طالبان ولې له افغان حکومت سره مخامخ خبرې نه کوي؟/ هېواد ریان

سوله د جگړې د دواړو اړخونو اړتیا ده او دواړه لوري باید د سولې له‌پاره انعطاف وکړي. ملت د دواړو اړخونو له خوا د جگړې قرباني دی. طالبانو له دې وړاندې ویلي وو، چې د جگړې له اصلي لوري«امریکا» سره د سولې خبرې کوي؛ خو له افغان حکومت سره ځکه خبرې نه کوي، چې د دوی صلاحیت او واک له امریکا سره دی. روانه جگړه امریکا پیل کړې او دغه جگړه د طالبانو انتخاب نه؛ بلکې پرې تپل شوې ده.

طالبانو تېره میاشت د امریکا ولس، کانگرېس او پالیسۍ جوړونکی ته لیک ولېږه او له ټولو یې غوښتي وو، چې امریکا دې نور خپل پوځیان له افغانستان اوباسي. د طالبانو لیک په پراخه کچه تبلیغ شو او گڼو نړیوالو رسنیو د خبرونو مهم ټکی د طالبانو لیک وو.

په کابل کې د څو بریدونو وروسته د امریکا ولسمشر او دفاع وزیر له طالبانو سره د سولې خبرې رد کړي. څو ساعته وروسته افغان حکومت هم ورته غبرگون وښود او له طالبانو سره یې جگړه قبوله کړه؛ خو خبرې اترې نه.

تېره ورځ طالبانو یو ځل بیا له امریکا سره د مخامخ خبرو د پیل کولو هوډ ښکاره کړ. امریکايي چارواکو هم وویل، چې له طالبانو سره خبرې کوو. د امریکايي چارواکو له خبرو وروسته ارگ هم وویل، چې له طالبانو سره د شرطونو پرته خبرې کوي او دا ځل به د سولې په خبرو کې هېڅ شرط نه وړاندې کېږي.

نن په کابل کې د «کابل پروسې» دویمه ناسته وه، چې د افغان چارواکو سربېره د امریکا، روسیې، چین، ایران، هندوستان، پاکستان، ملگرو ملتونو او د گڼو نړیوالو ادارو استازو پکې گډون کړی وو. تراوسه د نننۍ غونډې پایلې له رسنیو سره شریکې شوې نه دي؛ خو د یو شمېر ویناوالو خبرې رسنیو ته راووتې.

ولسمشر غني د نورو وختونو په خلاف دا ځل د سولې لپاره ډېر انعطاف کړی و او په پوره معنا یې ځان د سولې لېواله ښوده.

۱) د سولې لپاره سیاسي چوکاټ وضع شي: اوربند رامنځته شي، طالبان د یوه سیاسي گوند په توگه په رسمیت وپېژندل شي، د باور جوړونې ترتیبات ونیول شي او عادلانه او آزادو ټاکنو ته لاره هواره شي.

۲) د سولې لپاره حقوقي چوکاټ وضعه شي او د غوښتنې په صورت کې په اساسي قانون کې د پیشبیني شوې قانوني پروسې له لارې د اساسي قانون بیا کتنه وشي او د بندیانو د آزادولو او د بندیزونو له لېستونو څخه د ایستلو لپاره قانوني لارې چارې تعقیب شي.

۳) د افغانستان دولت په رسمیت وپېژندل شي، د قانون حاکمیت ته درناوی وشي، اصلاحاتو ته لاره هواره شي او د متوازن پرمختگ او د کډوالو د راستنېدلو لپاره انتظامات وشي.

۴) د ټولو اتباعو، په تېره د پخلا کېدونکیو طالبانو د امنیت لپاره تدابیر ونیول شي.

۵) د اقتصاد او ټولنیز پرمختگ لپاره پروګرامونه پلې شي او په ملي پروگرامونو کې کډوالو او پخوانیو جنگیالیو ته ځای ورکړل شي.

۶) د سولې لپاره نړیوال ملاتړ او همکاري ترلاسه شي، په تېره دا چې د ډیپلوماټیک مالي ملاتړ په ترلاسه کولو، د بهرنیو جنگیالیو د برخلیک معلومولو او له لېستونو څخه له سولې سره د یو ځای کېدونکو افغانانو د نومونو د ایستلو په برخه کې همکاري ترلاسه شي.

۷) او د یوه جامع تطبیقي چوکاټ له لارې بېړني، لنډه مهاله او اوږدمهاله شرایط او اهدافو ټاکل او په دې ټولو برخو کې د پرمختگ د څارنې او ارزونې یو مؤثر میکانیزم رامنځته شي.

ولسمشر غني اووه مهم وړاندیزونه وکړل؛ خو د غني له خبرو وروسته د ملي امنیت سلاکار او د ملي امنیت رییس د ولسمشر په خلاف یو ځل بیا د جګړې د سنگرونو د گرم ساتلو وویل.

په داسې حالاتو کې سوله نه راځي، چې د حکومت لوړ پوړي چارواکي په یوه خوله نه وي او هر یو یې جلا جلا نظر لري.

طالبان ولې له حکومت سره خبرې نه کوي؟

۱)ځکه اوسنی حکومت په ټوله معنا د امریکا په امر چورلېږي او د امریکا له امر پرته هېڅ نه شي کولی؛

۲)حکومت په تېرو درېیو کلونو کې له خپلمنځي اختلافاتو څخه نه دی خلاص شوی او هره ورځ د ارگ او سپېدار ماڼۍ ترمنځ سیاسي اختللافات رسنیز کېږي؛

۳)حکومت په تېرو درېیو میاشتو کې خپل یو والي له دندې نه شي گوښه کولی؛ نو د ټول افغانستان مسئله به څنگه حل کړي؟؛

۴)په حکومت کې ځینې کسان جگړه غواړي او په دغه همدغه جگړه کې یې گټې دي؛ نو دوی هېڅکله هم سولې ته نه راضي کېږي؛

۵)حکومت له تېرو دوو کلونو راهیسې د نویو برېښنايي پېژندپاڼو د وېش په اړه سره هوکړې ته نه دی رسېدلی؛ نو دوی به څنگه له طالبانو سره سوله وکړي؟؛

۶)په افغان حکومت کې ډېری پخواني جنگي مجرمین دي او له دې وېرېږي، که طالبان راشي نو د محکمې مېز ته به راکش کړل شي؛

۷)په پورته خبرو سره ځکه طالبان له افغان حکومت سره د سولې خبرې نه کوي او مخامخ له امریکا سره د سولې خبرو غوښتونکي دي.

ټېګونه

اړوند مطالب

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *

Close