ليک: س، سيرت
د ښوونکي ورځ هرکال د ميلادي کال د اکتوبر په پنځمه نیټه په نړيواله کچه نمانځل کيږي، چې يوشمير ليکوال ورونه د ښوونکي يا د معلم په درناوي سره دا ورځ په خپلو علمي ليکنو او غونډو سره نمانځي، که څه هم د معلم ورځ که ونه نمانځل شي معلم يا ښوونکي ته الله ج دومره قدر او مقام ورکړی دى، چې هيڅ وخت به یې نمانځلو ته اړتيا ونه ليدل شي.
هرهغه شاگرد يا زده کوونکی چې په رښتينې توگه له استاده څه زده کړي وي هغه به د تل لپاره د خپل استاد قدر او درناوى کوي.
خو ښوونکى يواځې دا نه چې په خپل علم اکتفا کوي، بلکې غواړي نورو ته علم ور زده کړي، ځکه د نورو مسلکونو او علمونو څخه دا امتياز لري، چې دا دی د اکتوبر په پنځمه یې په نړيواله کچه ورځ نمانځل کيږي.
لکه څرنگه چې لمر ټولې نړۍ ته خپلې وړانگې رسوي دا رنگه معلم يا ښوونکى هم غواړي په خپله سينه کې علم یې د ټولې نړۍ اولادونو ته ورسوي.
ټولنې ته هغه روزل شوي اولادونه وړاندې کوي چې په راتلونکې کې د يوه هيواد چارې سمبالوي که د ښوونکي ورځ وجود ونه لري يواځې يو يا دوه هيوادونه، نه بلکې ټوله نړۍ به د تېر په څېر په جهالت او تورو تيارو کې ډوبه وي.
دا نن ورځ چې په ټولنه کې کوم مقام انسان او انسانيت ته ورکړل شوی دى دا د ښوونکي د علم او پوهې لامل دى همدا انسان و چې دمخه به یې د جهالت په تيارو کې خپل ښځينه اولادونه ژوندي تر خاورو لاندې کول، همدا انسان و چې يو بل ته به یې د ځنگل د اوسيدونکو فکر کاوه؛ خو د معلم يا ښوونکي له علمه انسان نن ورځ په رښتني توگه اشرف المخلوقات وپيژندل شو، هغه وينا چې ١٤٠٠ کاله د مخه انسان ته اشرف المخلوقات په نامه شوې وه نن ورځ په عملي بڼه نړۍ ته څرگنده شوه.
همدا انسان دی چې د معلم په لارښوونه یې د نورو غير ناطقو حيواناتو څخه په پوهه توپير کيږي او دا توپير د معلم د سالمې لارښوونې برکت دې.
نن ورځ چې په معنوي لحاظ انسان ته دومره درناوى ورکړل شوی دى دا د معلم د هغو هڅو نتيجه ده چې د ټولنې د هر وګړي د اولاد سره یې په روزنه کې کړې ده.
د استاد، ښوونکي او يا معلم د لار ښوونې له برکته انسان ته هرډول برياليتوبونه ورپه برخه شوي دي، د ځمکې څخه تر اسمانه په هوا کې تلل دا د معلم د سالمې پوهې نتيجه ده او داسې پوهه چې د يوه روزل شوي شاګرد سره ترعمره تړلې ده هر ډول مادي شتمني که له شاګرده ولاړه شي؛ خو د معلم سالمه لارښونه چې په حقيقي توګه روزل شوی دى هغه له لاسه نه ورکوي.
د معلم درناوي سره زمونږ د ټولنې پرمختګ تړلى دى ، يوه ورځ امام اعظم (رح) په يوه غونډه کې ناست و، يو کمره عمره هلک راغی، امام صاحب ورته پورته شو، دغونډې يامجلس يو ګډونوال له امام صاحب څخه وپوښتل، دده عمر خو کم دى او تاسې ورته پاڅيدۍ امام صاحب وفرمايل:
دا زما د استاد ځوی دى زه د خپل استاد د درناوي په خاطر ورته پاڅيدم.
د ښونکي مقام که هر څو وستايل شي او يا یې هر څو يادونه وشي بيا به هم د ښوونکي حق نه وي ادا شوى، د امام بخاري شاگردانو به خپل استاد اما م بخاري (رح) ته ويل :
مونږ ته اجازه راکړه چې لاسونه او پښې دې ښکل کړو، ځکه ستاسې له برکته علم نړيوالو ته ورسيده.
د يوه معلم او ياښوونکي څخه هغه وخت زده کړه ترلاسه کيدای شي چې د زده کړې پر مهال شاگرد په غور سره د خپل استاد لارښوونو او ورته پاملرنه وکړي.
امام مالک (رح) چې کله د نبې کريم (ص) احاديث تدريس کول، نو شاګردان به ورته دومره په ادب او احترام ناست وو لکه چې امام مالک (رح) ته کوم شاګرد درس ته نه وي ناست دومره به چوپ وو.
د ښوونکي درناوی هغه وخت جوتيږي، چې په ټولنه کې د هغه د تدريس ټولې معنوي خواوې په نظر کې ونيول شي، ځکه استاد يا ښوونکی معنوي لارښود او د يوه منظم ژوند او نظام بنسټ ايښودنکى دى او هم د معنوي پلار په نامه ياد شوی دى.
مونږ بايد په عملي ډگر کې په هرحالت کې د معلم مقام ته درناوى ولرو، چې دا د استاد درناوی زمونږ د آبدي ژوند يوه لويه سرمايه ده.
