کابل ټکی کام ۲۹زمري ۱۳۹۴
لیکنه: احمد ادریس رحماني
کندز کې د طالبانو تر کنترول لاندې سیمو کې له یو تعداد دوستانو سره مې خبرې وکړې. فکر مې وکړ چې یو څو نکتې زما لپاره د ملاحظې وړ
وې، له نورو سره یې هم شریکې کړم ځکه چې په اخبار کې د خلکو اوازې ډېرې یوطرفه مطرح کېږي.
لمړی: د طالبانو د جنګیالیو تعداد په هغه ولسوالیو کې چې ددوی تر کنترول لاندې دي له ۵۰ څخه رانېولې تر سلو پورې په یوه ولسوالۍ کې جنګیالي لري. اکثر یې ډېر ځوانان دي چې عمرونه یې له ۱۵ کالو نېولې تر ۱۸ پورې دي. ددوی په منځ کې هغه طالبان چې له نورو ولایاتو څخه راغلي دي هم ددوی ترمنځ لیدل کېږي خو هېڅ یو خارجي ددوی په منځ کې نشته دی. او په ضمن کې د تجهیزاتو او امکاناتو له مشکلاتو سره هم مخامخ دي. مثلاً ثقیله اسلحې ته دومره لاس رسۍ نلري، او همدا دلیل دی چې دولت په اسانۍ سره کولای شي چې هغوی په شا وتمبوي. د خلکو برداشت له دوی څخه دا دی چې مالي امکانات ورسره سم نشته دي. د خلکو سره د خبرو په اساس چې ما ورسره خبرې کړي دي هغه اوازې رد کړې چې وایې هر طالب ته له ۵۰۰ ډالرو څخه نیولې تر ۸۰۰ ډالرو پورې معاش ورکوي، دا هېڅ حقیقت نلري.
دویم: د کندز خلک د غیر پښتون په شمول د طالبانو له حضور څخه ډېر راضي دي هغه دا چې د اربکي او محلي قمندانانو له چور چپاول څخه په چیغو شوي وو. طالبانو د دولت ددې ضعیفې نکتې څخه په لوړه پیمانه ګټه پورته کوي. ځکه چې اکثر خلک چې ددوی په منطقه کې تګ راتګ کوي د مشکوکو کسانو د تګ راتګ څخه یې خلک خبروي. د هغو خلکو په وینا چې له ماسره یې خبرې کړي دي چې په همدې سره طالبانو استخباراتي شبکه قوي ده، او یو اصلي دلیل چې طالبان په کم تعداد سره کولای شي له دولت څخه منطقې په اسانۍ سره نیسي همدا نکته ده. مثلاً لکه د قلعه زال ترکمن د طالبانو له وجود څخه ډېر زیات خوښ دي نسبت د دولت له ځواکونو څخه.
دریم: له مشکوکه کسانو سره خصوصاً چې څوک په دولت کې کار کوي ددوی چلند ډېر سخت دی. مګر یوه اندازه خلکو بیا ویل چې له ښکته دولتي چارواکو سره ددوی چلند بد ندی. او معمولاً د دوی د پېژندنې لپاره یو څو دقیقې لګېږي. په لاسونو کې له تلفون څخه په استفاده کولای شي دوه یا درې تلفونونه وکړي او سمدلاسه دا درک ځانته ولګوي چې نیول شوی کس څه کاره دی.
که چېرې دولت غواړي چې په شمالي ولایاتو کې په طالبانو باندې کامیابي ترلاسه کړي نو د عوامو له همکارۍ څخه ماسېوا دا کار ناشونی دی. مګر د اربکيانو او محلي قمندانانو په موجودیت کې چې له خلکو په زور سره له اندازې زیات باج اخلي او له خلکو سره غیراخلاقي چلند کوي، دا د طالبانو لپاره بهترینې نکتې دي چې کولای شي د ځان لپاره په لوړه اندازه سیاسي او منطقوي ګټه ترې پورته کړي.
