خالق یار احمدزی
څوکاله دمخ کله چې امریکایی او افغان ملګرو یی دطالبانو له توندو بریدونو سره مخ شول، او له دې سره یی داخلي اختلافاتو هم پرمختګ وکړ نو یی د لویی عنعنوي جرګې په ترڅ کې په داسې څه سلاشول چې ظاهرا حکومت ځان سولې او پخلاینې ته ژمن. وښایی خو دا ژمنتیا او هڅې هغه وخت بربنډې او افشا شوې کله چې د سولې عنقا ناببره راښکاره شوه او ښکارزن حامد کرزي په بې رحمانه ګذار له منځه یووړه نو د دې پروژې ټول مدارک او مستورې هڅې بربنډې او ظاهري ښکلایی هم خړو اوبو یوړه
څلور کاله وړاندې تېر جمهور رئیس حامد کرزي له طالبانو سره د سولې د خبرو اترو د پرمخ بیولو لپاره د سولي عالي شورا جوړه کړه، خو د دغې شورا یو شمېر غړي وايي چې په تېرو څلورو کلونو کې یې د خپلو امتیازاتو لپاره هڅې کړې دي.
په مرکز کابل کې د سولې د عالي شورا له غړو، د سولې د عالي شورا د ولایتي کمېټو له غړو، د ولسي جرګې او مشرانو جرګو له غړو او ځینو نورو دولتي چارواکو او امنیه قومندانانو سره مرکې ښيي چې د سولي عالي شورا په مرکز او ولایتونو کې په دې نه ده توانېدلې چې د سولې د راوستو لپاره ډېر څه وکړي.
د دغو چارواکو او مبصرینو په خبره د سولې عالي شورا په تېرو څلورو کلونو کې فقط معاشونه او امتیازات اخستي او د خلکو له پاره ښه زیری نه لري.
د سولې د عالي شورا یو غړی وايي:(( موږ یوازې پیسې او وخت مصرف کړی)).
د موندنو پر اساس د سولې عالي شورا په غړو كې ځینې داسې كسان هم شته چې د لكونو ډالرو په ارزښت موټر يې په خدمت كې دي او پر بېلابېلو امتیازاتو سربېره میاشتنۍ تنخوا یې هم له درې زره امریکايي ډالرو اوړي.
د سولې عالي شورا هغه شمېر خلک چې دطالبانو په نامه ورغلي هم ناهیلي نه دي پريښي، دغې شورا هر يو ځاى شوي طالب نومي ته شپږ میاشتې پرله پسې هره میاشت ۸۰۰۰ افغانۍ په جیبونو کې اېښي دي.
اوهمداراز هغه دلوپوړو چارواکو بیکاره اولادونه بيا په بله ګټګورۍ كې ځاى لري، دوى ته شپږ مياشتې هره مياشت تر ۱۳۰۰۰ افغانيو وركړل شوې شوي.
چې طالبانو په وار وار دخپلو ملګرو یوځای کیدل رد کړی او او س دوی هم ډاګیز اعتراف کوي چې هغه طالبان نه بلکه د دوی خپلوان او خواخوږي وو.
د سولې عالي شورا وايي چې په تېرو څلورو کلونو کې د سولې له پروسې سره یو ځای شویو طالب نومو دولتي کړیو ټول ټال ۴۶۹ ملیونه او ۸۷۲ زره افغانۍ له دوی څخه اخستې .
د سولې د عالي شورا تشکیل او معاشات
الف_ مركزي كمېټه:
د سولې عالي شورا د دندو په داخلي لايحه كې ذكر شوي چې د دې شورا غړيتوب معنوي امتياز دى او د معاش په نوم كوم څه نه لري)).
خو د دې شورا غړي پر نورو ډېرو امتیازاتو سربېره د دسترخوان او ټرانسپورټ په نوم له ۵۰۰ تر ۳۰۰۰ امريكايي ډالرو پورې اخلي.
د سولې عالي شورا یوه مرکزي کمېټه او ۳۳ ولایتي کمېټې او د دارالانشاء ریاستونه لري. د سولې د عالي شورا د ویاند مظفري په قول مرکزي کمېټه تر۷۰ تنو غړي لري چې ۱۸ تنه یې اجرائیه هیئت، ۵ تنه یې اداري هیئت او پاتې نور یې د شورا د عمومي مجمع غړې دي:((هغه كسان چې په عمومي مجمع كې دي، هره مياشت يو ځل راغونډيږي او هر یو یې د میاشتې تر ۵۰۰ امريكايي ډالرو اخلي.)) د نوموړي په خبره اجرائیه پلاوی چې ۱۸ تنه غړي لري، په اوونۍ كې يو ځل غونډه کوي او د میاشتني معاش اندازه یې تر ۹۰۰ امريكايي ډالرو رسيږي.
خو له دې ټولو که را تېر شو بيا په جلا شكل د ادارې هيئت معاشات او امتيازات خورا ډېر هېښونكي دي د معلوماتو له مخې د اداري هيئت په تشكيل كې د شورا او دارالانشاء رئيسان، دوه مرستيالان او دوه منشيان شامل دي.
د رئيس مياشتنى معاش تر ۳۰۰۰ امريكايي ډالرو دى، مرستيالان بيا ۲۰۰۰ امريكايي ډالر اخلي او منشيان يې تر ۱۵۰۰امريكايي ډالرو ترلاسه كوي.))
پر معاشونو سربېره د سولې د عالي شورا اداري پلاوی له هغو موټرو ګټه پورته كوي چې د همدې شورا په مالي لګښت د لكونو امريكايي ډالرو په بيه رانيول شوي او اوس د دوى په خدمت كې دي. د ساتونكو لګښت يې هم د شورا له جيبه دى او هر ساتونكي ته د میاشتې ۲۰۰ امريكايي ډالر وركول كيږي.
ب_ ولايتي كمېټې:
لکه څنګه چې پورته وویل شول د سولې عالي شورا په كابل سربېره په پاتې ۳۳ ولايتونو كې هم ولايتي كمېټې او د دارالانشاء رياستونه لري.
دوی چې په هر ولايت كې د مركز په څېر يوه عمومي مجمع موجوده چې ۲۹ تنه يې غړيتوب لري. نوموړی زیاتوي چې دغه ۲۹ کسیزه ډله میاشتنۍ غونډې لري او هر غړي یې د ټرانسپورټ او کریډت کارت په نوم لږ تر لږه هره میاشت ۶۰۰۰ افغانۍ اخلي.
د معلوماتو له مخې په ولایتونو کې د دارالانشاء ریاستونه پنځه تنه غړي لري چې د ولایتي کمېټې مسوول او دارالانشاء رئیس او منشیان په کې شامل دي. د ولايتي كمېټې او دارالانشاء رئيسان تر ۹۰۰ او پاتې غړي يې هره میاشت ۵۰۰ امريكايي ډالره تنخوا اخلي. خو په ۱۱ ولایتونو کې د کلید خبریالانو د ولایتي کمېټو له رئیسانو سره د مرکو له لارې موندلې چې هر یو ته یې ۱۲۰۰ امریکايي ډالر ورکول کېږي.
د کابل په څېر په ولایتونو کې هم د سولې عالي شورا غړو ته د ورکړل شويو موټرو، ساتونکو، د مامورینو او اجیرانو د لګښتونو په اړه د سولې عالي شورا ویاند زموږ خبریال ته معلومات نه دي ورکړي. دغه راز د سولې د عالي شورا د ولایتي دفترونو د کرایې لپاره د سولې عالي شورا په میاشتنۍ کچه ۲۰۰۰ ډالره ځانګړي کړي، خو مظفري دا په ګوته نه کړه چې د هېواد د ۳۴ ولایتونو له جملې په کومو ولایتونو کې دوی دفترونه کرایه کړي او په کومو ولایتونو کې په دولتي ودانیو کې ځای پر ځای دي.
د سولې د عالي شورا لګښتونه څوک ورکوي؟
د سولې د عالي شورا ویاند امین الدین مظفري وايي چې (( دغه شورا په دولت كې كومه بودجه نه لري))، بلکې نړیوال ډونران یې مالي ملاتړي دي. دی وايي چې مرسته شوې پیسې نېغ په نیغه د سولې عالي شورا ته راځي، خو بیا وروسته په مالیې وزارت کې ساتل کېږي.
دوی په پراخه کچه پروژې لري او پیسې هم د شورا له لوري ورکول کېږي:(( پروژې سكټوري وزارتونه ترسره کوي، خو پيسې يې ماليې وزارت زموږ له بودجې وركوي او دا پروژې د هغو كسانو لپاره دي چې د دې پروسې له لارې له دولت سره يو ځاى شوي.))
بهرني سفرونه
د سولې عالي شورا استدلال کوي چې د افغانستان د سولې پروسه نړیواله او سیمه ییزه کشاله ده او اړتیا لیدل کېږي چې د دغې شورا غړي بهر ته سفرونه وکړي. خو په خبره یې دغه سفرونه تر ګاونډیو هېوادونو محدود دي:((په كال كې تر دریو پورې سفرونه لرو، چون سوله سيمهیيزې او نړيوالې همكارۍ ته اړتيا لري، نو ځكه موږ دغو سفرونو ته اړتيا وينو.)) که څه هم دوی بهر ته د شویو سفرونو بودجه او لګښتونه نه په ګوته کوي، خو وايي چې د دغو لګښتونو یوه افغانۍ هم له بیت المال څه نه ده ورکړل شوې.
د دې شورا مشرتابه
دا شورا د پخواني فقید مشر برهان الدین رباني په مشرۍ رامنځته شوه چې ورپسې یی دا څوکۍ ځوی ته میراثي پاتې شوه دګډ حکومت له راتګ دا پروسه د اتمر تر قیادت لاندې راوسته له دې سره نوموړی په غوړ پوسټ ونازول شو چې دخارجه وزارت کلیدي څوکۍ یی اشغال کړه .
اوس چې دې شورا مشرتابه ته د ګیلاني نومونه شوې نو دابه دسولې دپرمختګ په برخه څه ډول رول ولوبوي دا به وخت ثابته کړي
خو د طالبانو په نوم په ټولو جوړوو شوو ناستو کې داشورا هیڅ ونه پوښتل شوه
چې ترې د لاسته راوړنې طمعه کول هم داشباحو څخه د خیر هیله ده
