واحد فقیري
ورځني سیاسي نوټونه (۱۶۲):
د نیویارک ټایمز ځوان افغان ژورنالیسټ مجیب مشال د اګسټ پر ۱۳ په یوه تحلیلي رپوټ کي لیکي پر غزني باندي د طالبانو حملې د هغوی بېساري مقاومت او استحکام ښيي، او په عین زمان کي د امریکا هغه ادعا ردوي چي وايي په جنګ کي ئې پرمختګ کړی دئ. دغه راز، د غزني جنګ د افغان حکومت بې کفایتي او بې پروايي هم برملا کوي. ځکه څو میاشتي کېږي چي د غزني قریب درې لکه اوسېدونکي په بېره او وهم کي ژوند کوي. کله چي زه د جون په میاشت کي هلته ولاړم، طالبانو ښار محاصره کړی وو. هره شېبه یوه حمله ممکنه وه، او ښاریانو له ګڼه ګونه څخه ځان بچوی.
غزني یو ستراتيژیک ولایت دئ، او د کابل – کندهار پر لویه لاره باندي واقع دئ. هر څوک چي غزني په کنټرول کي ولري، هغوی کولای سي چي شا و خوا ولایات هم متاثیره کړي. ځکه پاکستان ته ډیر نژدې پروت دئ.
د افغانستان د استخباراتو پخوانی ریس ښاغلی نبیل وايي د افغان په حکومت کي خپلمینځي اختلافاتو او سیاسي ناندرو حکومت سخت کمزوری کړی دئ. هغه وايي،«د غزني حالت کندوز ته پاته کېږي. طالبانو اول شاوخوا سیمي لاندي کړې. بیا ئې پوځي اډې ونیولې، او وروسته ئې ښار فتح کړ.» نبیل وايي کله چي یو ښار محاصره سي، بیا نو ورننوتل اسانه کېږي.
د غزني جنګ په داسي وخت کېږي چي د افغان حکومت او بین المللي دوستان ئې له طالبانو سره د دوهم اوربند لپاره کوښښ کوي. که څه هم د غزني جنګ به دا رواني هڅي او پلانونه زیات متاثیر نه کړي، خو شرایط به سخت کړي، او د سولي د خبرو مخالفان به لا تشویق او غښتلي کړي.
د واشنګټن ایګزامینر د اګسټ پر ۱۴ مه باندي لیکي په افغانستان کي د ټرمپ د ستراتیژۍ یو کال پوره سو، خو د امریکا د دفاع وزارت خپل ټول امید د سولي پر مذاکراتو باندي تړلی دئ. اخبار لیکي کله چي ټرمپ خپله نوې ستراتیژي اعلاموله، هغه وویل،«زموږ نوې ستراتیژي به پر شرایطو باندي تکیه ولري، نه پر تقسیم اوقات باندي. د امریکا دوښمنان باید هیڅکله زموږ په پلان باندي خبر نه سي، او نه هم دا هیله په زړه کي وساتي چي موږ به په انتظار ستړي کړي.»
ورڅپانه ادامه ورکوي او لیکي خو اوس چي یو کال تېر سوی دئ، په افغانستان کي ټول جنګي احصایی دا ښيي چي جنګ یو کامل بن بست ته رسېدلی دئ. د طالبانو حملې زیاتي سوي دي. او د ملکي کسانو مرګ ژوبله ډېره سوې ده. او طالبانو تر پخوا زیاتي سیمي نیولي دي.
اخبار علاوه کوي چي د متحده ایالاتو د دفاع په وزارت کي جنرالان پدې تمه دي چي جمهورریس ټرمپ هغوی ته څه زیات وخت ورکړي، او بې حوصله ګي و نه کړي. ځکه که چیري هغه بې حوصلې سي، او له افغانستانه د امریکايي عسکرو د راایستلو په اړه په بېړه فیصله وکړي، دا به د سولي پروسه د جدي مشکلاتو سره مخامخ کړي. ځکه په هغه صورت کي به طالبان دا ګومان کوي چي که څه لږ نور انتظار وباسي، امریکا به ستړې سي، او له افغانستانه به خپل ځواکونه پرته له یوې موافقې وباسي.
دا لیکنه لومړی ګرداب فېسبوک پاڼه کې خپره شوې ده.
______
واحد فقیري په کال ۱۹۶۲ کي په کندهار کي زېږېدلی دی. په کال ۱۹۸۰ کې د کندهار د احمد شاه بابا له لېسې څخه فارغ شوی دی. عالي تحصیلات یې په متحده ایالاتو کي کړي دي، او د امریکن پوهنتون او جورج مېسن پوهنتون څخه په سیاسي علومو کي درې ډیګرۍ لري. څو کاله یې د امریکا ږغ سره د خبریال په توګه کار کړی دی. څو کاله یې د پښتو د ژبي په برخه کي استادي کړې ده. درې کتابونه یې په پښتو ترجمه کړي دي. اوس د څو راډیوګانو او تیلویزیونو سره د سیاسي مبصر په توګه همکاري کوي. او وخت نا وخت یې سیاسي تبصرې د افغانانو په مختلفو ویب سایټونو کي خپرېږي.
