یوه امریکايي متقاعد ډګرمن او د پوځي چارو کارپوه په افغانستان کې د بهرنیو ځواکونو د راتلونکي قومندان، آسټین سکاټ میلر، پر هغو څرګندونو نیوکه کړې چې تېره میاشت یې د امریکا سنا مجلس کې سناتورانو ته کړې وې.
سکاټ میلر د تیرې جون میاشتې په ۱۹مه، امریکايي سناتورانو ته ویلي و چې د افغانستان د جګړې د پای د نېټې په اړه څه نه شي ویلای، خو په افغانستان کې د امریکا د شتون موخه ”د امریکايانو ساتنه ده“، چې افغانستان یو ځل بیا د یوې داسې سیمې په توګه استعمال نه شي چې ترورستان ترې په استفادې پر امریکا نور بریدونه وکړي.
خو یوه امریکايي ډګرمن، ډانیل ایل ډېویس، د امریکا د نېشنل انټرسټس مجلې په وېبپاڼه کې په خپره شوې لیکنه کې ویلي چې په افغانستان کې د امریکا شتون د امریکا امنیت نه شي ساتلای – همدا یې د پای ته رسولو وخت دی.
نوموړي په خپله لیکنه کې ویلي، ”ډګر جنرال میلر د هغو امریکايي جنرالانو ډلې ته ورته سکریپټ تعقیبوي چې تر ده وړاندې تېر شوي دي. ټول وايي چې موږ باید په افغانستان کې جګړه وګټو، ځکه که یې ونه ګټو، دوی اشاره کوي، زموږ پر هېواد به یو بل تنظیم شوی برید ترسره شي.“
ډانیل اېل ډېوس لیکي، ”د امریکايي جنرالانو دا وینا پر دوو مفروضو ولاړه ده، چې دواړې یې له ورایه ناسمې دي.“
لومړی دا چې، د سپټمبر د ۱۱مې برید له افغانستانه پر امریکا وشو. ”داسې نه دي شوي. د ۹/۱۱ کمېسیون رسمي رپورټ وښوودله چې د سپټمبر د ۱۱مې د بریدونو اصلي طراح، خالد شیخ محمد، خپل شریرانه پلان جوړ کړ، پراختیا یې ورکړه او وروسته یې ترسره کړ.“
”خالد شیخ محمد په کویټ کې رالوی شو، په ۱۹۸۶ز کال کې یې له یوه امریکايي پوهنتونه په میکانیکي انجنیرۍ کې ډګري ترلاسه کړه، تر فراغت وروسته یې پاکستان ته سفر وکړ (چیرې چې یې هلته د شوروي-ضد مجاهدینو له جنګیالیو سره لیدنه وکړه)، په بوسنیا کې یې له مجاهدینو سره [په څنګ کې] جګړه وکړه، بیا یې خپله کورنۍ قطر ته ولېږله. نوموړی تر ۱۹۹۶ز کال پورې هلته پاتې شو، کله چې بېرته پاکستان ته وتښتېد څو د تروریزم اړوند تورونو له امله د امریکا د متحده ایالاتو له نیول کېدو ځان وساتي.“
د ښاغلي ډېوس په باور، ”دویمه مفروضه دا ده چې ویل کېږي په افغانستان کې زموږ د ځواکونو شتون پر امریکا د نورو بریدونو د ترسره کېدو مخه نیولې ده او که خپل ځواکونه راوباسو، له نورو بریدونو سره به مخ شو. خو اوس ما په خپلو سترګو ولیدل چې دا څرګندونې څومره په بشپړه توګه ناسمې دي.“
دئ وايي، کله چې ده د ۲۰۱۱ز کال په اوړي کې په افغانستان کې د یوه امریکايي لوژستیکي واحد د یوې ډلې د مشر په توګه دنده ترسره کوله او د امریکايي سرتېرو د اړتیاوو د ارزونX په موخه یې د دې هېواد په اوږدو کې سفرونه کول، د افغانستان زیاتې سیمې لا هم د افغان او امریکايي ځواکونو په لاس کې نه وې او دا ځواکونه نه شول ورتلای.
نوموړی زیاتوي، ”پر امریکا د برید په پلان کې د افغانستان خاورې تقریبا هیڅ برخه نه درلوده. افغانستان یوازې هغه وخت دې معادلې کې مخ ته راغلی کله چې خالد شیخ محمد هلته د خپل پلان په اړه بن لادن ته د خبر ورکولو لپاره ولاړ.“
”خالد شیخ محمد د تورې بورې په یوه غار کې له اسامه سره ولیدل څو پر امریکا د برید د پلان په اړه خبر ورکړي او وروسته بېرته په کراچۍ کې خپل کور ته ولاړ. دا غونډه هغه وخت هم ترسره کېدای شوه کله چې په ۲۰۱۱ز کال په افغانستان کې د مېشتو ناټو ځواکونو شمېر خپل اوج ته رسېدلی و.“ (هغه وخت په افغانستان کې د اوباما د واکمنۍ مهال و او په افغانستان کې نږدې ۱۴۰۰۰۰ بهرني ځواکونه مېشت وو.)
ښاغلی ډېوس د امریکايي جنرالانو دا خبره ناسمه ګڼي چې برید له افغانستانه ترسره شو او وايي، ”دا غونډه د ځمکې پر مخ هر ځای ترسره کېدای شوه.“
ښاغلي ډانیل ډېوس وړاندې لیکي، ”موږ اوس له یوه تریخ حقیقت سره مخ یو. که امریکا په ۲۰۰۱ز کال کې افغانستان اشغال کړی وای، بیا به هم د سپټمبر د یوولسمې د برید مخه نه وه نیول شوې، او که موږ سبا له افغانستانه امریکايي پوځونه راوباسو، امریکا به په راتلونکې کې له ترهګریزو بریدونو نه زیاته او نه هم کمه محفوظه شي.“
دئ وايي، ”ترخه پایله او د پای خبره دا ده: په افغانستان کې مېشت امریکايي پوځونه، قطع نظر ګڼو تاکتیکي بریالیتونو ته، کورني امنیت ته متوجه ترورستي ګواښ نه شي کمولای. په افغانستان کې د پاتې کېدو او د هغه هېواد د سیاسي جګړو ترسره کولو پر ځای، موږ باید د ګڼ ملتي ترورستانو د په نښه کولو او د زبرځواکونو د جګړې د مخنیوي کولو محدودو سرچینو ته بیا پام واړوو.“
یاد امریکايی ډګرمن د لیکنې په پای کې وايي، په افغانستان کې د امریکايي ځواکونو پاتې کېدل هیڅ ارزښت نه لري – ”همدا له افغانستانه د خپلو ځواکونو د راایستلو وخت دی.“
—
د خپرې شوې مقالې لیکوال، ډانیل ایل ډېوس، د امریکايي پوځ پخوانی ډګرمن دی او تر ۲۱ کاله دندې وروسته په ۲۰۱۵ز کال کې متقاعد شو. نوموړی دوه ځله افغانستان ته په جنګي ماموریت هم راغلی دی.
