راپورتاژ: الماس خدرخېل—-
په افغانستان کې د پريکنده ملاتړ ناټو ځواکونو عمومي قوماندان جنرال جان نيکولسن دوه کاله مخکې په ۲۰۱۶م کال کې په دنده پيل وکړ.
نيکولسن شپیته کاله عمر لري او د افغانستان په جګړه کې له تيرو لس کلونو راهيسې ښکېل پاتې شوی.
نوموړي د خپلې دندې د پيل پر مهال وويل چې: ” تر ۲۰۱۷ کال تر پایه به داعش له افغانستانه ورکوي، د افغان حکومت ځمکنی کنټرول به د دې هېواد ۸۰ سلنه ځمکې ته وغځوي او پر طالبانو به ساحه دومره تنګه کړي چې یا سوله ومني او یا بیخي ورک شي.”
نیکولسن دوه کاله وروسته خپله دنده پرېښوده او پرځای يې تيره ورځ (۲ سپتمبر) په رسمي توګه بل امريکايي جنرال سټين سکاټ ميلر دغه دنده پر غاړه واخيسته.
د راپورونو له مخې، د نيکولسن په کاري وخت کې يواځې په ۲۰۱۷م کال کې پر افغانستان له څلور زرو زیات امریکايي بمونه استعمال شول، دغه راز د ۲۰۱۸م کال لومړۍ درې مياشتې ښيي چې د تير کال د يادې مودې په پرتله په بمونو کارولو کې درې برابره زياتوالی راغلی دی چې د طالبانو او داعش پر ځای پکې تر ټولو زياته مرګ ژوبله ملکي وګړو ته اوښتې ده.
که څه هم د نوموړي د کار په موده کې ډيره پاملرنه هوايي بریدونو او بمبارۍ ته کېدله خو د افغانستان د شنونکو شبکې غړی فضل الرحمن مظهري په هېواد کې د نیکولسن ماموریت ناکام بولي.
د طالبانو يو استازی چې د بهرنيو ځواکونو سره په جګړه کې هم برخه لري وايي نیکولسن په خپلو کړو ژمنو کې پاتې راغی (هغه څه چې ويل يې اتيا سلنه خاوره به د دولت تر حاکميت لاندې راولي، هيڅ يې نه دي کړي، بلکې يوه لوېشت ځمکه يې هم له طالبانو نه ده نيولې او تش لاس به ستنېږي).
د پوځي چارو شنونکی جابر قهرمان وايي، نيکولسن په داسې حال کې بل امريکايي جنرال ته دنده پرېږدي چې د افغانستان وضعيت تر ټولو په کړکيچن حالت کې دی او دا نه چې داعش ډله يې ځپلې بلکې د ننګرهار سربيره دغې ډلې په نورو ولايتونو کې هم فعالیتونه پيل کړي دي.
د چارو یو بل شنونکی لطيف نظري هم د نیکولسن دنده ناکامه بولي په وينا يې: ” د امریکایي ځواکونو په عملیاتو کې د جنګیالیو ډلو پرځای ترټولو زیات زیان ملکي وګړو ته اوښتی دی.”
جنرال سکاټ مېلر:
تيره ورځ د امريکا او ناټو ځواکونو قومانده په رسمي توګه له جنرال نيکولسن نه نوي امريکايي جنرال (سکاټ مېلر) ته وسپارل شوه.
سکاټ مېلر ۵۷ کاله عمر لري چې څو میاشتې مخکې ټرمپ د نيکولسن پر ځای انتخاب کړ او نهم امریکايي پوځي دی چې په افغانستان کې د امریکايي او نړيوالو ځواکونو عمومي قوماندان ټاکل کېږي.
امریکايۍ ورځپاڼې واشنګټن پوسټ تيره ورځ په يوه مطلب کې وليکل، جنرال سکاټ میلر دنده لري چې د امریکا تر ټولو اوږده جګړه پای ته نږدې کړي، خو ورځپاڼه زياتوي په کابل کې سياسي بدلونونو او د لوړ لګښت بهرنۍ جګړې په اړه د ټرمپ دريځ به د هغه دنده نوره هم سخته کړي.
ورځپاڼه لیکي جنرال میلر به په افغانستان کې د امریکا لومړنی پوځي قوماندان وي چې د نظامي چارو پرځای د هغه دنده تر ډېره ډپلوماتیکه بڼه ولري.
که څه هم سکاټ مېلر د واک د لېږد د مراسمو پر مهال وويل، چې دوی به د افغانستان په جګړه کې نه ناکامېږي او پر مخالفينو نظامي فشار به د سولې د راتلو لپاره دوام پيدا کړي.
خو د مېلر ټاکل کېدو ته طالبانو غبرګون وښود:
وروسته له هغې چې تيره ورځ سکاټ مېلر په افغانستان کې د پريکنده ملاتړ د نوي قومندان په توګه وټاکل شو طالبانو غبرګون وښود او وياند يې ذبيح الله مجاهد پر خپله رسمي ټويټر پاڼه وليکل چې نوی امريکايي قومندان به هم لکه د نورو په شان له ناکامۍ سره مخ کېږي.
مجاهد زياتوي: ” دا خاوره داسې سرسپارلي مجاهدین او آګاه ملت لري چې بهرني یرغلګرو ته به تن کېنږدې، جنرال میلر به هم لکه جنرال نیکولسن په افغانستان کې دخپلو پرلپسې ناکامیو اومایوسيو شاهد وي.”
د طالبانو د وياند په ځواب کې د ناټو د ماموريت تر نامه لاندې د ټويټر رسمي اکاونټ ليکلي:” مونږ تمه لرو چې تر ښکنځلو ور هاخوا په رغنده او هر اړخیزو خبرو اترو کې بوخت شو کوم چې افغانان او د دوی ملګري هغې حل لارې ته نېـږدې کوي چې د ټولو افغانانو هیله ده”.
د ناټو د خبرو اترو وړانديز ته په ځواب کې ذبیح الله مجاهد وليکل: “موږ د جګړې له پيل څخه مخکې د رغنده خبرو غوښتنه کوله، خو تاسو وئ چې د جګړې لار مو غوره کړه، اوس هم فرصتونه لرئ، که تاسو واقعیتونه درک کړئ، زموږ آزادۍ ومنئ او متقابل درناوې ته غاړه کیږدئ، موږ د رغنده خبرو لپاره تاسو ته بلنه درکړې مهربانۍ وکړي”.
دا لومړی ځل دی چې د ناټو له رسمي ادرسه د طالبانو غبرګون ته ځواب ويل کېږي او هغوی ته د مخامخ خبرو وړانديز کېږي.
