واحد فقیري
ورځني سیاسي نوټونه (۲۵۸)
رویټرز د نومبر پر ۲ مه لیکي چي روسیې په پټه یوه ډله مشهور افغان سیاستوال مسکو ته ور دعوت کړي دي، څو هلته د طالبانو سره خبري وکړي. مسکو پدې ډول جمهورریس غني بای پاس کړی دئ، او د مسکو دا اقدام د غني د سخت قهر او اعتراض سبب سوی دئ.
رویټرز لیکي دوې میاشتي کېږي چي په کابل کي روسي دپلوماتانو افغان سیاستوالو ته په مسکو کي د سولي په خبرو کي بلني ورکوي. پدې خلګو کي حامد کرزی او نور اوسني او پخواني عالي رتبه افغان چارواکي شامل دي.
رویټرز وايي چي په کابل کي د روسیې سفارت پدې باره کي له تبصرې کولو څخه ډډه وکړه. او دغه راز، په کابل کي د امریکا سفارت هم د تبصرې کولو څخه امتناع وکړه.
د کابل د حکومت مامورین وايي چي اشرف غني له مسکو څخه خوابدی سوی دئ، ځکه مسکو پدې اړه سخت فعال دئ. یو افغان مامور وایي،«موږ له مسکو څخه غوښتي دي چي دا کانفرانس کېنسل کړي، ځکه د طالبانو سره دا راز خبري د امریکایانو سره د مذاکراتو پروسه مختلوي، خو مسکو زموږ غوښتنه را رد کړه.»
په کابل کي د روسیې د سفارت ویانده وايي موږ هیله لرو چي د مسکو د فورمټ په باب نور جزییات په راتلونکو ورځو کي په عامه توګه اعلام کړو. افغان سیاستوال وايي چي امریکا د طالبانو سره په قطر کي رسمي مذاکرات شروع کړي دي، خو دوی ئې بای پاس کړي دي.
حامد کرزی او عطا نور به د مسکو په کانفرانس کي برخه واخلي. عطا نور وايي،«زه لدې سره هیڅ مشکل نه لرم چي متحده ایالات او اشرف غني له طالبانو سره خصوصي خبري وکړي، خو هغوی د دې صلاحیت نه لري چي موږ دا ووايي چي موږ د طالبانو سره خبري کولای سو او کنه.» هغه علاوه کړه،«د طالبانو سره په خبرو کي د یوه خارجي قوت ښکېلتوب به د افغانانو سره د سولي په راوستلو کي مرسته و نه کړي.»
رویټزر لیکي طالبانو ویلي چي یو عالي رتبه هیات به مسکو ته واستوي. یو طالب چارواکي وايي،«اکثرو ملکونو موږ منلي یو، او موږ ئې د یوه مستقل سیاسي قوت په توګه دعوت کړي یو. دا واقعا زموږ موفقیت ښيي.»
په کابل کي دپلوماتان وايي چي متحده ایالات او د کابل حکومت د مخالفانو د مسکو مستقیمو سیاسي معاملو ته د شک په سترګه ګوري، او د مسکو دا اقدام خپلو کارونو کي یوه څرګنده مداخله ګڼي. په کابل کي یو غربي دپلومات وايي،«روسیه کوښښ کوي چي د افغان په سوله کي یو مستقل بهیر تشکیل کړي. مسکو هڅه کوي چي په افغانستان کي د متحده ایالاتو نقش راکنټرول کړي.»
رویټرز لیکي د مسکو فورمټ دا ښيي چي روسیه غواړي د افغانستان په چارو کي فعاله ونډه ولري. له ۲۰۱۶ راهیسي، روسیې د افغان حکومت سره د زیاتو وسلو کومک کړی دئ. د خارجي چارو ماهر ښاغلی فیوډور لوکیانوف وايي،«دا څرګنده خبره ده چي په افغانستان کي امنیتي وضع مخ پر سمېدو نه ده. خطرونو ډېرېږي، او په افغانستان کي د اسلامي افراطیانو لپاره فرصتونه ایجادېږي. د افغانستان د داخلي اوضاع دینامیزم په منفي جهت کي حرکت کوي. همدا وجه ده چي دپلوماتان او سیاسي کلاس فعاله سوی دئ.»
واحد فقیري په کال ۱۹۶۲ کي په کندهار کي زېږېدلی دی. په کال ۱۹۸۰ کې د کندهار د احمد شاه بابا له لېسې څخه فارغ شوی دی. عالي تحصیلات یې په متحده ایالاتو کي کړي دي، او د امریکن پوهنتون او جورج مېسن پوهنتون څخه په سیاسي علومو کي درې ډیګرۍ لري. څو کاله یې د امریکا ږغ سره د خبریال په توګه کار کړی دی. څو کاله یې د پښتو د ژبي په برخه کي استادي کړې ده. درې کتابونه یې په پښتو ترجمه کړي دي. اوس د څو راډیوګانو او تیلویزیونو سره د سیاسي مبصر په توګه همکاري کوي. او وخت نا وخت یې سیاسي تبصرې د افغانانو په مختلفو ویب سایټونو کي خپرېږي.
