تبصره
د روانې اونۍ په سر کې، د امریکا په ادعا، د سوریې حکومت په دومار ښار کې د کیمیاوي وسلو په استعمال سره لسګونه کسان وژلي دي، چې له امله یې امریکا په توند غبرګون سره روسیې ته په ګواښ ویلي چې پر سوریه به میزایل ولي، او که روسیه یې دفاع کوي نو ځان دې چمتو کړي.
غربي رسنیو د امریکایي چارواکو په حواله لیکلي چې دفاع وزارت یې خپل هوايي او ځمکني پوځ ته پر سوریه د برید لپاره د تیارسئ غږ کړی او یواځې امر ته انتظار باسي. خو روسیې تراوسه پورې د ټرمپ د ګواښ په مقابل کې څه نه دي ویلي، یواځې په ملګرو ملتونو کې د روسیې سفیر، واسیلي نبنزیا، امریکا ته خبرداری ورکړی چې د هر ډول بې قانونه پوځي هڅې مسوول به واشنګټن وي.
په سوریه کې د کیمیاوي وسلو د کارونې له امله د روسیې او لوېدیځو هېوادونو تر منځ د رامنځته شوي کړکېچ په غبرګون کې د ملګرو ملتونو سرمنشي، انتونیو ګوتيرېش، ویلي، ښکېل اړخونه دې د سوریې د کړکېچ له پراخولو ډډه وکړي.
د ملګرو ملتونو سرمنشي په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، د امنیت شورا غړي باید داسې څه ونه کړي چې له امله یې د سوریې وضعیت له کنټروله ووځي.
همدې ملګرو ملتونو په عراق او افغانستان کې د وضعیت له کنټروله په وتلو څه نه و ویلي؛ امریکا هغه څه وکړل چې خپله هراړخیزه ګټه یې پکې لیدله.
په سوریه کې د روان وضعیت په اړه د ټرمپ تونده لهجه او د ملګرو ملتونو د سرمنشي ګوتیریش پڅ دریځ دا ثابتوي چې په سوریه کې امریکا د بشار الاسد د حکومت د نسکورولو په موخه پوځي اقدام کوي. اوس امریکايي چارواکي په دې مشوره کوي چې پر سوریه به برید ورته په ګټه تمام شي او که یواځې ګواښونه.
که څه هم ټرمپ روسیې ته ګواښ کړی چې ځان دې د امریکا لخوا پر سوریه د برید دفاع ته چمتو کړي، خو په ملګرو ملتونو کې د روسیې د سفیر له وینا داسې بریښي چې روسیې اوس د مقابلې ساه اخیستې ده او له سوریې د امریکایي میزایلو دفاع کولای شي.
امریکا او روسیې څو کاله دمخه په ازربایجان کې په زورازمایۍ سره، او امریکا د اکاشویلي د حکومت له ملاتړه وروسته کړې وه. خو اوس امریکا غواړي په ازربایجان کې د خپلې ماتې غچ په سوریه کې له روسیې واخلي. که د دواړو لورو ګواښونه په عمل بدل شول، په سوریه کې به یو بل انسانی ناورین رامنځته شي.
په لندن کې مېشت د سوریې د بشري حقونو د څار بنسټ وايي، د امریکا او څو نورو هېوادونو له خوا پر سوریې د برید له ویرې د دغه هېواد مهم پوځي بنسټونه او پوځي هوايي ډګرونه خالي کړل شوي دي. تراوسه دا نه ده څرګنده چې د امریکا ګټې به یواځې په ګواښونو کې وي او که پر سوریه په برید کې. خو امریکا په سوریه کې اخېر هم خپل-ګټی دریځ خپلوي.
امریکا په سوریه کې تر ټولو لومړی خپلو ګټو ته اولیت ورکوي؛ نه په نړۍ کې د ناامنیو خیال ساتي او نه د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ویناوو، او بیا هغه وینا چې ګوتریش به په بله یوه مسئله کې هم دا ډول پڅه وینا نه وي کړې.
د روسیې په اړه خو نړیوالو رسنیو پر سوریه د امریکایي توغندیو د احتمالي برید په اړه د تیارسي څه نه دي ویلي، خو په سوریه کې دولتي ځواکونو ځان د برید دفاع ته چمتو کړی او د امریکا د میزایلو د ویشتلو په خاطر یې پوځي ډګرونه خالی کړي دي.
که امریکا پر سوریه توغندويي برید وکړي، په سوریه کې به نه جبران کېدونکې تباهي رامنځته کړي. خو امریکا به هم له سخت بحران سره مخ شي، ځکه له یوې خوا په افغانستان کې د جنګي لګښتونو پوره کول، او له بلې خوا په سوریه کې د یوې نوې جګړې ډګر پرانیستل به امریکا په دومره ستونزو کې راګیره کړي چې بیا به ځان په افغانستان کې د بایللې جګړې ګټلو ته جوړ نه کړای شي.
