سرلیکنه
که څه هم په افغانستان کې د مسکو (سرې) او واشنګټن (سپینې) ماڼۍ تر منځ سیاسي لوبه له ۱۹۵۳م کال څخه پیل شوې ده، امریکا له افغانستان سره له کړې موافقې، چې د هغه وخت سپکه او درنه وسله به افغانستان ته ورکوي، مخ واړاوه، افغانانو روسیې ته مخه وکړه او له روسیې یې د برتانیې پر خلاف جنګي وسایل واخستل.
هغه مهال چې افغانستان د اقتصاد له پلوه ډیر ځپل شوی و، د ۱۹۶۳م د جولایي په ۹مه د افغانستان د پلان وزیر عبدالحی عزیز له پخواني اتحاد شوروي سره د رغاونې پنځه کلن پلان د دوهم ځل لپاره لاس لیک کړ، چې امريکا پرې خوا بده کړه او د هغه وخت د جمهور رئیس جان ایف کینډې حکومت، چې له افغانستان سره يې ښې اړیکې هم درلودې، له افغانستان سره له کړو اقتصادي موافقو انکار وکړ، په دې توګه له ۱۹۶۵م کال راهیسې په افغانستان کې د سرې او سپینې ماڼۍ هر اړخیزه سیالي بیا له سره پېل شوې ده.
له څلویښتو کالو راهیسې چې په افغانستان کې د سرې او سپینې ماڼۍ کومه استخباراتي جګړه پیل شوې او بالاخره يې په نظامي ډګر کې زور ازمايي پیل کړه، مسکو اوس له واشنګټنه د خپلې تیرې نظامي ماتې غچ د افغانستان په مسئله کې په سیاسي سیالۍ اخلي.
اوس ټولې نړۍ منلې چې امریکا په افغانستان کې د پخواني شوروي اتحاد په څیر په نظامي ډګر کې ماتې خوړلې، د افغانستان ګاونډي، د سیمې، اسیایي او اروپايي هيوادونه په دې نظر دي چې د افغانستان مسئله نظامي حل لاره نه لري او باید په سیاسي حل يې زور راوړل شي، خو امریکا ته دا ډیره ګرانه بریښي چې روسيه په دې برخه کې له خپلې نظامي ماتې ورورسته په افغانستان کې د سیاسي حل لارې لپاره غونډې کوي.
مسکو هڅې کوي چې د افغانستان مسئله له سیاسي پلوه حل کړي او له افغانستانه د امریکا د لاس لنډولو په موخه د افغانستان په شمال کې په اقتصادي او رغنیزو پروژو کار پېل کړي. افغانستان له پخواني شوروي اتحاد سره په ۱۹۶۴م کال د جولایي په ۱۷مه په کابل کې د شوروي اتحاد سفیر انتونوف او د افغانستان د بهرنیو چارو د وزیر مرستیال نور احمد اعتمادي په لاسلیکونو موافقه کړې چې د افغانستان شمال برخه به د آمو له دریابه خړوبوي.
د مسکو له غونډې سره د امریکا مخالفت او د اشرف غني اختیار له منځه وړلو هدف دا دی چې دواړه لوري (مسکو او واشنګټن) غواړي په افغانستان کې زور ازمایي وکړي. مسکو ته ښه فرصت په لاس ورغلی چې له واشنګټنه خپل غچ د جګړې په بایللو د افغانستان د مسئلې په سیاسي حل واخلي.
تیره ورځ چې په مسکو کې د افغانستان د مسئلې د حل په اړه جوړه شوې غونډه د کوربه هیواد د بهرنیو چارو وزیر سرګې لاوروف په وینا پېل شوه، لاوروف په ډاګه وویل چې نور په افغانستان کې د نظامي حل لارې تمه نشته، د افغانسان مسئله یواځې او یواځې له سیاسي حل لارې هوارېدای شي.
یواځې په مسکو کې د طالبانو د قطر د سیاسي دفتر د مشرانو، له کابله د سولې د شورا په نوم ورغليو څو تنو او په غونډه کې د ۱۲ هيوادونو د استازو نه، بلکې د نړۍ ټول امن غوښتونکو هيوادونو غوښتنه ده چې د افغانستان مسئله باید نوره له سیاسي لارې حل کړل شي.
که امریکایي نظامیان، سیاستوال، سي.آی.اې او نور د ناټو غړي هيوادونه يې هر څو هڅې وکړي، چې په افغانستان کې به بایللې جګړه وګټي، خو د تیرو ۱۷ کلونو جګړو او د افغان ولس مقاومت ته په کتو ويلی شو چې امریکا په افغانستان کې د جګړې په ډګر کې په ماتې خوړلو سربېره په سیاسي ډګر کې هم له ماتې سره مخ کېدونکې ده.
