ليکوال: م. نجم الرحمن فضلي
پوښتنه : د زيد له خولې څخه داسې بدبديي راووځي چې د هغه په خوا کې دريدل مشکل دي، نو داسې کس په جومات کې په جماعت کې ګډون کولاى شي او که نه؟ که چيرته يې نشي کولاى نو په کور کې هغه ته د جومات ثواب ورکول کيژي او که نه؟.
ځواب : په درمختار کې ليکل شوي دي : د کم کس په خوله کې چې دومره بدبويي وي چې نورو خلکو ته تکليف رسوي او لمونځ کونکي يې په خوا کې د دريدلو په حال کې پريشانه کيژي نو له داسې کس څخه جماعت ساقط دى، هغه ته پکار دي چې جومات ته ولاړ نشي په کور کې يې وکړي، دا چې هغه د شرعي حکم له مخې جومات ته له تلو څخه بند شوى دى نو له همدې امله هغه دې له ثواب څخه نه محروم نه کيژي ([1]).
په جومات کې د جماعت مکررولو حکم
پوښتنه : دويم جماعت روا دى او که نه؟.
ځواب : که چيرته دويم جماعت د اول جماعت په هيئت باندې وي او په همدغه جومات کې وي په کوم کې چې معين جماعت شوى دى نو بيا مکروه تحريمي دى، او که چيرته په تغير د هيئت سره وي بيا مکروه تنزيهي دى، او د (لاباس) او (جوار) لفظونه له مکروه تنزيهي سره منافي نه دي ([2]).
له ضرورت پرته د جومات په چت باندې جماعت کول مکروه دي
پوښتنه : که د ګرمي له امله امام د جومات دالان او د جومات صحن پريښودل او په چت باندې جماعت کوي، آيا د هغه دا کار د شريعت له مخې صحي دى او که نه؟ او لمونځ په داسې صورت کيژي او که نه؟ او که يې دوباره کول ضروري دي؟.
ځواب : لمونځ صحي کيژي، د دوباره کولو يې هيڅ وجه نشته، مګر له ضرورت پرته د جومات چت ختل او لمونځ کول مکروه دي، له همدې امله له دې څخه د ځان ساتل پکار دي ([3]).
په کومو لمنځونو کې جماعت سنت مؤکد يا واجب دى
پوښتنه : په کومو لمنځونو کې جماعت سنت مؤکده يا واجب دی؟
ځواب : په ټولو لمنځونو کې په جماعت سره لمونځ کول سنت مؤکده ده، په تروايحو کې سنت کفايه ده، په روژه کې د وترو لمونځ په جماعت سره مستحب دی ([4]).
که يو چا بد عمل وکړ هغه دې جومات ته له راتلو نه منع کيژي
پوښتنه : يو کس ښه لمونځ کونکى او تهجد کونکى وه او جومات به تل ١٥ دقيقې دمخه راتلو او نيم ساعت وروسته به له جومات څخه تلو، يوه ورځ هغه له يوې انجلۍ سره زنا وکړه او ونيول شو، هغه معافي وغوښتله او پريښودل شو، وروسته يې بيا همداسې ناوړه حرکت وکړ او ونيول شو او په خپله يې هم اقرار وکړ، مګر معافي يې ونه غوښتله، زنا يې له جومات سره په نژدې کمره (اطاق) کې کړى وه، خلکو هغه جومات ته له راتلو څخه منع کړ، اوس هغه جومات ته نه راځي، په کور کې لمونځ کوي، خلکو هغه له جومات څخه منع کړى دى، د شريعت په رڼا کې يې ښه کړي او که بد؟.
ځواب : جومات ته له راتلو او د لمانځه له کولو څخه دې نه منع کيژي، البته د هغه انتظم دې وکړى شي چې هغه بيا دغه خبيث حرکت ونکړي، هغه به يوازې فرض لمونځ په جماعت سره کوي نو له همدې امله عين د جماعت په وخت کې دې راځي او د فرضو له اداء کولو وروسته دې سمدستي بيرته ځي، سنت او نفل دې په کور کې کوي، خداى تعالى دې هدايت ورته وکړي چې له دغه عمل څخه را وګرځي ([5]).
په جماعت کې کم له کمه سړي پکار دي
پوښتنه : په جماعت کې کم از کم څو سړي وي؟
ځواب : کم از کم دوه سړي د جماعت لپاره کافي دي، يو مقتدي بل امام، مقتدي بايد د امام ښي لور ته يو څپک وروسته ودريږي او که مقتديان دوه وي امام بايد مخته او مقتديان شاته ودريږي ([6]).
د جماعت پريښودونکي حکم
پوښتنه : زيد يو مالداره سړى دى او حاجي هم دى، لمونځ هم کوي، مګر د کلي جومات ته يوازې د رمضان په مياشت کې راځي، پاتې يوولس مياشتې نه راځي، د داسې کس شرعي حکم څه دى؟.
ځواب : کوم کس چې له عذر پرته دائماً په همې ډول جماعت ترک کوي هغه ګنهګار دى او د هغه شاهدي (ګواهي) نه قبليژي ([7]).
د جمعې په لمانځه خلک بايد څه ډول ودريژي
پوښتنه : د جمعې په لمانځه کې خلک بايد په څه ډول ودريږي؟
ځواب : جخت به دريږي او صفونه به سم دروي، د صفونو په مينځ کې به خالي (تش) ځای نه پريږدي، ماشومان به وروسته دريږي، د لويانو په صفونو کې د ماشومانو دريدل مکروه دي، د ښځو صف له ماشومانو څخه وروسته پکار دی ([8]).
([1]) فتاوى محموديه، ٦ : ٤٠٥، بحواله : الدرالمختار مع ردالمحتار، کتاب الصلوة، باب ما يفسد الصلوة وما يکره، مطلب في احکام المساجد، ج : ١، ص : ٦٦١ – ٦٦٢، وکذا في مرقاة المفاتيح، کتاب الصلوة، باب المساجد ومواضع الصلوة، الفصل الاول، ج : ٢، ص : ٤١٢.
([2]) کفايت المفتي، ٣ : ١٣٤، بحواله : الشامية، باب الامامة، مطلب في تکرار الجماعة في المسجد، ج : ١، ص : ٥٥٣.
([3]) امداد الاحکام، ١ : ٥٤٣، بحواله : شامي.
([4]) تعليم الاسلام، څلورمه برخه : ٢٨.
([6]) تعليم الاسلام، څلورمه برخه : ٢٨.
([7]) فتاوى محموديه، ٦ : ٤٠٩، بحواله : ردالمحتار، کتاب الصلوة، باب الامامة، ج : ١، ص : ٥٥٢، وکذا في البحر الرائق، کتاب الصلوة، باب الامامة، ج : ١، ص : ٦٠٣، وکذا في الحلبي الکبير، فصل في الامامة، ص : ٥٠٩.
