د لمانځه مفسدات څه ته وايي
پوښتنه : د لمانځه مفسدات څه ته وايي؟
ځواب : د لمانځه مفسدات هغو شيانو ته ويل کيږي په کومو سره چې لمونځ فاسديږي، يعنې ماتيږي او بيرته راګرځول يې ضروري شي ([1]).
د لمانځه مفسدات کوم کوم دي
پوښتنه : د لمانځه مفسدات کوم کوم دي؟
ځواب : د لمانځه مفسدات په لاندې ډول دي.
(۱) په لمانځه کې خبرې کول، سهوا وي او که قصدا، لږ وي او که ډيرې، په هر صورت کې لمونځ ماتيږي.
(۲) سلام کول، يعنې يو چا ته د سلام کولو په قصد سره د سلام، تسليم يا السلام عليکم يا همديته ورته د بل لفظ ويل.
(۳) يو چا ته د سلام ځواب ورکول، يا پرينجيدونکي ته يرحمک الله ويل، يا له لمانځه څخه د باندې د کوم کس دعا ته آمين ويل.
(۴) د کومې بدې خبرې په آوريدلو سره انا لله وانا اليه راجعون ويل، يا د کومې ښې خبرې په آوريدلو سره الحمد لله ويل، يا د کومې عجيبه خبرې په آوريدلو سره سبحان الله ويل.
(۵) د درد له وجهې آه يا اف کول.
(۶) له خپل امام څخه پرته بل چا ته فتح ورکول.
(۷) قرآن مجيد کتل او له مخې يې لوستل.
(۸) د قرآن مجيد په لوستلو کې لويه غلطي کول.
(۹) د عمل کثير کول، يعنې د داسې عمل کول چې ليدونکی دا ګمان وکړي چې دا کس لمونځ نه کوي.
(۱۰) سهوا يا قصدا خوراک څښاک کول.
(۱۱) د دوو صفونو په اندازه له يوه ځای څخه بل ځای ته تلل.
(۱۲) بې له عذره له قبلې څخه مخ ګرځول.
(۱۳) په ناپاک ځای باندې سجده لګول.
(۱۴) د ستر د لوڅيدلو په حالت کې د يوه رکن په اندازه دريدل.
(۱۵) په دعا کې د داسې شي غوښتنه کول کوم چې له انسانانو غوښتل کيږي، مثلا اې الله ما ته نن سل روپۍ راکړي.
(۱۶) د درد او مصيبت له وجهې داسې ژړل چې په آواز کې حروف ظاهر شي.
(۱۷) د بالغ انسان په لمانځه کې په زوره خندل.
(۱۸) په جماعت کې له امام څخه مخته دريدل وغيره ([2]).
د لمانځه کولو په وخت کې په کوم ليکل شوي شي باندې د نظر لويدو له امله لمونځ نه فاسديژي
پوښتنه : که چيرته د لمانځه کولو په وخت کې مخامخ په کوم ليکل شوي شي باندې سترګې ولګيژي او په زړه کې د هغه ليکل شوي شي خط وويل شي پرې پوه هم شي نو لمونځ فاسديژي او که نه؟.
ځواب : د لمانځه په وخت کې مخته په ايښودل شوي شي باندې د سترګو لګيدو او په هغه باندې د پوهيدو له امله لمونځ نه فاسديژي، تر څو چې په ژبې سره هغه الفاظ اداء نکړى شي، مګر قصداً داسې کول نه دي پکار ([3]).
([1]) تعليم الاسلام، څلورمه برخه : ٣١.
([2]) تعليم الاسلام، څلورمه برخه : ٣١ – ٣٢ – ٣٣.
([3]) فتاوى عباد الرحمن، ٢ : ٩٣، بحواله : الفقه الاسلامي وادلته، ج : ٢، ص : ١٠٢٤، الشامي، ج : ١، ص : ٦٢٤، المحيط البرهاني، ج : ٢، ص : ١٥٩.
