی ؑ) وويل : ای زما ربه!له دې کبله چې تا په ما انعام کړی زه به هېڅکله د  مجرمانو ملا تړی نشم .

له دې او نورو آيتونو او روايتونو نه علماء دا مسئله ثابتوي چې د ظالم مرسته، مدد او له هغه سره کار کول روا نه دي .

د دې مسئلې په اړخونو او صورتونو مفتی محمد شفيع رحمه الله په احکام القرآن کې مفصل بحث کړی دی، د تفصيل له پاره هلته مراجعه کولای شي .

اړوند مطالب

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *

Close