بیګاه شپه سپوږمۍ تندر نیولې وه
(کابل ټکی کام ۱۳۹۶زمری ۱۷ فرید افغان)
بیګا شپه په ځینو هیوادونو کې سپوږمۍ تندر نیولې وه چې د دریو ساعتونو لپاره یې دوام وکړ.
مسلمانان د سپوږمۍ او لمر د تندر نیولو لامل د ګناهونو ډیروالی او د خدای ج قهر بولي.
په ډیرو هیوادونو کې د کسوف لمونځونه وشول خلکو له الله ج ته ژړا زارۍ او دعاګانې کولې.
خو ساینسپوهان بیا دا چاره بل ډول تعریفوي هغوی وایي چې
چې دسپوږمۍ تندر نیول له دې امله دي چې کله لمر، زمکه او سپوږمۍ په یوه نیغه کرښه کی سره برابر شي او د لمر او سپوږمۍ تر منځ زمکه راشي نو بیا د زمکې سیوری په سپوږمی را وغورزیږي اود لمر رڼا د سپوږمۍ څخه بنده شي نو بیا سپوږمۍ توره شي او تر دری نیمو ساعتونو پورې دوام کوي. دا پیښه د قمري میاشتې په نیمایي (14مه 15مه 16 مه ) کې پیښیږي.
ساینسپوهان وایي چې د سپوږمۍ دتندر نیولو پیښه تر دری نیمو ساعتونوپورې ځکه اوږدیږي چې دزمکې د کرې حجم تقریبا 81 کرته دسپوږمۍ دکرې له حجم نه زیات دی نو تر ډیره وخته پورې سپوږمۍ تر خپل سیوري لاندې نیسي.
ساینسپوهان همداراز وایي چی لمر هغه وخت تندر نیسي چې کله د لمر او زمکې تر مينځ سپوږمۍ واقع شي یعنې لمر سپوږمۍ او زمکه په نیغه کرښه کې سره برابر شي چې په مينځ کې سپوږمۍ وي نو په دې صورت کې د سپوږمۍ سوری په زمکه باندې راشي او لمر د هغه خلکو د نظر نه پټ شي چې څوک د سپوږمۍ دسیورې لاندې راشي او دوه نه تر اوه دقیقو پورې لمر پټ شي، دا پیښه دقمري میاشت په دیرشم یا نهه ویشتم تاریخ باندې واقع کیږي بل وخت نه پیښیږي.
مسلمانان عقیده لري چې الله جل جلاله سپوږمۍ دچا له امله په تندر نیولو نه مکلفه کوي ،خو د بنده ګانو عبادت هڅول اوله ګناهونو توبه کولو ته یې پام کوي ، ذوالجلال ج دخپل قدرت نښې ښکاره کوي اود لمراوسپوږمۍ په تندر نیولوسره دهغه د قدرت ښکاره نښې او آثرات دي.
څیړونکی او لیکوال (ابورفیع)لیکلي چې د ساینسپوهانو څیړنه د دې کار نږدې سبب دی چې ځمکه د سپوږمۍ په مقابل کې د لمر د رڼا حایله وګرځي خو لرې سبب یي په حدیث مبارک کې رسول اکرم صلی الله علیه وسلم بیان کړی دی ، هغه فرمایی : إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَا يَكْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ، وَلَا لِحَيَاتِهِ، وَلَكِنَّهُمَا مِنْ آيَاتِ اللهِ، يُخَوِّفُ اللهُ بِهِمَا عِبَادَهُ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ كُسُوفًا، فَاذْكُرُوا اللهَ حَتَّى يَنْجَلِيَا .رواه مسلم. ژباړه : لمراو سپوږمۍ د چا د مرګ یا د چا د ژوند له امله تندر نه نیسي بلکه دا دواړه د الله تعالی د قدرت نښې دي خپل بندګان ورباندې ډاروي، کله مو چې تندر نیول ( دلمر یاسپوږمی ) ولیدل نو د الله تعالی ذکر کوی تر دې چې بیرته روښانه شي.
ددې حدیث شریف نه معلومه شوه چې ددې په ذریعه الله تعالی خپل بندګان ویروې ترڅو الله تعالی ته متوجه شي او د ګناهونوڅخه توبه وباسي، نو د بندګانو ګناهونه یی لری لامل دی.
