افغان رسنیز او څېړنیز مرکز او مومند بنسټ
د علمي غونډې په ترڅ کې “د سیاسي جوړښټ وړاندیز” کتاب مخکتنه وکړه
6 فروري 2016 / کابل
د افغان رسنیز او څېړنیز مرکز، مومند بنسټ او افغان خپرنځي لخوا د پوهندوی دوکتور عبدالقیوم مومند د کتاب
“د سیاسي جوړښت وړاندیز” مخکتنه وکړه.
د افغانستان د روان سیاسي کړکیچ د سیاسي حل په تکل ښاغلي پوهندوی دوکتور عبدالقیوم مومند “د سیاسي جوړښت وړاندیز” په نوم یوه طرحه او سیاسي حل د کتاب په بڼه چمتو کړی او لیکلی و، چې د یوې علمي ناستې په ترڅ کې د کتاب مخکتنه تر سره او د موضوع اړوند بحث تر سره شو.
افغان رسنيز او څېړنیز مرکز، مومند بنسټ او افغان خپرنځی د نوموړي کتاب د مخکتنې غونډه او د موضوع اړوند علمي ناسته د اطلاعاتو او فرهنگ وزارت د مطبوعاتو د نړیوال مرکز په تالار کې جوړه کړې وه، چې پکښې د هېواد یو شمېر مطرحو سیاسي څېرو، د پارلمان غړو، لیکوالانو او څېړونکو برخه درلوده.
غونډه د قرآن کریم په تلاوت پیل شوه، ورپسې د غونډې پرانیستونکې او د ښه راغلاست وینا د افغان رسنیز او څېړنیز مرکز مشر عبدالجبار بهیر وړاندې کړه، د کتاب موضوع او محتوا ته په کتو يې د افغانستان روان سیاسي حل لارې په توگه دا وړاندیز خورا مهم وباله، لیکوال ته یې په مبارکي وویله او د ناستې له چمتو کوونکو لوریو او مسؤولینو یې مننه وکړه.
د ناستې دوهمه برخه د کتاب مخکتنې ته ځانگړې شوې وه، چې له هغه وروسته د کتاب لیکوال پوهندوی دوکتور عبدالقیوم مومند د خپل تالیف د موخو او د کتاب د محتوا په اړه گډونوالو ته بشبړ معلومات وړاندې کړل او په ډاگه يې کړه، چې په روانو سیاسي پېچلو حالاتو کې زموږ هېواد به د یو داسې سیاسي نظام په رامنځ ته کېدو له بحران څخه خلاصېږي، چې دا نظام په نړۍ کې د پرمختللو سیاسي نظامونو څخه له گټې اخیستنې سربېره د هېواد اړتیاوې او اسلامي افغاني کلتور ته هم پکښې بشپړ درناوی شوی وي او غوښتنې يې پکښې عملا خوندي وي.
د ناستې دریمه برخه د گډونوالو او راغلو مېلمنو مقالې او ویناوې وې، چې لومړی د اطلاعاتو او فرهنگ وزارت معین ښاغلي شمس زردشت خپله وینا وړاندې کړه له ډاکتر مومند څخه یې مننه وکړه او هیله يې وښوده، چې د هېواد سیاستوال په ځانگړې توگه هغوی چې د نظام په جوړونه او د هېواد په سیاسي جوړ جاړي کې اساسي رول لري له دې وړاندې او طرحې څخه هم گټه واخیستلای شي.
د غونډې بل وینا وال د علومو اکاډیمۍ سلاکار ښاغلي استاذ حبیب الله رفیع وو، چې په خپله مقاله کې یې د هېواد د وروستیو لسیزو او ناورینونو په اړه رڼا واچوله او زیاته یې کړه، چې په افغانستان کې د ثور له کودتا څخه راپدېخوا هر نظام د خپلو گټو او غوښتنو سره سم جوړ شوی دی، نه د هېواد د ملي ارزښتونو او اړینو غوښتنو له مخې.
د کمونستانو نظام د روسي ښکیلاک په چوپړ کې وو، مجاهدین تر بریا وروسته د خپل منځي جگړو ښکار شول، د طالبانو نظام هم په جنگي حالت کې پای ته ورسید او نوې غربي دیموکراسي، چې د هېواد هېڅ درد پرې دوا نه شو هم د امریکایانو لخوا د وارداتي ناسمو مفاهیمو په خدمت کې ده، د بېلگې په توگه د ازاد بازار او ازادۍ په نوم هر څه تر پښتو لاندې شول او په اړه يې د پوښتنې، مسؤولیت منلو او جوړونې لوری ورک دی.
غونډې ته بل ویناوال د افغان کابینې پخوانی وزیر انور الحق احدي وویل:
په اساسي قانون کې تغیر راوستل د دیموکراسۍ یوه برخه ده، اساسي قانون څه قرآني دستور نه دی، چې تغییر یې ناشونی وي، خو هر تغییر او نوښت هم د پرمختگ او مثبتو پایلو پیلامه نه وي، اوسمهال په هېواد کې داسې تغییر او بدولون ته اړتیا ده، چې په پایله کې يې افغانستان ته د امن پیغام راوړل شي او ټولنیز عدالت ته لاره هواره شي.
احدي وویل: زه اصلا د پارلماني نظام ملاتړی یم، ځکه په دې نظام کې یو کس د هر څه د تغییر او سرته رسولو واک نه لري، خو په افغانستان کې زه د ریاستي نظام پلوي یم، هغه ځکه چې یو شخص په مستقیم ډول د ټول ولس لخوا غوره شي، نو د هر چاته رسېدنه او له ډېرو سره راکړه ورکړه ناشونې کوي.
همدا راز احدي وویل: د قوم او مذهب یا دیني ایډیال له مخې د نظام وېشل یو هېواد هېڅکله هم د یو منظم نظام څښتن نه کوي، بلکې تل به د نظام د وېش قرباني وي او دا تقسیم يې د ملت جوړنې په مخ کې خنډ وباله. ښه بېلگه یې د لبنان نظام په گوته کړ، چې په وینا يې تل د مسلمانانو، عیسایانو او لیبرالو تر منځ وېشل شوی پاتې دی.
غونډې ته د سولې سرپرست مشر ښاغلي مولوي عبدالحکیم مجاهد هم خپله مقاله وړاندې کړه، په اسلامي نظام کې يې د احتساب موضوع اړینه وبلله او وړاندیز یې دا دوو، چې د کتاب په راتلونکو چاپونو کې يې دا برخه هم ور اضافه کړل شي.
د کتاب موضوع او سیاسي حل یې روانو حالاتو ته په کتو مهم او خورا گټور وباله او له ښاغلي ډاکتر مومند يې مننه وکړه، چې د سیاسي او اسلامي دواړو اساساتو او غوښتنو ته په پام يې خپل تالیف او طرحه چمتو کړې ده.
د پارلمان پخواني وکیل او سیاسي څېرې انجنیر محمدافضل احمدزي هم د کتاب په موضوع خبرې وکړې او زیاته یې کړه، چې ازادي او دیموکراسي د هر چا حق دی، خو د یو اسلامي هېواد او مسلمان ولس اسلامي او قومي ارزښتونو ته سپکاوی یا یې بابېزه گڼل هغه څه دي، چې هېواد بحران ته بیایي.
زیاته يې کړه ښه بېگله یې د طلوع تلویزیون د هغو کارکوونکو وژنه ده، چې څو ورځې مخکې د طالبانو د یو تن لخوا يې موټر والوزول شو. ښاغلي احمدزي دا عمل د رسنیو په وړاندې سم و نه باله او د یو انسان په توگه یې وغانده، خو طلوع اداره يې هم پړه وبلله چې د بیان د ازاداۍ له نامه په ناسمه توگه هغه څه ته لاس اچوي، چې په افغان ولس او دې خاوره کې پردی د غرب فرهنگ بلل کېږي او د حساسیتونو زېږنده ده.
ښاغلي احمدزي د خپلو خبرو په ترڅ کې وویل: افغانانو تل د یو اسلامي نظام د جوړولو په تکل قربانۍ ورکړې دي، خو لا بریالي شوي نه دي. د روانو ناخوالو او ستونزې د حل لپاره یې د یو داسې سیاسي نظام وړاندیز وکړ، چې باید افغان شموله وي او له افغاني فکره رامنځ ته شوی نظام وي، بهرني وارداتي افکار او وړاندیزونه تل له ستونزو او ناخوالو سره مله وي. د یو سالم او شامل نظام په برخه کې افغانان باید خپلمنځي تفاهم ته د بردیو لخوا په پلان شوو تشکیلاتو او نظامونو ترجیح ورکړي.
د غونډې وروستی ویناوال، د ملي راډیو تلویزیون عمومي رئیس ښاغلی زرین انځور وو، چې د کتاب په ژبه او منځپانگه يې خبرې وکړې او په دې برخه کې يې له ښاغلي مومند څخه مننه وکړه. زیاته یې کړه، چې لیکوال خپل فکر او مفاهیم په روانه او ساده پښتو ټکو لوستونکي ته وړاندې کړي دي، چې دا د سیاسي کتابونو د لیکوالانو په ډگر کې د ده یوه ځانگړنه ده. ښاغلي انځور له افغان خپرنځي هم مننه وکړه، چې دا کتاب یې په زړه راښکونکې بڼه چاپ او هېوادوالو ته وړاندې کړی دی.
