تبصره
په افغانستان کې د دوامداره مرګونې جګړې د پای ته رسېدا لپاره د ملګرو ملتونو د امنيت شورا افغان ولس ته تراوسه پورې د ډاډ خبره نه ده کړې چې په هېواد کې به یې په هڅو روانه جګړه پای ته ورسېږي او وروسته له څلورو لسیزو جګړو به د امن ساه واخلي.
په افغانستان، عراق او سوريه کې چې څه تېرېږي پر هغو د ملګرو ملتونو د امنيت شورا سترګې پټي کړې دي. حال دا چې د ملګرو ملتونو د امنيت شورا مسئوليت لري چې په يوه هېواد کې په جګړه کې د ښکېلو خواوو او يا پر کوم هېواد د پوځي ښکرورو د تېري په اړه لازم تصميم ونيسي او برخليک یې روښانه کړي.
د ملګرو ملتونو د امنيت شورا په نيويارک کې د افغانستان په اړه چې په جګړو کې افغانانو ته څومره مرګ ژوبله واوښتله او د تېر کمکي اختر په درې ورځي اوربند سره څومره افغانان له مرګ ژوبلې وژغورل شول دې او دې ته ورته موضوعاتو باندې بحث وشو.
پر ځای د دې چې د ملګرو ملتونو د امنيت شورا او په افغانستان کې د ملګرو ملتونو ځانګړی استازی، تدامیچي یاماموتو، په افغانستان کې د امريکا او ناټو غړو هېوادونو لخوا افغانان ولس ته په اړول شویو تاوانونو او مرګ ژوبلې بحث وکړي، په تېرو ١٧ کلونو کې د جګړې په تباهيو بحث وکړي، له تېرو ۱۷ کلونو راهيسې د جګړو له امله د ځوان نسل د بې سوادۍ او جګړو ته د مخې کولو په اړه غور وکړي، په افغانستان کې د ملګرو ملتونو ځانګړي استازي، تدامیچي یاماموتو، د غونډې په پیل کې وويل، په دې ډېر خواشينی يم چې طالبانو په افغانستان کې درې ورځنی اوربند اوږدمهاله نه کړ او د تېر په څېر یې بيا جګړې ته دوام ورکړ.
په نيويارک کې د افغانستان په اړه جوړې شوې غونډې ته تدامیچي یاماموتو په وار وار د خواشينۍ دا جمله تکرار کړه چې وسله والو کولای شول روان وضعیت ته تغير ورکړي او د اوربند په مراعت سره د سولې لپاره يو غوره چانس پيدا کړي.
ياماموتو بيا په خپله وينا کې وويل، درې ورځنی اوربند په افغانستان کې د جګړې د پای ته رسېدو لپاره يو ښه فرصت ؤ چې بايد اوږدمهاله شوى واى.
تدامیچي یاماموتو یاماموتو ته لومړى دا درک کول پکار دي چې په افغانستان کې جګړه امريکا پیل کړې ده که طالبانو.
امريکا ده چې د طالبانو د امن او سکون نظام یې د بي ٥٢ الوتکو په وسيله له منځه يووړ. امريکا ده چې پر افغان ولس یې د شپنيو عملياتو په نامه نوې وسلې وازمايلې. امريکا ده چې افغان ولس یې په يوه او بل نامه په خپلو کې سره وينو بهولو ته کښېنول او پر بې ګناه ولسي وګړو یې ړندې بمبارۍ پيل کړې.
په افغانستان کې د سولې مخه امريکا او د جان کېري په لاس هغه جوړ شوي حکومت نيولې ده چې نه ورباندې نړيوال باور لري او نه افغان ولس. نړيوالو په وار وار له افغانستان سره د مرستو شویو ميلياردونو ډالرو حساب له افغان حکومته وغوښت، چې وریې نه کړاى شو، او افغانستان په نړيواله کچه د مفسدو هېوادونو په سر کې ودرېد.
د ملګرو ملتونو د امنيت شورا او د افغانستان لپاره استازى یې بايد په دې پوه شي چې افغان ولس د جګړې او سولې دواړو له اهدافو بې خبره ساتل شوی دى، د سولې له پروسې بې خبره ساتل شوی دى، په افغانستان کې د جګړې له پايلو بې خبره ساتل شوی دى.
امريکا نه غواړي افغان ولس په دې رازونو پوه شي. ملګري ملتونه هم بايد د امريکا په څېر چلند له افغان ولس سره ونه کړي. د ملګرو ملتونو د امنيت شورا او د افغانستان لپاره ځانګړی استازی بايد افغان ولس ته خپل برخليک روښانه کړي.
تر څو چې افغان ولس ته خپل برخليک نه وي روښانه کړل شوی او هغه چلند چې امريکا یې له افغان ولس سره کوي د ملګرو ملتونو لخوا هم ورسره دوام ولري، په افغانستان کې به جګړې روانې او افغان بې ګناه ولس به پکې وژل کېږي.
په افغانستان کې د روانو هڅو لپاره د سيمه ييزې اجماع او نړيوال ملاتړ نوم اخستل کېږي، خو هغه څه چې د افغانستان لپاره امريکا په پلان کې نيولي هغه عملي کېږي.
په نيويارک کې جوړې شوې تېره غونډه کې د چین، روسیې، پاکستان، هندوستان، ایران، بریتانیا، امريکا، جاپان او اروپايي ټولنې سربېره د یو شمېر نورو هېوادونو استازو هم خبرې وکړې او په افغانستان کې یې د روانې جګړې د پای ته رسېدا لپاره بحث وکړ. خو د ملګرو ملتونو لخوا هغه تصميم ونه نيول شو کوم چې په افغانستان کې د جګړې د دوام عوامل له منځه پرې وړل کېږي.
د ملګروملتونو د امنيت شورا که غواړي په افغانستان کې جګړه پای ته ورسېږي، لومړی بايد د روانې جګړې عوامل له منځه يوسي، بيا دې له طالبانو د سولې په اړه غوښتنې وکړي.
د نړيوال ذهنيت په اند، که په افغانستان کې د جګړې عوامل له منځه يووړل شول، بيا د طالبانو لخوا د اوربند غوښتنې ته هيڅ اړتيا نه ليدل کېږي. ځکه خو وايو چې ترهر څه لومړی بايد د ملګرو ملتونو د امنيت شورا او ځانکړی استازی د افغان ولس برخليک روښانه کړي او پر هغه د حل ليارې لپاره غور وکړي. بيا به نه افغان ولس، نه نړيوال او نه ياماموتو خواشينى وي.
