عبدالهادي همت
په حکومت کې تر ولسمشر اشرف غني وروسته تر ټولو د زیات واک د خاوند، د امنیت شورا د سلاکار حنیف اتمر، استعفا تاوده بحثونه راولاړ کړي دي. دا چې نوموړی څوک و او څه یې وکړل دلته لنډه کتنه ورته کوو.
حنیف اتمر د محمد آصف اتمر زوی، په خټه پښتون دی. د ظاهر شاه د واکمنۍ پر مهال په لغمان کې زېږېدلی دی.
نوموړي د برېتانیا له York پوهنتون څخه دوې ډګرۍ ترلاسه کړې دي، همداراز په معلوماتي ټیکنالوجۍ او کمپیوټر کې یوه ډیپلومه لري او په عامه پالیسي، نړیوالو اړیکو او تر جګړې وروسته د بیارغونې په زده کړو کې یې M.A. کړې ده.
اتمر خپله لومړۍ دنده د خاد په یوه ریاست کې پیل کړه او لس کاله یې د خاد په بدنامه اداره کې دندې ته دوام ورکړ. په دې موده کې نوموړی د خپل جدیت او بي رحمۍ له امله د ”خاد د میر غضب“ لقب ګټلی و. له روسانو سره اوږه په اوږه د مجاهدینو پر خلاف جګړه کې یې خپله یوه پښه هم له لاسه ورکړه.
د کمونستانو د وروستي رژيم تر سقوط وروسته، حنيف اتمر انګلستان ته وتښتېد او هلته د انګلستان حکومت پناه ورکړه. د ځینو نورو کمونستانو په څېر نوموړی هم د انګلستان استخباراتي ادارې MI 6 د خپلې جاسوسۍ لپاره استخدام کړ او له يو څه پټو او ښکاره زده کړو ترلاسه کولو وروسته يې په هغه خيريه مؤسساتو کې بيلابېلې دندې ترسره کړې کومو چې د لوېديځ لپاره د خيريه کومکونو تر نوم لاندې جاسوسي کوله.
حنيف اتمر د امريکا له استخباراتي CIA سره اړيکې پيدا کړې او د (د ژغورنو د نړیوالې کمېټې یا د ERC په مؤسسه کې، چې په سيمه کې د سي آی اې يوه فعاله جاسوسي شبکه ده، د منېجر په توګه وګمارل شو .
د طالبانو د واکمنۍ پر مهال حنیف اتمر له بهرنیو مؤسسو سره کار کاوه.
د طالبانو پر مهال د پلان وزیر، ملا سعدالدین سعید، وایي: د طالبانو د واکمنۍ په مهال حنیف اتمر له بهرنیو مؤسساتو سره کار کاوه. کله به چې د مؤسساتو بهرني کارکوونکي د پلان وزارت ته راتلل، حنیف اتمر به هم ورسره و. نوموړی به سره له دې چې په خارجي مؤسساتو کې یي په لوړه څوکۍ کار کاوه او د IRC د کابل د دفتر مشر و، خو په مجالسو کې به غلی ناست و او هیڅ خبره یي نه کوله. نوموړي به یوازې د خارجیانو خبرې ژباړلې او پخپله به یې هیڅ نه ویل. هغه مهال یې اوږده ږیره درلوده، افغانی لباس او جالۍ خولۍ یي کاروله. له کرداره خاموش او مرموز شخص معلومېده.
پر افغانستان تر امریکایي یرغل وروسته، دئ هم د ډېرو نورو افغانانو په څېر له امریکایانو سره یوځای شو. په ۲۰۰۲ز کې د کرزي لخوا د ښارونو د پراختیا او پرمختګ وزیر مقرر شو، چې تر ۲۰۰۶ پورې يې ځينې لاسته راوړنې هم درلودې.
په ۲۰۰۶ز کې په ولسي جرګه کې د ډېرو باور رایو په ګټلو سره د ښووني او روزنې وزیر وټاکل شو. نوموړي د کورنیو چارو وزیر هم پاتې شوی دی .
په ۲۰۱۰ز کې کال کې د طالبانو له لوري پر ولسي جرګې تر برید وروسته د کرزي له لورې استعفاء ته مجبور شو. خو د اشرف غني له راتګ سره سم د هغه د نږدې ملګري په حیث راڅرګند شو او د ملي امنیت د سلاکار دنده ورته وسپارل شوه .
د نوموړي له لورې په ۲۰۱۴ز کال کې د امنیتي تړون لاسلیکول د افغانانو پر خپلواکۍ چاړه راښکل ؤ. اشرف غني له ولس سره وعده کړې وه چې واک ته تر رسېدو وروسته به سوله کوي، خو کله چې د واک پر ګدۍ کېناست، خپلې ټولې وعدې یې هیرې کړې او د خپلې ولسمشری په لومړیو کې یې امنیتي تړون لاسلیک کړو.
دې تړون امریکایانو ته دا زمینه برابره کړه چې د لسو نورو کلونو لپاره په افغانستان کې مېشت شي، له قانوني تعقیب محکمې خلاص شي او څه چې وغواړي کولای شي – حتی د افغانانو پر کورونو هم په نیمه شپه کې پرې وراوښتلای شي.
د دې تړون په لاسلیکولو سره جګړې لا هم نور زور واخیست او د افغانانو تلفات ورځ په ورځ مخ پر زیاتېدو شول.
د همدې تړون له برکته افغانستان د بهرنیانو د وسلو د تجربه کولو لابراتور وګرځېد چې ښه مثال یې د بمونو مور ده .
د ملي امنیت شورا په څلور کلنه دوره کې اتمر سخت ناکام و. د ده په وخت کې کندوز دوه ځلې سقوط شو، فراه سقوط ته نږدې شوه او پر غزني یوه اوونۍ جگړه روانه وه او د ښار کوڅې د دولتي عسکرو په جسدو ډکې وې.
اتمر په خپل استعفا لیک کې هم ویلي چې له اشرف غني سره یې په ځینو موضوعاتو اختلافات لرل، چې په تېرو کلونو کې یې حل نه شوای کړی؛ نو ځکه یې استعفا ورکړه.
حنیف اتمر تر ۱۰۰ زیات فیسبوکیان ددې لپاره ګومارلي وو چې دده په نفع کمپاین وکړي ، هغوی ته یې د مبایل ،کمپیوټر او انټرنیټ مصارف ورکول تر څو ده طالبانو پرضد تبلیغات وکړي .
د ملي امنیت د مشاور په حیث حنیف اتمر هیوادوالو ته ډېر خدمتونه کړي چې بعض یې د یادولو وړ دي:
لکه له طالب بندیانو سره سختي او فشار ورباندې راوړل، له دوی څخه بشري حقوق او اسانتیاوې اخیستل، له بندیانو سره ددوی د کورنیو په ملاقات بندیز لګول، ټول سیاسي بندیان او په ځانګړې توګه طالبان د ارګ له بخششي فرمانونو څخه محرومول، او د هغو بندیانو حبس چې دقید موده یې پوره شوې خو لا هم د تورو تمبو شاته پرېښودل. د طالبانو د کمزوري کولو او بدنامولو لپاره د داعش جوړول، وسلې او لوژیستکي مواد ورته رسول، له طالبانو سره د جګړې پر مهال ورسره د هوا له لارې کومک ورسره کول، او په جوزجان کې د طالبانو له محاصرې د داعشیانو د خلاصون لپاره خپلې چورلکې وړاندې کول هم د همدې ځنځیر یوه کړی وه؛ برعکس په داسې حال کې چې د اردو ځواکونه په هلمند،فراه او غزني کي له لوږې مري او له مړیو یې بویونه پورته کیږي ورته د انتقال او اکمال هیڅ بندوبست نه کیږي.
د ۲۰۱۴ م په اکتوبر میاشت کې حنیف اتمر په هند کې د ډیلي پالیسي ګروپ لخوا ترتیب شوي یو سیمینار ته په وینا کې ویلي ؤ چې په افغانستان، پاکستان، هند او نورو اسلامي هیوادونو کې باید دیني مدرسې وتړل شي، ځکه دده په باور همدا مدرسې تروریزم خپروي.
او داسې نور…..
سوله.. د اتمر له نظره
د ټاکنو له نږدې کېدو سره سم افغان حکومت بیا د سولې چیغو ته کش ورکړی. کله د سولې زارۍ شروع وي، کله جګړې ته د زور ورکولو اخطارونه .
نوموړي د ۱۳۹۶ م د حمل په ۲۴مه امنیتي ځواکونو ته په خطاب کې وویل چې “هېڅکله له طالبانو او ترهګرو سوله نه غواړو؛ موږ هغوی سولې ته مجبوروو.” او خپلو جنرالونه ته یې د طالبانو د وژلو او له منځه وړلو قومانده ورکړه .
خو نه یې طالبان له حکومت سره سولې ته تیار کړل، نه یې هم له منځه یووړل. برعکس کله د سولې لپاره د پاکستان دروازې ډبوي کله د اندونیزیا او سعودي.
کله بیا بیرته پاکستان ته وایی چې موږ په تاسو دا تور نه پورې کوو چې له ترهګرو سره یاست خو دومره وکړئ چې له خپلې خاورې یې وباسئ .
په ۲۰۰۹م کال کې د اتمر په وینا د طالبانو شمېر یواځي ۱۰۰۰۰-۱۵۰۰۰ پورې و، خو په ۲۰۱۸ کال د فروري په میاشت کې له شرق الاوسط ورځپاڼې سره په مرکه کې بیا دا شمېره ۵۵۰۰۰ ښودل شوې چې ۷ زره یې پاکستاني وسلوال بلل شوي .
