مولوي فضل ربی (کوه صافي وال)
الحمد لاهله و الصلوة علی اهلها و بعد! په انسان باندې د الله تعالی له لویو نعمتونو څخه یو دادی چې انسان ته په اسلام باندې د مشرف کېدو توفیق ورکړي او یا یې په مسلمانه معاشره او مسلمانه کورنۍ کې مسلمان پیدا کړي .
اسلام داسې یو نعمت دی چې انسان هغه لارې ته برابروي کومه چې راساً انسان هغه هدف ته ور برابروي د کوم لپاره چې پیدا شوی دی ، د اسلام ستر لارښود محمد صلی الله علیه وسلم پداسې وخت کې دنیا ته راغلو چې هر لوري ته دجهل توره تیاره خپره شوې وه او هغه صلی الله علیه وسلم خپل ټول عمر ددې لپاره مصرف کړو چې خپل امت سمې لارې ته برابرکړي تردې چې تر خپل وفات پورې یې په زمکه باندې د دې مقدس دین بنیاد کېښود .
او پدې وخت کې یې داسې شاګردان و روزل چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم تر وفات وروسته یې د دین کار ته خپل کار وویلو او په پوره مېړانه سره یې د اسلام د خپرېدو او ترقي په لاره کې خپل سرونه نذرانه او قرباني کړل او د خپلو وینو په قیمت یې اسلام په دنیا کې خپور کړو الله تعالی د دوی هڅې او قربانیانې د دوی لپاره قبولې کړي.
تر صحابه کرامو او تابعینو وروسته ددین خدمت او د دین لپاره کار ددې امت علماوو ته ورپاتې شو او الله تعالی په هر وخت کې داسې علماء را پیدا کوي چې په خپل وخت کې د خپل وس مطابق دین ته خدمت وکوي ، که مونږ د تېرو علماوو کارونو ، تکلیفونو ، قربانیو ته وګورو پوه به شو چې هغوی د دین کار ته خپل کار ویلی وو ، چا د دتدریس ، چا د تبلیغ ، چا د تصنیف ، چا د وعظ په ډګر کې دین ته خدمت کاوه لکه:
امام بخاري رحمه الله په خپل کتاب کې په زرګونه احادیث را جمع کړي دي د هر حدیث د لیکلو لپاره به یې غسل کاوه او بیا به یې دوه رکعته نفل کول بیا به یې حدیث په خپل کتاب کې لیکلو .
د ابن جوزي رحمه الله په اړه وایی تر یو لکو زیات کسان یې په خپل تقریر مسلمان کړي وو.
وروستني عالم اشرف علی تهانوي رحمه الله دومره لیکل کړي دي که دده په ټول عمر باندې تقسیم کړل شي هرې ورځې ته لس صفحې لیکل ور رسیږي.
د امام ابی حنیفه رحمه الله ددرس په حلقه کې به په سلګونو شاګردانو شرکت کاوه او همداسې دا لړۍ تر ډېره وخته پورې روانه وه.
د حنفی فقهې د معتمد کتاب (هدایه) مصنف د هدایې په لیکلو باندې خپل ۱۳ کاله قیمتي عمر پداسې حال مصرف کړو چې روژه به یې وه.
داسې د تېرو علماوو ټول خدمتونه هغه څه دي چې سترګې ورڅخه نشي پټېدلی .
او دا دین ته خدمت زمونږ ضرورت دی ، مونږ دېته اړ یو چې د دین لپاره کار وکوو کنه الله تعالی د خپل دین لپاره هر وخت کسان پیدا کولی شي ، الله تعالی ددې کتاب د سا تنې وعده کړې ده ، الله تعالی کولی شي له هر بنده نه د دین د خدمت کار واخلي خو دا چې مونږ د دین لپاره باید څه وکوو دا زمونږ ضرورت دی .
دین ته د خدمتونو په سلسله کې مې په موجوده وخت کې د محقق او نوجوان عالم ، د سلګونو علماوو استاذ او په موجوده وخت کې د افغانستان یوه علمي سرمایه شیخ الحدیث عبد الحمید حماسی صاحب یو کتاب تر سترګو شو ښه مې و ګڼله چې ددې کتاب په اړه معلومات لتاسې سره شریک کړم .
دا کتاب په یوه داسې موضوع باندې لیکل شوی دی چې په اوس وخت کې د هرچا ضرورت دی ، پداسې موضوعاتو یې بحث کړی دی چې هرچاته په کار دي او ددې سره سره په اوس وخت کې ډېرو کمو خلکو ورباندې لیکل کړي دي .
پدې کتاب کې ټول بحث په دوو موضوعاتو را څرخېدلی دی :
۱ . فقر په انسان باندې د څه امله راځي؟
پدې کې ټول هغه اسباب تشریح شوي دي چې د انسان د فقر او غربت سبب کیږي ، څنګه د انسان د مال اولاد او عمر نه برکت ختمیږي ښکاره خبره ده چې د هر انسان ضرورت دی چې باید ځان ورڅخه وساتي .
۲. په انسان باندې هېره څنګه راځي؟
پدې کې ټول هغه اسباب تشریح شوي دي چې د انسان د حافظې د کمزوري سبب کیږي ، او په انسان کې د هېرې د بیماري سبب کیږي .
دا کتاب چې په عربي ژبه لیکل شوی دی نوم یې دی (قمقمة المرجان علی قلاید العقیان فیما یورث الفقر و النسیان) .
په اصل کې نوموړی کتاب د بل کتاب تشریح ده چې (قلاید العقیان فیما یورث الفقر و النسیان) نومیږي او د شیخ برهان الدین الناجی رحمه الله لیکنه ده .
لکن د زیات وضاحت او اضافي معلوماتو لپاره ورباندې حماسی صاحب حفظه الله لیکل کړي دي او داسې مرجان یې ورباندې را ټول کړي دي او د موجوده عصر د تقاضو سره یې برابر کړی دی ، نوي تحقیقات یې ورباندې کړي دي په کتلو ارزي پدې امید چې د لوستونکو لپاره به د زیاتې فایدې قابل وګرځي .
