خالص بابا؛ د اخلاص، جهاد او ولسپالنې روښانه څېره
حفيظ جلال
د خالص بابا د شلم تلين په مناسبت
ارواښاد مولوي محمد یونس خالص، چې خلک یې په مینه “خالص بابا” یادوي، د افغانستان په معاصر تاریخ کې د هغو شخصیتونو له ډلې و چې د دین، جهاد، سیاست او ټولنیز خدمت ترمنځ یې ځانګړی توازن ساتلی و. هغه یوازې یو جهادي مشر نه و، بلکې یو دیني عالم، لیکوال، شاعر او د ولس دردمن استازی هم و. د ژوند ډېره برخه یې د هېواد د ازادۍ، اسلامي ارزښتونو او د خلکو د خدمت لپاره وقف کړې وه.
خالص بابا د شوروي اتحاد پر ضد د جهاد له مخکښو رهبرانو څخه و. هغه د جګړې ترڅنګ تل هڅه کوله چې د مسلمانانو ترمنځ یووالی او ورورولي پیاوړې شي. د ده د رهبرۍ مهمه ځانګړنه دا وه چې له شهرت، شخصي ګټو او سیاسي امتیازاتو څخه لرې پاتې شو. ساده ژوند، رښتینولي، تواضع او اخلاص هغه ځانګړنې وې چې د ده نوم یې د خلکو په زړونو کې ژوندی وساته.
د علم او فرهنګ په ډګر کې هم د خالص بابا ونډه د پام وړ وه. د دیني علومو ترڅنګ یې شعرونه، مقالې او بېلابېل لیکنې وکړې چې د اسلامي فکر، اخلاقو او ملي ارزښتونو انعکاس پکې لیدل کېږي. د هغه ادبي سبک ساده، روان او د عامو خلکو د پوهېدو وړ و، ځکه یې خبرې مستقیمې د خلکو زړونو ته رسېدې.
په ټولنیز ژوند کې خالص بابا تل د خلکو ترمنځ حاضر و. د بېوزلو لاسنیوی، د قومي اختلافونو هوارول، د دیني مدرسو ملاتړ او د ځوان نسل روزنه یې د ژوند له مهمو موخو څخه وې. هغه باور درلود چې د یوه ملت ریښتینی ځواک په علم، اخلاقو او یووالي کې نغښتی دی، نه یوازې په وسلو او جګړه.
که څه هم خالص بابا له دې نړۍ سترګې پټې کړې، خو نوم، فکر او یاد یې لا هم د ډېرو افغانانو په ذهنونو او زړونو کې ژوندی دی. د ده ژوند دا پیغام لري چې اخلاص، تواضع، صداقت او د خلکو خدمت هغه ارزښتونه دي چې انسان ته تلپاتې عزت وربخښي. همدا ځانګړنې وې چې خالص بابا یې د افغانستان د معاصر تاریخ په یوه درانه او درناوي وړ شخصیت بدل کړ.
