په دې وروستیو کې، د سولې په تړاو حکومت بې مخینې هڅې پیل کړې او هڅه کوي چې طالبان له خپل ځان سره خبرو ته کښېنوي. له دې سره هممهال، په حکومت کې دننه جنجالونو هم زور اخیستی دی. څو ورځې وړاندې د ولسمشر اشرف غني د لومړي مرستیال پلویانو په څو ولایاتو کې د حکومتولۍ نظام او خلکو ته ګڼې ستونزې رامنځته کړې. کابل ټکي کام په دې اړه د چارو د کارپوه او د افغانستان د بهرنیو چارو له پخواني وزیر، مولوي وکیل احمد متوکل، سره لنډه مرکه کړې، چې تاسو یې لوستلو ته رابولو:
__
کابل.کام: حکومت له طالبانو سره وروسته تر هغه د سولې هڅې شروع کړې کله چې طالبانو امریکایي ولس ته د دوی د ځواکونو د خروج او د روانې جګړې د سپیناوي په اړه سرخلاصی لیک ولېږه. ستاسو په آند، ولې تر یاد لیک وروسته دا ډول هڅې پیل شوې؟
متوکل: د متعال الله په نوم!
تر نوموړي لیک وروسته ممکن د سولې د هڅو په ډول او زورداره کېدو کي فرق راغلی وي، خو له لویه سره یو ډول یو اړخیز مطبوعاتي بهیر روان و… او پېچلتیا په دې کي وه چي طالبان (اسلامي امارت) د جنګ اصلي طرف امریکایان بولي، خو امریکایان مخامخ خبرو ته نه وو حاضر؛ نو خبره حکومت یوازې د افغاني قضیې په عنوان ځان ته کشوله – حال دا چي بهرنیان ټاکونکی رول لري.
کابل.کام: حکومت د سولییزو هڅو په لړ کې د دیني علماؤو په نوم درې لویې غونډې راوبللې. ستاسو په آند، حکومت رښتیا هم سولې ته لېوال دی او که، لکه څنګه چې ګنګوسې دي، د امریکا تر خروج وروسته د خپلې بقا ویرې په مخه کړی دی؟
متوکل: که فرض کړو چې حکومت غواړي سوله وکړي، په کار ده چې پوه شو [چې] ایا د جنګ اصلي لوری سوله غواړي؟ مطبوعات خو یې لا هم سوله نه غواړي.
افغاني لوري هم باید د سولي د تقدس سره سره په یوازیوالي سوله نشي غوښتلای او پلې کولای. علماء چي څه غواړي، هغه نه منعکس کېږي. پر اشغال سترګي نه پټېږي او په اړه یې هیڅ څوک هم تردد نه لري؛ خو په مرموز ډول، یا په لوی لاس، یې په تنظیم شویو غونډو کي یا د اشغال ذکر نه کېږي او یا هم نه مطبوعاتي کېږي.
کابل.کام: د علماوو تر نامه لاندې په اندونیزیا، کابل او سعودي کې په جوړو شویو غونډو کې په افغانستان کې د امریکایانو د نظامي حضور هیڅ راز یادونه ونه شوه. طالبانو په خپلو غبرګونونو کې ورته د ”امریکایي پروژو“ نوم وکاراوه. ستاسو په نظر، یادې غونډې په رښتیا هم د امریکایانو په ابتکار راغوښتل شوې وې؟
متوکل: د خپلواکۍ راوړونکې سولي متعلق د حکومتي علماوو عادي غونډو ته هم چنداني هیله مندي نه وي. په تېره بیا چې پر نیواک د سکوت ښکارندويي وشي او د بهرنیانو ویاندویان وار له مخه لا د طالبانو د منزوي کېدلو پر پلان څرګندونې وکړي، نو همدا د امریکایي پروژې نظر تقویه کولای شي.
کابل.کام: په یو شمېر شمالي ولایاتو کې د یوه اربکي قومندان نیولو سخت غبرګونونه راوپارول. د څو ولایاتو مراکز وتړل شول، لویې لارې او بندرونه وتړل شول او د غني په مشرۍ د ملي یووالي حکومتولي په کې وننګول شوه. تاسو د دې تشنجاتو په اړه څه نظر لرئ؟ آیا بهرنۍ دسیسې یې بولئ او که د ولس او دولت مخالفت؟
متوکل: داسي غیرقانوني اعتصابونه چې د ولس حقوق متاثروي، غالبا به د پردو په لمسون وي.. خطرناک او د نه منلو وړ دي. کاش سالم، ازاد او سراسري ملي اعتصابونه د خپلواکۍ راوستونکي سولې لپاره ترسره شي.
کابل.کام: د اشرف غني او شمالي ټلوالې د مشرانو تر تبعید او څنګ ته کېدو وروسته، ارګ بیا هڅې پیل کړې چې بیرته یې راخپل کړي. تاسو د ارګ دې سیاست ته په کوم نظر ګورئ؟
متوکل: د بهرنیانو تر استمعارانه حمایې لاندې د کمزوري حکومت همداراز مجبوریاني وي چې همداسې متذبذب تصمیمونه ونیسي.
کابل.کام: بیا هم د سولې په اړه ځینې راپورونه ښیي چې امریکایي چارواکو له طالبانو سره مخامخ مذاکراتو ته زړه ښه کړی دی. که داسې څه رامنځته شي، آیا د کابل حکومت به دا ومني؟ که یې ومنل، نو مهمه خبر دا ده چې افغانان به د امریکا تر مهالوېش منلو وروسته په ځینو حیاتي مسائلو (انتخاباتو، اساسي قانون، د ښځو حقوق او…) کې سره جوړ شي؟
متوکل: که امریکا د خپلو ځواکونو ایستلو ته چمتو شوې وي، نو طالبان (اسلامي امارت) باید واضحې خبرې ورسره وکړي. البته له افغان حکومت سره هم ګڼ ملي مسایل بحث کړي، چې دا یوازې د افغانانو حق دی، البته تصمیمونه باید د اسلامي شریعت په رڼا کې ونیول شي.
کابل.کام: د وروستۍ پوښتنې په توګه، تاسو د افغانستان راتلونکی څنګه ارزوئ؟ د روان کړکېچ د ختمېدو حل لار څه ده او ځوانانو ته مو پیغام څه دی؟
متوکل: حالات تر سمو او ناسمو پرېکړو تعلق لري. څرنګه چې افغانان سخت غمول شوي دي، نو د زغم او جوړجاړي اړتیا ده. په ځانګړې توګه ځوانان باید د معقولو او رغوونکو پرېکړو په پلي کولو او ساتنه کي نه ستړی کېدونکی زیار وګالي، چي راتلونکې مو ان شاء الله په اسلام سپینه او په هراړخیز تقدم ښېرازه شي.
کابل.کام: محترم متوکل صاحب، مننه چې زمونږ بلنه مو ومنله.
متوکل: تاسي ته هم کورودانی وایم.
