له نوميالي ژورنالېست او تحليلګر وحيد مژده سره د(کابل ټکي کام ) مرکه

مرکيال : فاتح

کابل ټکی کام: مژده صيب!  لومړی مو ډېره مننه کوم، چې کابل ټکي کام ته مو خپل قيمتي وخت راکړ.

مژده: سلامت اوسئ ، مهرباني.

 کابل ټکی کام : دلومړۍ پوښتنې په توګه، دهېواد روان سياسي حالت او دحکومت او مخالفينو «طالبانو» مسيرڅه ډول ارزوئ؟

مژده : بسم الله الرحمن الرحيم .دا خو روښانه خبره ده څوارلس کاله پخوا چې بهرني عسکر افغانستان ته راغلل، دهغوی پرمټ دا حکومت جوړ شو. په يو هېواد کې چې دنورو پر مټ يو حکومت جوړ شي او پرهغوی وتپل شي، نو دداسې حکومت څخه اميد نشي کېدای.همدا وه چې په دې څوارلسو کالونو کې دحامد کرزي په حکومت او بيا وروسته چې دا دوه سری حکومت جوړ شوی دی ورځ تربلې حالات خرابېږي.البته  ويلی شم چې په تېرو  دولسو کلونو کې يو اقتصادي حرکت راغی او امريکايانو اواروپايانو افغانستان ته پيسې راوړې. دلته داسې فکر کېده چې دوی به دپيسو په زور وکولی شي، چې هر څه جوړ کړي؛ خو په افغانستان کې دا مشکل نه دپيسو په زور حل شو او نه هم دنظامي قوتونو دشتون پر مټ، نو اوس هم چې څوارلس کاله پس حالاتو ته ګورو، نو لکه څنګه چې خلک پخوا له دغو حالاتو څخه ناهيلي وو اوس هم هماغسې ناهیلي دي.خلک له افغانستان څخه وځي او دې ته ترجيح ورکوي چې په يو بل هېواد کې ژوند وکړي.دا دافغانستان لپاره يو لوی ناورين دی.زه په اوسنيو شرایطو کې حالات داسې ګڼم، چې حالات ورځ تربلې خرابېږي او موږ چې دسولې کوم اميد درلود په دې څوارلسو کلونو کې  پوره نشو. بهرنيو قوتونو غوښتل چې دجګړې له لارې سوله راولي؛ خو هغه کار هم ونشو، نو زه فکر نکوم چې له دې وروسته زيات اميد دې حکومت اودې حالاتو ته ولرو.

کابل ټکی کام : دطالبانو جګړييز پرمخيون، دکندوز په شمول دډېرو ولسواليو سقوط، دسترو لارو تړل ،دالوتکو رانسکورول او آن د کابل په زړه کې هدفي عمليات ترسره کول ددولت پر وړاندې دطالبانو د نظامي ځواک په پياوړتيا څومره دلالت کوي؟

مژده : ګورئ، څوارلس کاله دمخه چې بهرني قوتونه دلته  راغلل، هاغه وخت هم په دې نظروم، که بهرنيان واقعا د افغاستان په چارو کې دسولې پلويان وي او غواړي چې په افغانستان کې سوله راشي ،ښه خبره داده، چې دوی دمنځګړي په صفت کار وکړي.مثلاً ديو لوري حمايت دې نه کوي.نه دطالبانو او نه ددولت اوداسې حالات بايد غوره کړي، چې په افغانستان کې ټول جهتونه دې ته وهڅول شي چې يو مشترک حکومت او مشترکې هڅې پربنياد نوی دور په افغانستان کې شروع شي، خو دوی دا هدف نه درلود . همدغه و  چې داحالت رامنځ ته شول. اوس چې حالاتو ته ګورو ،زما په نظر افغانستان ډېرخطر ناک حالت ته نږدې شوی دی اول خو دطالبانو قوت ددې ښکارندويي کوي چې دامريکايانو هدف چې: دوی غوښتل په افغانستان کې طالبان او القاعده وځپي  اوس ددوی هغه هدف بالکل له ناکامۍ سره مخ شوی دی. له دې وروسته زه باور نه لرم چې دوی څه کوي هغه دې وکولای شي. طالبان ورځ تر بلې قوي کېږي او په ټول افغانستان کې دوی جګړيز عمليات پېل کړي دي او هره ورځ دا خبره کېږي چې دې ولسوالي سقوط وکړ او هغې ولسوالۍ.  دا ددې معنا لري چې دافغانستان خلک له دې حکومت څخه ناراضه دي، که ناراض نه وای او افغانانو له حکومت سره مرسته کولای نو دا کار نه کېده.داچې ناراضه دي او دولت او بهرنيان هم نه غواړي چې پوی شي چې ولي خلک ناراضه دي دا ددې معنا لري چې دوی ددې جګړې داوږدېدو تابيه لري. زه فکر نه کوم چې دوی دا اوسني حالات چې خارجي قوتونه په افغانستان کې ساتي  او دوی څخه خپل هدف چې طالبان مات شي څه تر لاسه کړي .فکر کوم چې له دې نه وروسته نور ولاياتونه به هم سقوط وکړي ،ولسوالۍ خو هره ورځ ګورو چې لاس په لاس کېږي. زما په نظر طالبان ورځ تربلې شايد لاهم قوي شي او دا دهغه هدف لپاره چې خارجيانو درلوده ،دماتې معنا لري.

وحید مژده د کابل ټکی کام سره په مرکه کی
وحید مژده د کابل ټکی کام سره په مرکه کی

کابل ټکی کام: دکندوز نيولو او پريښودلو، د ولس پروړاندې کوم لوری مثبت ثابت کړ؟دولت که طالبان؟

 مژده : څو ورځې دمخه بې بي سي هم زما نه همدا پوښتنه وکړه، چې طالبانو ماتې وخوړه او پر دې يې ډېر تاکيد درلوده چې زه ووايم چې طالبانو ماتې خوړلې؛ خو زما عادت دا دی څه چې زما په زړه کې وي هغه نشم پټولی او نه د بل چا په ګټه خبره کوم . هغه څه چې زه يې اورم او زه يې برداشت کوم هماغه وايم .نو دا خبره مې هغوی ته هم وکړه چې که تاسو په افغانستان کې دڅوارلس کاله له جګړې وروسته چې څومره خلک ووژل شول او څومره وراني وشوه او بيا څومره پیسې چې په دې جګړه کې مصرف شوې او اوس طالبان راځي په ډېر جدي ښار هغه هم په شمال کې، نه په جنوب کې چې  ووايئ په دې کې دپاکستان لاس و، دوی ځي په شمال کې ښار نيسي دا دڅه شي ښکارندويي کوي؟

دا ددې ښکارندويي کوي چې طالبان قوي شوي دي او مقابل لوری يې ضعيف دی .دبلې خوا يوه بله خبره هم دوی کوي، ددې لپاره چې ځان ته يوه توجيه برابره کړي چې : دا دطالبانو دقوت ښکارندويي نکوي، بلکې ددولت دضعف ښکارندويي کوي.ددې معنا څه ده ؟ نو همدا خبره ده چې يو طرف ضعيف کېږي او بل طرف قوي کېږي.

کابل ټکی کام:  د طلوع او يک تلويزونونولخوا  دکندوزيانو پرناموس دجنسي تېريو دتورونو خپرول دچا په اشاره وو؟ اوله دې څخه يې کوم اهداف ترسره کول غوښتل ؟ او ايا ملګرو ملتونو هم  په دې تورونو کې ديادو تهمتګرو تقليد ونکړ؟12166533_583406635158531_1592421028_n

مژده : دا ډېره خطرناکه خبره وه ،هغه کسان چې داسې خبرې کوي هغوی ته ناموس مهم نه دی او داسې خبرې د اولس په يو ادرس کول ډېر غلط کار و.

بلخوا مونږ چې دهمدغې سېمې خلک يو او هلته چې زمونږ ډېر نږدې ملګري دي هغوی اوس هم همالته دي. ما چې هره ورځ دهغوی سره تماس درلود هغوی يوازې همدا شکايت درلود چې برق او اوبه نشته.دوکانونه بند دي، له دې وجې مشکلاتو سره مخ وو .له بلې خوا چې کله بمباري شروع شوه او بيا اور ولګيده ، بيا هم همدغه خبره وه چې طيارو بمبارۍ کړي دي ،مثلا دالکوزي ګودام چې اور واخيست . ترپايه پورې خلکو دهمدغسې ناخوالو خبره کوله ،هيچا دا خبره ونکړه چې داسې يو کار شوی دی .بله داچې دوی دشفاخانو خبره ډېره کوله چې هلته  دا کار شوی . دا نه يوازې دکندوز خلکوته بلکې رسنیو ښځینه ډاکټرانې هم یادولې، چې د طالبانو له لوري پرې جنسي تېری شوی دی . داټولې هغه خبرې وې چې بايد سپيناوی يې وشي چې ولې داسې خبرې وشوې . ددې لپاره چې تاسې طالبان بدنام کړئ دا سې خبرې خو بيا دبل چا په ضرر تمامېږي او هغه خبره چې دوی دپوهنتون دليليې په باره کې کړې وه ،هغو جنکيانوچې درسونه يې ويل ،زه فکر نکوم چې هغوی زړه و کړي او بيادې هلته ولاړې شي. سره له دې چې هلته رخصتي وه هيڅوک هم نه وو او دوی داسې پروګرام دامريکايانو او دغربيانو په اشاره ترسره کړ . دا ډېر بد کار و  حتا د افغانستان ددولت شورا هم ددغې خبرې غندنه وکړه او ويې ويل چې دا دخلکو توهين دی. په ځانګړې ډول دهغو کورنيو چې همالته په کندوز کې اوسېږي.

کابل ټکی کام: طالبانو تېره اوونۍ طلوع او يک ته اخطار ورکړ، دستاسو په نظر دغه اخطار څومره پرځای دی؟

مژده : زما په نظر دبيان ازادي دا دانسان  حق دی ، خو دبيان ازادۍ ترهغه ځايه پورې جايزه ده  چې دبل چا ازادۍ ته زيان ونه رسوي. هغه کسان چې داسې خبرې کوي چې دهغې په نتيجه کې په عامو خلکو تورونه لګوي، چې پرهغوی داسې عمل ترسره شوی .زما په فکر طلوع او يک باید د کندوز له خلکو بښنه وغواړي، دا مشکل حل کېږي. دوی يوه بله خبره هم وکړه چې ډېره عجيبه وه. بې پولو ډاکټرانو هم دا خبره کوله چې کوم وخت زمونږ په ډاکټرانو چې امريکايانو بمباري کوله اصلا طالبان هلته نه وو او دوی ځي هلته يو ګزارش جوړوي او خلکوته وايي چې دلته طالبان وو او کنه؟ هغه متل دی چې «مدعي سست او ګوا چست» دا چې امريکايان سست دي او پر خپله اشتباه اعتراف کوي او طلوع تلويزون بيا راځي او وايي، بايد امريکا ووايي چې دلته طالبان وو او دا کار دطالبانو دشتون له امله شوی او دهغو ډاکټرانو پړه هم بايد په طالبانو واچول شي.په داسې حال کې چې امريکا وايي چې مونږ دې خلکو ته مرامت ورکوو،دوی وايي چې بايد مرامت هم ورنکړل شي؛ ځکه چې امريکا دخپل ځانه دفاع کړې ده .زه وايم چې بايد طلوع او يک ټلويزون له خلکو بښنه وغواړي او له همدې لارې دا مشکل حل کړي نور زه فکر نه کوم چې دتاو تريخوالي له لارې دا مشکل حل شي.

کابل ټکی کام :  له يو پلوه دطالبانو دنوي قيادت او سخت دريځۍ سره بيا هم خپلمنځي نظم او همغږي او بل خوا په حکومت کې دپڅ دريځ سره سره دخپلمنځي اختلافاتو اساسي رازونه څه دي؟12165789_583406878491840_164378989_n

مژده : اصلا دطالبانو په منځ کې اختلاف له اوله نه و. دا خبره چې کيده،زه ديو داسې کس په صفت چې طالبان ښه پيژنم او دوی سره مې وخت تير کړی. اول کې چې دکومو کسانو نومونه واخيستل شول هغوی دومره قوي نه دي. که چېرې هغو مهمو قوماندانانو چې په سنګرونو کې دي،غږ پورته کړی وای نو په هغه صورت کې مو ويلی شول،چې څه مشکل شته .نو طالبان له اوله په همغه خپل دريځ پاتې شول که څه هم ځينو کسانو څه غږ پورته کړ او دوی وويل چې دا طبعي خبره ده او هلته مهم رهبر محمد الياس سترګې پټې کړې وې او نوی کس راغلی وای او داسې مسئلې بايد رامنځته شوې وې؛ خو د ملي یووالي حکومت چې تش نوم يې  ملي وحدت دی ددوی ترمنځ اختلاف دی ، دليل يې هغه پخوانی متل دی چې دوه پاچايان په يو ملک کې ګنجايش  نلري.نو هغسې چې مونږ ګورو دا يو طبعي خبره ده چې ددوی ترمنځ بايد يو اختلاف وي.

ددې حکومت نه هيڅ نه جوړېږي او نه کولی شي چې په خپلو پښو ودرېږي. همدغه حالات او کشمکش به روان وي .امريکايانو همداسې تابيه نيولې ده چې ددې حکومت بايد دوه کاله پوره شي او بيا لويه جرګه مقدمات برابر کړي، ترڅو خلک ونه وايي چې امريکا په افغانستان کې ماتې خوړلې ده ،شايد نور هم حکومت خپل مات او ګوډ مزل ته ادامه ورکړي خو هيڅ ځای ته نشي رسيدلی،زما په نظر اخير به هم له منځه ځي او داسې حکومت نشي کولی چې دافغانستان  مشکل حل کړي .

کابل ټکی کام:  درسنيو له قوله : دولتي لوړپوړي چارواکي قومي او ژبني تعصب ته لمن وهي ،ستاسې په نظر داخلک څه غواړي ؟

مژده : ګورئ! په افغانستان کې چې هر وخت دغه خلک پاتې راغلی دي او غواړي چې قومي خلک ترشا ودروي، دوی هروخت له خلکو بده استفاده کړې،کله چې روسان له افغانستانه لاړل او د نجيب حکومت نسکور شو له هغه وروسته ، دوی قومي مسئلو ته هوا ورکوله، چې په دې نظام کې هغه کسان خپل موقعيت تحکيم کړي .له دې لارې څخه هر يو دا ادعا درلوده چې زه دخپل قوم نمايندګي کوم ،دوی چې کوم قوم ته منصوب دي نشي کولای چې دهغوی نمايندګي وکړي.

دخلکو ويرولو کار لکه چې په کندوز کې وشو او تبليغات هم وشول،دا ددې لپاره دي چې خلک دې ته متوجه کړي چې يوه قومي جګړه روانه ده که دقوم په حيث تاسې سره يو نشئ نو احتمالا تاسې باندې هم دغه ورځ راتلونکې ده. دوی يو ځلې بيا هماغه پخوانی دور تکراروي؛ خو فرق يې دا دی چې په اوسني دور کې خلک دپخوا پرتله پوه شوي او خلک پوهېږي چې دا حرکتونه ديو څو کسانو په ګټه دي دا نه قومي جګړه ده ،نه سمتي او نه هم مذهبي او بايد چې دې مسايلو ته دا رنګ ورنکړل شي. دا دهيچا په ګټه نه ده ،نه دطالبانو او نه دهغو خلکو چې غواړي دطالبانو په مقابل کې ځان پسې خلک ودروي.

کابل ټکی کام : څو ورځې وړاندې په پروان کې دشورا نظار په نوم دنويو مليشو دجوړولو په موخه غونډه وشوه ،ايادغسې غونډې به بې طرفه خلک هم په جګړو کې ښکېل نکړي او بيا به دتېرو وحشتونو تاريخ تکرار نشي؟

مژده : البته اوس داسې يوه خبره روانه ده چې دوی وايي چې په دې وطن کې چې څوک ژوند کوي هيڅوک بې طرفه پاتې نشي. يا بايد زمونږ(دولت )ونيسي  او يا دطالبانو.يعنې دوی هدف همدغه دی چې يو لوری دې ونيسي ، ددې دليل همدغه دی چې په ولاياتو کې چې يو مشرته  دوی ورځي او ورته وايي چې خپل قوم ته ووايه چې زمونږ سره  دې ودرېږي او هغه وايي چې زه نه غواړم په دغه جګړ ه کې برخه واخلم . اوس همدغسې مشکل پيدا شوی دی. دوی خلک دې ته مجبوروي چې يو لوری سره يو ځای شي خودا دافغانستان په ګټه نه ده ،ددې پر ځای چې هره ورځ جګړې ته لمن ووهو بايد کوشش دا وکړو چې دسولې خواته لاړ شو .  هغو کسانو ته چې دمجاهدينو په نامه يې امتيازات هم ترلاسه کړي دي پکار دا ده چې دوی اوس دسولې خبره وکړي او ووايي چې طالبان هم زموږ وروڼه دي او دا بل طرف هم سره  وروڼه دي .  

نه دا چې کله يو هېواد ته منډې ووهو اوکله بل ته،نه په دې اميد واوسېږو چې روسيه زمونږ سره مرستې کوي او نه په  دې چې امريکا.دا يوه غلطه خبره ده او نه دا مشکل دنورو په مټ حل کېږي بايد چې افغانان همدغه مشکل دخپلمنځي مذاکراتو او سولې او تفاهم له لارې حل کړي.

کابل ټکی کام : ګډ حکومت يا ستا سې په اصطلاح دوه سری حکومت تراوسه  دپوره کابينې په ټاکلو کې  پاتې راغی علت يې څه بولئ؟

مژده:علت خو يې معلوم دی ،يو کس چې ديو طرف لخوا معرفي کېږي، بل طرف ته دمنلو وړ نه وي او فکر کوي چې دانتخاباتو په وخت يې زما سره په ډغره وهلې، نو زه نشم کولی چې دا سړی ومنم ،بيا چې يو کس دی پيشنهاد کوي هغه يې نه مني . نو دداسې مشکلا تو په نتيجه کې دا کابينه جوړه شوې نه ده .خصوصا ډېرې خبرې زمونږ ددفاع په وزارت کې دي ،چې مونږ تراوسه د دفاع وزير نلرو.  په راس کې یې داسې يو څوک دی چې هغه په دې برخه کې هېڅ تجربه نه لري .دداسې حالاتو په نظر کې نيولو سره زه فکر نکوم چې دا کابينه جوړه شي . يوازې کابينه هم نه ده ،دانتخاباتو دکميسيون مشکل هم پرځای پاتې دی او برېښنايي تذکرو مشکل په خپل ځای پاتې دي هغه مسايل چې ډېر مهم دې په هغوی هم ترواسه تفاهم ته نه دي سره رسيدلي.

کابل ټکی کام:  اشرف غني ځان لپاره ددريم مرستيال ټاکل او ترنورو زيات واک ورکول،  دغه  ګام دکومو اړتيا وو په اساس بولئ ؟

مژده : يوازې اشرف غني چې ځان داسې وښيي چې زه دډاکټر عبدالله پرتله دافغانانو ډېرحمايت ماسره دی نه يوازې چې دپښتون قوم مشري کوم بلکې دتاجک قوم لويه برخه زما سره ده ،ډاکټر عبدالله داسې  امکانات نلري،زه فکر کوم چې هغه کسانو ته چې له ډاکټر عبدالله نه بېل شوي دي داشرف غني لخوا نور امتيازات هم ورکړل شي. چې دا به دافغانستان کړکيچ لا پسې زيات کړي او دا حکومت به لاپسې ضعيف شي.

کابل ټکی کام: افغان ولس دکرزي او اشرف غني ترمنځ څه توپير محسوسوي؟

مژده : زه خو فکر نکوم چې ددوی ترمنخ څه تفاوت وي ،تفاوت په دې کي دی چې دکرزي په وخت کې دغربيانو په موجوديت کې چې ډېر کسان په غلا کې سره يو ځای وو او په غلا کې به يې ديو بل سره مرسته کوله، نو دتعادل حالات رامنځه شوی وو. اوس چې په افغانستان کې دپيسو پخوانی حالت  نشته يوازې خلک پاتې دي او خلک هم دومره توان نلري چې مصارف پوره کړي  نو په دغسې حالت کې خلک فکر کوي چې داشرف غني حکومت يو ضعيف حکومت دی. په دې کې شک هم نشته چې ضعيف دی ،خو ضعف يې په دې کې دی چې دا دوه سری او ګډحکومت دی .

خو ددواړو (کرزي اشرف غني ) حکومت دغربيانو په لاس جوړ شوي دي. په دې کې زه کوم فرق نه وينم ،که اشرف غني په اول کې راغلی وای دکرزي پرځای شايد چې بيا مونږهمدغسې قضاوت کاوه  لکه ددې حکومت په باره کې يې چې کوو.

که کرزی داشرف په شان له دې حالت سره مخ وای زه فکر کوم چې دده پرتله به يې زيات امتيازات مخالف لورې ته ورکول.خو دهغه وخت تقضا يو شان وه او ددې وخت بل شان، زه نشم ويلی چې يو مستقل و او بله نه . کرزی چې له واکه لرې شوی اوس داسې خبرې کوي چې خلک ووايي چې يو ملي قايد دی ،خوداسې نه ده ځکه چې ده په خپل وخت کې ډېر غلط کارونه ترسره کړل.

په لومړي وخت کې چې امريکايان راغلل تردې چې دده شخصي محافظين هم امريکايان وو،خو اوس له دې نه هم منکر دی ،ددې خبرې خو دومره وخت هم نه دی تېر شوی او ټولې دنيا ته هم معلومه ده.

کابل ټکی کام:  په افغانستان کې دامريکايي اډو نه منل خو دستاسو دجبهې شعار او هدف دی ،نو دې ته په پام سره دطالبانو جګړې ته په کومه سترګه ګورئ؟

مژده : متأسفانه ،هغه اميد چې مونږ درلود چې حامد کرزي وويل چې زه له امريکايانو سره قرارداد نه منم سره له دې چې هغه ورته شرايط هم برابر کړل او داسې کسان يې لکه سپنتا  په لويه جرګه کې ورته وټاکل چې ټول دامريکاطرفداران وو،په نتيجه کې داسې حالات رامنځته شول چې کله اشرف غني راغی په دويمه ورځ يې ورته لاسلیک وکړ او ويې ويل چې په دې باندې پخوا لويه جرګه کې توافق شو چې دکرزي لخوا رابلل شوې وه.

په هرحال له دې کار وروسته پخپله زما باور دا و، چې نور  دسولې ټولې هڅې بې ځايه دي طالبانو چې  لومړی غوښتنه له افغانستانه دامريکايانو وتل او په افغانستان کې داشغال پای ته رسول و ،او طالبان دا قرارداد نه مني اوحکومت وايي چې بايد دې ته په درنه سترګه وګتل شي په نتيجه کې زما نظر دادی چې دا مشکل داشرف غني نه وروسته څو چنده زيات شو.

کابل ټکی کام:  دستاسو په اند داعش چې يوه نوې پديده ده، ترشاه يې څوک او موخې يې څه دي؟

مژده : بې له شکه داعش دبهرنيانو په لاس جوړ شوی دی ،دانګريزانو او امريکايانو لخوا یې ملاتړ کېږي او پاکستان په دې پروژه کې ښکېل دی.دغه پروژه یې ځکه يې رامنځ ته کړې ده چې طالبانو اعلان وکړ چې مونږ بين المللی موخې نلرو او له افغانستانه بهر کوم پروګرام نلرو ، نو اوس داسې يو ګروپ ته ضرورت وچې نړيوال داسيا منځ او چين کې خپل اهداف ولري، داسې يو ګروپ ته ضرورت و نو دنورو هېودونو دفشار لپاره دغسې يو ګروپ په افغانستان کې هم جوړ شوی دی هره ورځ مونږ ګورو چې له کومې لارې تقويه کېږي. دافغان حکومت يې هم پروړاندې دجنګ کوم پلان او اراده نلري. زما په فکر دا په سېمه کې يو ه جوړه شوې پروژه ده او له اوله هم خود جوشه حرکت نه و.

کابل ټکی کام : په ننګرهار کې طالبان دداعش پروړاندې جنګېږي ،تاسې دطالبانو دې جګړې ته په کومه سترګه ګورئ؟

مژده : ګورئ دداعش جوړيدو خبره خو مې مخکې وکړه ،دلته چې ددوی کوم مشر راغلی دحافظ سعيد خان په نوم دا داورکزيو ايجنسۍ دی ،ځيني طالبان چې داورکزيو وو،هغوی ورسره يو ځای شول او ځيني پخواني حزبيان چې دطالبانو سره خوابدي وو هغوی هم ورسره يو ځای شول. او د ځينو چې مخونه پټ دي ويل کېږي چې دپاکستان پوځيان او مليشه ده دوی هم ورسره دي . چې قومانده دهمغو کسانو په لاس کې ده .

نو په دغسې شرايطو کې چې داسې خلکو سر راښکاره کړی دی ،اصلا به دې مسلې ته توجه وکړو چې دې خلکو راتګ ته څه ضرورت و ؟

که دوی امريکايانو جنګ ته نيت و نو دا کارخو طالبانو کولو او دوی چې هدف يې دطالبانو سره جنګ کوي دا کار دطالبانو په ګټه تمام شو ، ځکه چې خلکو ته معلومه شوه چې امريکايان هم دطالبانو سره جنګېږي او دوی هم.

دا پخپله سوال ايجادوي چې دا څه معنا لري؟

له بلې خوا چې ماته ددوی دجنګونو په اړه ملګرو وويل ،چې په ننګرهار کې دداعش او طالبانو ترمنځ جګړه وه ،حکومت هم راغی او ويې ويل چې مونږ دداعش په ضد جنګېږو.نو طالبان له دې منطقې پشا شول  او دايې نه غوښتل چې خلک ووايي چې طالبان دحکومت سره يو ځای دداعش په مقابل کې وجنګيدل ،کله چې طالبان لاړل حکومت هم واپس شو او داعش باندې يې ډز هم ونکړ.نو په نتيجه کې ډېرې منطقې هغوی ونيوې او خلک له هغه ځايه په کډه شول .دا يو پروګرام دی ،دا يوه عادې خبره نه ده  . اوس چې ظاهر قدير تللی دی او وايي چې زه له داعش سره جنګېږم مونږ ګورو چې حکومت هغه ته اجازه نه ورکوي.

خو په شمال کې حکومت خلکوته دطالبانو په مقابل کې وسلې ورکوي؛ خو په ختيځ کې دحکومت کسان چې ځي له داعش سره جنګ وکړي اجازه نه ورکول کېږي . دا پخپله يوه پوښتنه ده .که په خيتځ کې اردو شته او نورو خلکو ته ضرورت نشته چې ټوپک واخلي دداعش پر ضد جګړه وکړي، نو په شمال کې خو هم اردو او پوليس شته نو بيا څه ضرورت دی ،دا پخپله پوښتنه ده .

کابل ټکی کام : په جګړه کې  ښکيل دواړه خواوې دسولې چيغي وهي،نو بيا دسولې لپاره لاره ولې نه پرانيستل کېږي؟

مژده : اول مشکل دددې مسلې دا دی بايد داسې کسان وي چې منځګړيتوب وکړي ،دافغان دولت لخوا داسې کسان دسولې لپاره ټاکل کېږي، چې هغه ددولت خلک دي.داسې کسان نشته چې هغه بې طرف خلک وي او دواړو خواوو ته دمنلو وړ وي  او افغان حکومت تل دا وايي  چې پاکستان مونږ ته سوله راولي ،ځکه چې طالبان دپاکستان په لاس کې دي، نوداسې يو تصور چې هر څه پاکستان کولی شي ددې لامل ګرځيدلی دی دوی هم دپاکستان دلوبې ښکار شي او تراوسه دا مشکل نه حل کېږي.

طالبانو خو په وار وار ويلي وو چې دبين الافغاني مذاکراتو له لارې دا مشکل حل کېږي خو لومړی بايد دامريکايانو سره قراردادلغوه شي.اوس په اول قدم داسې منځګړي ګروپ ته ضرورت دی چې په دې کې وساطت وکړي چې دواړو خواوو نظريات سره واوري او يو بل ته يې سره ورسوي او په نتيجه کې داسې حرکت شروع شي چې بالاخره مونږ بهرنيانو ته ووایو چې تاسې ته ضرورت نشته او مونږ داوربند له له لارې اول ګام دسولې په طرف واخلو.

کابل ټکی کام: کندوز د څه وخت لپاره د طالبانو په لاس کې و،که چېرې افغان دولت کندوز طالبانوته پرېښی وای، نو دسولې لپاره ښه مرکز نشو کېدای؟

مژده : دا خبره دډېر وخت پخوا خبره ده چې ويل کيده چې طالبانو ته بايد يو قلمرو په افغانستان ورکړل شي،چې په هغه ځای کې بيا طالبان خپل مرکز ولري له بلې خوا هلته ورشي هغوی سره خبرې وکړي .دا پروګرام دانګريزانو هم وو. څوکاله پخوا دموسی قلا مسئله وه ويل کېده چې موسی کلا بايد بيرته ونيول شي دانګريزانو هدف دا و، چې بايد مونږ له دې ځايه مذاکرات وکړو او بالاخره يوې نتيجې ته سره ورسېږو .خو امريکايان په دې کې موافق نه وو ،په هر حال اوس شرايط داسې راغلل چې کندوز ونيول شو ،دلته لوی مشکل دا و چې افغان حکومت او هغه کسانو چې پارلمان کې دشمال نماينده ګي کوي هغوی دا فکر کاوه چې دا کار داشرف غني پلويانو لخوا شوی.د دې لپاره چې په شمالي ټلوالې باندې فشار راوړل شي نو دا ددې لامل ګرځيده چې بالکل حکومت له منځه لاړ شي .امريکايانو چې داخطر احساس کړ نو ددې مخه يې ونيوه .

کنه نو دې ته لوی ضرورت هم و ،چې دسولې دمرکز په توګه ګرځيدلی وای ،خو زما په نظر دسولې پروګرام نه اوس دخارجيانو سره شته او نه دافغان حکومت سره چې افغان حکومت دهمدغو خارجيانو پروګرامونه پرمخ بيايي.نو چې داسې يو حالت رامنځ ته کيدو اميد نلرو زه فکر نکوم که کندوز دطالبانو په لاس کې وای هم دسولې کار به نوی شوی.

کابل ټکی کام : افغان دولت او پاکستان دګاونډي په حيث ديو بل نه څومره ډاډ من دي ؟

مژده : ډاډ هيڅکله نه و ،حالات ډېر ګډ وډو،کله چې حالات ښه کېږي نو بيا يوه بله مسئله رامنځته کېږي چې حالات بيا سره خړ ــ پړ کړي. دليل يې دادی چې افغان دولت او پاکستان يو بل ته په صداقت سره لاس نه ورکوي.پاکستان په چل کې دی او افغان دولت پرې اعتماد نلري له بلې خو ا دلته رسنۍ هم دحالاتو خرابولو زمه وارې دي داسې حالات يې رامنځ ته کړي، که هرچا دافغانستان باره کې خبرې کولې نيمايي يې پاکستان ته نيوکې وي .او دا پخپله داسې يو ذهنيت جوړوي چې پاکستان هيڅکله نشي کولی چې دافغانستان دوست شي او پاکستان کې هم همدغه شان احساس دی چې دوی وايي :مولانا فضل الله په افغانستان کې دی چې د«را» لخوا ساتل کېږي او تحميل کېږي نو ددې له امله ددواړو هېوادونو پريو بل نيکې ددې لامل ګرځيدلی چې ديو بل سره ښه ګاونډيتوب ونکړي.

کابل ټکی کام: ويل کېږي چې دزهرو غړپ دوستم له ارګه ترمرګه نږدې کړ،ايا دا څومره حقيقت لري؟

ډېر وخت کېږي چې د دوستم د مرګ اوازې وي. کله ويل کېږي چې مړ دی که ويل کېږي حالت يې خراب دی ،خو زه ترډېره بريده دا فکر کوم چې په دې سره افغانستان کي قومي مسائلو ته هوا ورکول کېږي. نه دوستم هغه دوستم دی چې دروسانو او نجيب الله نه وروسته چې کوم قوت وروسره و،دطالبانو له لاسه چې دده قوت مات شو تراوسه هغه ځای ته نه دی رسيدلی زه فکر نه کوم چې بيا به هغه ځای ته ورسېږي.خو اوس په حکومت کې دځينو کړيو لخوا ډېر رقابوتونه او اختلافات شته چې دغسې مسايل هره ورځ رابرسېره کېږي او داسې مسائلوته لمن وهل کېږي چې ترڅو په مجموع کې قومي شخړو ته پراختيا ورکړل شي.

کابل ټکی کام :  له افغان دولت سره په تېرو څوارلسو کلونو کې نړيوالو په پراخه اندازه مرستې وکړې ،خو  دولت اوس هم دبوديجې دکموالي شکايت کوي ايا تېرو مرستو کومه تشه ډکه نکړه که څنګه ؟

دامريکايانو دڅيړنې له مخې افغانستان ته يو تريليون ډالره مرسته راغلې ،چې ددويمې نړيوالې جګړې نه وروسته اروپا بيرته په دومره پيسو ورغول شوه ،افغانستان ته چې څومره پیسې راغلې ورکې شوي دي ،څوک نه پوهېږي چې په کومه لاره بيرته وتلي. که په يو هېواد کې دبيا رغونې چارې دهماغه هېواد مخلصو او زړسواندو خلکو په لاس نه وي نو دپرديو پرمټ نه کېږي .

دلته په افغانستان کې داسې حالت راغی چې ځينې غله له بهر څخه په دوه پاسپورتونو يا دوه تابعيبتونو راغلل او ځينو دهمدې ځای غلو له پخوا دامريکايانو سره رابطه درلوده ،دواړه سره يوځای شول او امريکايان چې راغلل هغوی هم په دې غلا کې ورسره شريک شول نو حالات دې حد ته ورسيدل چې اوس يې ګورو.يعنې په افغانستان کې په څوارلسو کلونو کې داقتصاد داسې يو کار ونشو چې نتيجه يې همدغه شوه چې اوس خلک دبې روزګارۍ له امله نوروهيوادونو ته په مخه شول.

کابل ټکی کام : دوروستۍ پوښتنې په توګه : د(کابل ټکي کام)ويب سايټ کارکوونکو او لوستوالو ته څه پېغام لرئ؟

وحيد مژده : رسنۍ د یو هېواد په حالاتو کې ډېر مهم رول لوبولی شي ،مونږ که وګورو دماشوم يو عکس چې هغه ډوب شوی و او جسد يې ساحل کې ونيول شو ،پرذهنونو څومره اغيز وشينده، دې تصوير اروپا ولړزوله  او اروپايي هيوادونو خپلې بندې دروازې دکډوالوپرمخ خلاصې کړې .

زما غوښتنه له ټولو رسنيو څخه دا ده چې دشخړو او تاوتريخوالې ته له لمن وهلو څخه ډډه وکړي .مونږ افغانان خصوصا افغاني رسنۍ دا رسالت لري، چې دسولې طرف دخير خبرې وکړي. ځينو رسنيو ته له بهر څخه پنډونه راځي نو ددې په اساس دوی مجبور دي چې دنورو دستور عملي کړي چې دافغانانو په ګټه نه وي ،لکه مونږ چې دکندوز په مسئله کې وليدل ،له يوې خوا افغانان په جګړې کې وځورول شول او بل خوا داسې تورونه پرې پورې شول .نو زما غوښتنه له رسنيو څخه  داده چې دسولې په لور کار وکړي .که طالبان يو غلط کار وکړي بايد هغه هم پټ نشي که حکومت يو ښه کار وکړي هغه ته هم بايد په ښه سترګه وګورو او داسې قضاوت بايد ونکړو چې بيخي يوطرف وي،ځکه چې داسې قضاوت رسنيو ته هم سخت زيان رسوي او دخلکو اعتماد پرې کمېږي.

په اخير کې ټولو لوستونکيو ته خصوصا دکابل ډاټ کام کارکوونکوته دسلامتۍ او استقامت غوښتنه کوم.

کابل ټکی کام : ډېره ډېره مننه مژده صيب!

وحيد مژده: مهرباني سلامت اوسئ.

اړوند مطالب

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *

Close