راپورتاژ: عبدالرحمن
د امريکا او طالبانو تر منځ د موافقې احتمال:
له دوو اوونيو ځنډ وروسته يو ځل بيا د امريکا او طالبانو تر منځ مذاکرات نن د چهارشنبې په ورځ په دوحه کې پيلېږي.
په دغه مذاکراتو کې د امريکا او طالبانو تر منځ په شويو هوکړو د موافقې او نهايي کولو احتمالات هم شته.
د افغان سولې په چارو کې د امريکا ځانګړي استازي زلمي خليلزاد پرون وويل، چې د امريکا د استازي په توګه يې په افغانستان کې تر ټولو ګټور سفر پای ته ورساوه او د افغانستان او امريکا تر منځ په راتلونکو ګامونو موافقه شوې:
“له هغه وخت راهیسې چې د افغان سولې لپاره د ځانګړي استازي په توګه مې کار پیل کړی، تر ټولو ګټور سفر په افغانستان کې پای ته رسوم. متحده ایالتونه او افغانستان پر راتلونکو ګامونو موافقه کړې، مذاکرتي پلاوی او تخنیکي ملاتړې ډله د وروستي کېدو په حال کې ده”.
خلیلزاد وايي، په کابل کې يې تر يوې مودې تيرولو وروسته قطر ته اراده کړې څو له طالبانو سره وګوري خو له هغه مخکې په اسلام اباد کې هم یوه دمه لري زياتوي هغه هوکړه به نهايي کړي چې تر دې دمه يې پرې کار شوی:: “زه د دوحې په لور روان يم خو په اسلام اباد کې به دمه ولرم. په دوحه کې، که طالبان د خپل اړخ چارې تر سره کړي موږ به خپلې چارې تر سره کړو، او هغه هوکړه به نهایي کړو چې تر اوسه مو کار پرې کړی دی”.
په عين حال کې په قطر کې د طالبانو د سياسي دفتر وياند سهيل شاهين ويلي، چې ښايي امريکا سره په دغه مذاکراتو کې یوې موافقې ته ورسيږي.
نوموړی وايي، دواړو خواوو د تير یوه کال راهيسې د سولې په هلو ځلو کې پرمختګ کړی او د مهمو موضوعاتو حل ته نږدې شوي په وينا يې “د طالبانو مذاکراتي ډلې د خپلې برخې کار بشپړ کړی، امريکا پورې اړه لري چې د هغوی مذاکراتي ډلې څومره پرمختګ کړی او د موافقې نهايي کولو لپاره څومره اماده دي”.
ويل کيږي، د طالبانو او امريکا تر منځ د موافقې د لاسليک پر مهال د ضمانت کوونکو په شکل ښايي چين، روسيه، ملګري ملتونه ، ايران او پاکستان هم شتون ولري.
د امريکايي ځواکونو ايستل:
امريکا د تير یوه کال راهيسې له طالبانو سره په افغانستان کې د جګړې ختمولو او امريکايي ځواکونو وتلو پر سر خبرې روانې کړي دي.
د طالبانو او امريکا استازو تر منځ ځينې هوکړې شوي چې د امریکايي ځواکونو وتل هم پکې شامل دي خو د خليلزاد په وينا تر اوسه پر دغه هوکړو لاسليکونه نه دي شوي.
څه موده مخکې د امريکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ويلي و چې په ۲۰۲۰کال کې به له افغانستانه د امريکايي ځواکونو وتل پيل کړي.
خو نوموړي په تازه څرګندونو کې ويلي، څومره چې ژر کيدلی شي او امکان ولري بايد ټول ځواکونه له افغانستانه وايستل شي.
ټرمپ ويلي، چې امريکايي ځواکونه بايد په دومره اوږده جګړه کې نه وای ښکیل خو تر دې وروسته يې نوره ښکېلتيا هم د امريکا په تاوان ده.
دا په داسې حال کې ده چې د امريکا د بهرنيو چارو وزير هم له افغانستانه د امريکايي ځواکونو د وتلو په اړه په خپلو څرګندونو کې ويلي، چې امريکايي ولسمشر ټرمپ ترې غوښتي چې افغانستان کې د ولسمشرۍ انتخاباتو مخکې د امريکايي ځواکونو د وتلو بهير پيل کړي او دا کار به یوازې امريکا نه کوي بلکې د هغوی شريکان به هم د امريکا غوندې تصميم نيسي.
بين الأفغاني مذاکرات:
له امريکا سره د ځواکونو د ايستلو تر احتمالي موافقې وروسته ښايي بين الافغاني مذاکرات پيل او د یوه جامع اوربند په اړه پکې خبرې وشي.
د سولې په چارو کې د دولت وزارت چې نوی د اشرف غني له لوري تشکیل شوی ويلي، د بين الافغاني مذاکراتو لپاره يې پنځلس کسيز پلاوی ټاکلی دی.
د دغه وزارت په اعلاميه کې راغلي، چې د یاد پلاوي په ترکيب کې سياسي، ټولنيزه او قومي تنوع په پام کې نيول شوې او د افغانستان اسلامي جمهوريت استازيتوب به کوي.
طالبانو په خپلو مخکنيو اعلاميو کې د کابل اداره ګوډاګۍ بللې او د امريکا په موجوديت کې يې هغوی سره خبرې بې ګټې بللي دي.
خو تيره مياشت د طالبانو د مرکچي پلاوی یوه غړي شير محمد عباس ستانکزي ويلي و چې امريکا سره د امريکايي ځواکونو د وتلو تر موافقې وروسته بين الافغاني مذاکرات کيدلای شي چې د کابل ادارې چارواکي به هم د یوه سياسي جهت په څير پکې ګډون ولري.
په بين الافغاني مذاکراتو کې به د مهمو سياسي ګوندونو، مدني ټولنو او ښځو استازو په شمول د کابل ادارې چاراکي هم برخه ولري.
په داسې حال کې د امريکا او طالبانو تر منځ د احتمالي موافقې راپورونه ورکول کيږي چې دا مهال په افغانستان کې د ولسمشرۍ انتخاباتو کمپاينونه پيل شوي خو ويل کيږي لا هم ډيری نوماندانو خپل کمپاينونه په دې موخه نه دي پيل کړي چې ښايي ولسمشرۍ ټاکنې ونه شي او مصارف به يې بې ځايه ولاړ شي.
