راپورتاژ: الماس خدرخېل —- د چنګاښ په نهمه ولسمشر غني له طالبانو سره خپل اتلس ورځنی اوربند پای ته ورساوه او افغان ځواکونو ته يې د عملياتو د پيلولو اجازه ورکړه چې ورسره په ځينو سيمو کې د ګډو ځواکونو له لوري هوايي بریدونه شوي او تر ډيره يې مرګ ژوبله ملکي وګړو ته اړولې ده.
که څه هم ولسمشر غني او امریکايي چارواکو ژمنه کړې وه چې د اوربند پر مهال به عمليات نه کوي خو د هېواد په ځينو سيمو کې وليدل شول چې غني او امریکايي ځواکونه اوربند ته ژمن پاتې نه شول او بيا يې نه يواځې پر طالبانو بريدونه وکړل بلکې هغه سيمې هم بمبار کړې چې ملکي خلک پکې ميشت و چې يوه بېلګه يې د چنګاښ په پنځمه د نورستان ولايت په وایګل ولسوالۍ کې هوايي بريد و.
د نورستان والي حافظ عبدالقيوم وويل، په ياده سيمه کې چې پر يوه کور هوايي بريد شوی يوولس کسان وژل شوي چې شپږ ملکيان او پاتې نور طالبان دي.
خو طالب وياند وويل، په بريد کې يواځې ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.
دغه راز د برید پر سبا د چنګاښ په لسمه ګډو هوايي ځواکونو د فراه ولايت د بالابلوک ولسوالۍ مربوط د شيوان، ګنج اباد او بکوا ولسوالۍ ته څېرمه يو ولسي بازار او ګڼ کورونه د ډيسي توپونو په مرميو ويشتي او پر هغوی يې بمبارۍ کړي چې له کبله يې لسګونه کورونه، دوکانونه ويجاړ شوي او په ترڅ کې يې درې ملکي وګړي وژل شوي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ د فارياب ولايت امنيتي مسئولینو په پشتونکوټ ولسوالۍ پر يوه کلينيک د هوايي بريد خبر ورکړ.
د ۲۰۹شاهين قول اردو وياند وويل، دغه هوايي بريد د MD-530 چورلکو د طالبانو اړوند پر يوه کلینیک هغه مهال برید وکړ چې پنځه ويشت طالبان تر تداوۍ لاندې و زياتوي چې په بريد کې طالبانو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.
خو طالبان او ځايي اوسېدونکي وايي، په نښه شوي ملکي کلينيک کې ټولو ملکيانو ته مرګ ژوبله اوښتې زياتوي چې له کبله يې يو سپين ږيری نارينه، يوه مېرمن او دوه ماشومان وژل شوي او څلور تنه نور ټپيان دي.
د فارياب د ولايتي روغتون د عاجلې څانګې مشر ډاکټر محبوب وايي، د پېښې له ځايه دوه جسدونه او لس ټپيان وروړل شوي چې ټول ملکي وګړي دي.
د محبوب په خبره، له خواجه سبزپوش او پشتونکوټ ولسوالۍ له خواجه ناموسي سيمې څخه هم دوه نارينه، اته مېرمنې، او نهه تنه کوچنيان ور وړل شوي چې ټول ټپيان دي.
له بله پلوه د کندوز د پوليسو وياند انعام الدين رحماني وايي، تېره ورځ په چهاردرې ولسوالۍ کې د طالبانو پرضد د ګډو ځواکونو له خوا د تصفيوي عملياتو د پيليدا خبر ورکړ چې په وينا يې ځينې سيمې له طالبانو پاکې شوي.
خو ځايي اوسېدونکي وايي، د عملياتو پر مهال په “قريه یتيم” سيمه کې د هوايي بريدونو پر مهال د ملکي خلکو کورونه په نښه شوي، چې په ترڅ کې يې درې ملکي وګړي وژل شوي او له پنځو زيات ټپيان دي.
تېره ورځ د ملکي وګړو د خونديتوب او عدالت غوښتنې ډلې يا “سي اې پي جي” په يوه راپور کې وويل، د هېواد په دوه ويشتو ولايتونو کې ۵۱۳ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوښتې چې له ډلې يې ۱۵۸ کسان وژل شوي او ۳۵۵ نور ټپيان دي.
راپور زياتوي، د جون په میاشت کې د نامعلومو ادرسونو له لوري اتیا ملکي وګړي د ماین، هاوان، راکټ او هدفي وژنو وژلي دي.
که څه هم په راپور کې د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې مسئولين، افغان، بهرني ځواکونه، داعش او طالبان ښودل شوي خو دغه ډله ډيری وخت يواځې د هغو چاودنو او بریدونو ارقام خپروي چې په ښارونو کې د بېلابېلو پېښو په ترڅ کې رامنځته شوي وي.
د ملکي وګړو د خونديتوب او عدالت غوښتنې ډلې سربيره، د ملګرو ملتونو بشري حقونو اداره، ځينې دولتي او غير دولتي بنسټونه هم وخت پر وخت په هېواد کې د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې راپورونه خپروي خو ډيری يې يواځې په ښارونو کې د چاودنو او نورو پېښو د قربانيانو ارقام دي، او هغه سيمې ترې پاتې وي چې د بهرنيو ځواکونو په هوايي بريدونو، شپنيو چاپو او د طالبانو او دولتي ځواکونو تر منځ نښتو کې ملکي خلکو ته پکې مرګ ژوبله اوښتې وي.
طالبانو پر ملکي وګړو شوي بريدونه غندلي او وياند يې قاري يوسف احمدي په يوې خبرپاڼه کې د بشري حقونو له بنسټونو او بې طرفه نهادونو څخه غوښتي چې:”د امریکايي اشغالګرو او د هغوی د ګوډاګیانو د دا ډول جنایاتو په وړاندې غبرګون وښيي” او د ملکیانو پرضد د عملياتو او هغوی ته د اوښتو تلفاتو غندنه وکړي.
