ځواکمن طالب
دا چې داسلامي امارت دتعليم او تربيې کميسيون تر اشراف او څارنې لاندې د ګران هيواد په ديني مدارسو او جامعاتو کې درې مياشتني امتحانات او ازموينې روانې دي ، دمدارسو مهتممانو او استاذانو خپلې ټولې هڅې په کار اچولي او دخپلو طالبانو لپاره يې د امتحان بندوبست کړی.
دا چې استاذانو ، مهتممانو او مسؤولينو خپل مسؤوليت ادا کړی او دطالبانو لپاره يې د امتحان ورکولو زمينه برابره کړې ، په زده کوونکو باندې لازميږي چې په داسې توګه په امتحاناتو کې برخه واخلي چې له يو لوري خپل مسؤوليت ادا او له بل لوري دامتحانونو او ازموينو ثمرات او اهداف هم په ښه توګه لاس ته راوړي ، له همدې امله مې لازمه وګڼله چې دامتحان مربوط طالبانو او متعلمينو ته څو مشورې او توصيې عرض کړم ، چې په مراعتولو سره به يې هغوی له امتحان څخه مطلوب اهداف په ښه توګه لاس ته راوړي ، او په علمي ډګر کې به دهغوی د ترقی او پرمختګ سبب وګرځي .
1- هسې خو هم علم له طالب علم څخه فراغت غواړي خو دامتحان په ورځو کې غير ضروري مصروفيتونه او بوختياوې بايد په کلي ډول پريښودل شي او ځان يوازې امتحان ته وزګار کړل شي طالب بايد ځان سست ، ټمبل او لټ آموخته نه کړي ، په خپل ټول توان سره هڅه وکړي دامتحان لپاره تياری ونيسي ، همدغه راز بايد دکمتری احساس ونکړي ، له شته اسبابو څخه په استفادې هڅه او کوښښ جاري وساتي ، او مطالعه او تکرار په ځان باندې لازمي وګرځوي .
دامتحان په ورځو کې طالبان په تشويش کې وي نو ځکه ځینې دافراط او ځينې دتفريط ښکار کيږي ، ځينو شپه او ورځ يوه کړې وي ، نه خوب کوي نه دخوراک فکر ورسره وي ، په دماغو يې دامتحان فکر سپور وي او ځينې بيا ډير بې غمه وي او دامتحان لپاره هيڅ تياری او مطالعه نه کوي ، پکار دا ده چې له اعتدال څخه کار واخيستل شي ، د شپې وخته ويده کيدل او سهار وخته پاڅيدل خپل عادت وګرځوي ترڅو په امتحان کې په ارامو اعصابو ګډون وکړی شي ، او دامتحان ورکولو لپاره په ټاکلي وخت دامتحان ځای ته حاضري وکړي .
۲- دنورو طالبانو په اړه له الله جل جلاله څخه وويريږئ، داسې خبرې مه کوئ چې هغوی وارخطا شي يا ګدوډ شي يا يې امتحان ورکولو ته واڼې وتښتي بلکه کوښښ وکړئ چې هغوی امتحان ورکولو ته تشويق او وهڅوئ .
۳- د امتحان ځای ته له راتګ څخه وړاندې صلوة الحاجة ادا کول ، او الله ته زارئ او دعا کول چې الله جل جلاله امتحان درته اسانه کړي په ځانګړې توګه درود شريف لوستل او يا دلاندينيو دعاګانو ورد کول : ربّ اشرح لي صدري ويسّر لي أمري ، اللهم لاسهل الا ما جعلته سهلا وأنت تجعل الحزن ……
۴- ټول مطلوب توکي او وسائل له ځان سره تيارول لکه قلمونه ، خط کش ، تخته ، او داسې نورځکه ددغو اسبابو تياري دپوښتنو په ځوابولو کې معين ثابيتدلای شي ، ترڅو په امتحان ځای کې له نورو انډيوالانو څخه په غوښتلو سره ذهن مشوش نه شي .
۵- دپرچې له حل کولو وړاندې بسم الله ويل ځکه په بسم الله کې برکت او له رب العالمين څخه استعانت دی او ددې په برکت الله جل جلاله توفيق ورکوي .
۶- کله چې سوالي ورقه درته وسپارل شي ښه په دقت يې مطالعه کړئ ، ځان پرې پوه کړئ ، که په کوم ځای پوه نشوئ له استاذ څخه ځان پرې پوه کړئ او له هغه وروسته يې په حل کولو پيل وکړئ .
۷- لومړی د اسانو سوالونو د ځوابولو پلان جوړ کړئ ورپسې دمشکلو سوالونو ، د سوالونو دلوستلو پرمهال هغه ملاحظې او نوټونه يادداشت کړه چې د ورقې په ځوابولو کې کار ترې اخلې
۸- لومړی دهغو اسانو پوښتنو ځوابول پيل کړئ چې ستاسې زده دي ، دهغو سوالونو ځواب وځنډوه چې ستا په ذهن کې يې ځواب حاضر نه وي ، او ځواب ته درسيدو لپاره وخت ته اړتيا لري .
۹- دسوالونو په ځوابولو کې له بيړې څخه کار مه اخلئ ، بلکه ښه په اطمينان او ورو والي پرچه حل کړه نبي کريم صلی الله عليه وسلم فرمايلي دي : ” التأني من الله والعجلة من الشيطان . ”
۱۰- له ښه ژور فکر کولو وروسته ځواب وليکه ، کله دې چې ډاډ ترلاسه کړ چې ځواب سهي ده نو بيا له وسوسې څخه ځان وساته ، او که له ځواب څخه مطمئن نه وې بيا دخپل غالب ظن سره سم تصحيحات پکې راوله ، که دې يقين شو چې ځواب غلط دی بيا دامتحان له مراقبينو څخه بله ځوابيه ورقه وغواړئ او صحيح ځواب پکې وليکئ .
1۱- پرچه بايد چټله او ګډه وډه حل نه کړئ هڅه وکړئ چې ځوابونه مو واضح او فهم يې اسان وي ، املا ته بايد زيات متوجه شئ ، متأسفانه زموږ دمدرسو متعلمين په املا کې ډيرې کمزوريانې او نيمګړتياوې لري .
۱۲- د پرچې له حل وروسته ځوابونه دقيق مطالعه کړئ ، نفس به بار بار تاسې هڅوي ترڅو د ورقې په سپارلو کې بيړه وکړئ ، او درته به وايې چې فلانکي هم پرچه تسليم کړه ، فلانکي هم پرچه وسپارله ،ژر کوه ته يې هم وسپاره او ځان ترې بې غمه کړه، خو ته به له نفس سره مبارزه کوې او څو پورې دې چې ښه په غور حل کړي ځوابونه نه وي مطالعه کړي مه يې سپارئ .
۱۳- چې له امتحان وروسته درته جوته شي چې ځينې ځوابونه دې غلط ليکلي ، نو دا ځان لپاره عبرت وګرځوه او د راتلونکو ورقو او امتحانونو لپاره پوره تياری او چمتووالی نيسه ، له ځان سره عهد وکړه چې دپوښتنو په ځوابولو کې به له استعجال او بيړې څخه کار نه اخلم ، د مايوسی او د نامرادی ښکار مه ګرځه ، بلکه د نبي صلى الله عليه وسلم دغه حديث ياد ساته : وَإِنْ أَصَابَكَ شَيْءٌ فَلَا تَقُلْ لَوْ أَنِّي فَعَلْتُ كَانَ كَذَا وَكَذَا وَلَكِنْ قُلْ قَدَرُ اللَّهِ وَمَا شَاءَ فَعَلَ فَإِنَّ لَوْ تَفْتَحُ عَمَلَ الشَّيْطَانِ . صحيح مسلم .
۱۴- په دې ښه ځان پوه کړه چې درغلي حرامه ده ، رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايلي دي : من غشّ فليس منا ، درغلي او نقل کول ظلم ده ، په حرامه لاره تر نومرو او سندونو ځان رسول دي ، همدغه راز بايد نورو طالبانو ته له نقل ورکولو څخه ځان وساتل شي ، ځکه دا په ناروا او عدوان کې تعاون او مرسته ده چې په صريح نص سره حرامه ده و لاتعاونوا علی الاثم والعدوان ، نو له حرامو څخه استغنا اختيار کړه الله جل جلاله به خپل فضل درباندې وکړي ، الله جل جلاله به يې غوره عوض درکړي ، ترخپله وسه هڅه وکړه نور ملګري هم له دغه منکر او ناروا کار څخه راوګرځوې ، او ورته ووايه چې له الله جل جلاله څخه وويريږئ ، ناروا وسيله مه اختياروئ دغه وخت چې تاسې يې چې تاسې يې په ناروا لارو چارو مصرفوئ که چيرې مو په تکرار، مطالعه له يوبل سره په تفهيم کې تېر کړی وای دا به ستاسې لپاره دحرامو له ارتکاب څخه ډير غوره وای .
په پای کې د اسلامي امارت د تعليم او تربيې له کميسيون او دمدارسو له مهتممانو او مدرسينو او په ځانګړې توګه د مدرسو له طالبانو څخه احترامانه هيله کوم چې دا دی په تيرو څو کلونو کې مو په خپلو سترګو د امتحان ثمرات په خپلو سترګو وليدل ، نو د الله په خاطر دې لړی ته همداسې دوام ورکړئ له يوبل سره تعاون علی البر والتقوی وکړئ ترڅو مو راتلونکی کول دخپلو اسلافو په څير دباطل په وړاندې هر اړخيزه مبارزه وکړی شي ، په الله قسم چې په طالبانو کې ډير داسې عالي استعدادونه شتون لري چې که چيرته کار ورباندې وشي ، ترډيره حده به ورباندې علمي خلا ډکه او دمظلوم ولس ددنيوي او اخروي نيکمرغيو سبب به وګرځي .
متعلمينو او طالبانو ته هم پکار ده چې خپل عمرونه عبث ضائع نکړي ، له فضولياتو او لهوياتو څخه ډډه وکړي ، دمدرسو او د تعليم او تربيې کميسيون د ضوابطو او اصولو مراعات خپل نصب العين وګرځوي ، ان شاء الله ددنيا او اخرت نيکمرغی به يې قدمونه ښکلوي .
