ليکنه : مفتي عزيزالله سالک.
حجةالاسلام امام عزالي رحمة الله عليه ويلي دي:
علماءکرام په درې ډوله دي: لومړي کوم چې دځان لپاره نيک بختي لټوي اونورو خلکو ته هم ،داهغه دي چې خلک دالله پاک دين ته رابولي اوهغوى په ښکاره اوپټه داسلام لارښونه کوي ،دوهم کوم چې ځان په تياره کې اچولي وي خونوروته يې ګټه اوخير رسيږي ،داهغه عالم دي چې په ډاګه خوخلک دالله پاک لارې ته رابولي اوپه ښکاره ويناوالو سره مينه څرکنده وي خوپه پټه يې موخه شتمنې ګټل اوخلکوته ځان ورنږدي کول وي،اويوې مرتبې ته پرې ځان رسول وي ،دريم چې نه دځان خيرخوا وي اونه یې نوروته څه ګټه رسيږي ،دا هغه چې په ډاګه ددونيا غوښتونکى وي اودهغې دلاسته راوړلوپه هڅه کې وي.
امام عزالي په بل ځاى کې ليکلي دي دده په اند په اسلامي هيوادونو کي چې څومره فسادونه کيږي،نوموړى دټولونه لوى نه لوى لامل علماء ګڼي،ځکه چې علماءدامت مالګه بلل کيږي،اوکه مالګه په خپله پیکه وی، نو په بل شي کې به څه خوند راپيدا کړي ،لکه شاعر چې وايې :
يامعشرالقراء ياملح البلد ـــــــ مايصلح الملح اذا الملح فسد .
اى دعلماوو ټولګيه اى دښار مالګي ،کله چې مالګه په خپله خوند نه لري نوپه بل کې به څه خوند پيداکړي .
اوپه بل ځاى کې وايې :چې دخلکو زړونه ولې مړه دي، اوداخرت نه دخلکوپام ولې اوښتى دي ددې لپاره يې ډير لاملونه ياد کړي خويو سبب يې علماء هم ښودلي دي او وايې: علماء دزړونو اوعقلونو طبيبان دي خوخبره دادي چې هغو ى په خپله ناروغه دي، اوپه رنځ اخته دي، کوم وخت چې طبيب په خپله ناروغه وي نوپه بل ناروغه به څه وکړي .
اوحجة الاسلام دحکامو دفساد پړه هم پر علماء وراچوي دکوم وخت نه چې علماوو دحکامو حق ته رابلل، اود ښې لارې ښودل پريښودل، :(…..اوورپسې ليکي چې دغه علماوو اخلاق اوعادات وو په امربالمروف والنهي عن المنکر کې، اوبل طرف ته يې واکدارانونه کومه طمع هم نه درلوده او خپله بروسه يې په الله پاک جوړه وه چې د دوى ساتنه به کوي .اودالله پاک هر حکم ته يې غاړه ايښي وه ،اوهرکله چې ددوى نيتونه صاف اوستره وونوالله پاک هم دهغوى ويناګانې هم اغيزمنې کړي وي ،چې ډير تور زړونه به ورسره سپين اونرم شول .
او اوس دعلماوو ژبې طمعو بندي کړي اوچپ ناست دي اوکه خبري هم وکړي نو وينا يې دو مره اغیزه نه لري چې کاميابي ته ورسره ورسيږي ،خو که بيا هم په ريښـتو نې ډو ل سره دريښيا ويلو قصد وکړي نو کامياب به شي ،نو عامو وکړو دفساد پړه په واکدارانو اچول کيږي اود واکدارانو دفساد پړه په علماوو ورچول کيږي اودعلماوو فساد لامل دمال او مرتبې محبت دي .والله المستعان على کل حال .
اودايادي خبرې اوکيسي خو په پخوانيو علماووپوري تړلي وي،نو په اوس وخت علماوو باندې څه ګمان کوئ ؟ نو ته لږ غوندې سوچ وکړه ،که دعلماووداسې حال وي نود هغو ظالمانو واکدارانو به څه حالت وي چې دفساد په سمندر کې ډوب وي .
اوداهغه څه دي چې الله پاک اوهغه رسول صلی الله عليه وسلم مونږله پخوا خبر کړي يو .
فَاَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنهُمْ اَنْ لعْنَةُ اللهِ عَلَى الظَلِمِيْنَ (الاعراف [٤٤]
بيابه يو اواز کونکى د دوى پر منځ ناره وکړي چې :دالله لعنت دې وي پر ظالمانو
وَلَاتَحْسَبَنَ اللهَ غَافِلاًعَمايَعْمَلُ الظَلِمُوْنَ اِنمَا يُؤَخِرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيْهِ الاَبْصَارُ(٤٢)مُهْطِعِيْنَ مُقْنِعِيْ رُءُوْسِهِمْ لاَيَرْتَد اِلَيْهِمْ طَرْفُهُمْْ وَاَفْئِدَ تُهُمْ هَوَاءٌ ابراهيم (٤٣)
اوهيڅکله الله دظالمانو له هغو عملونو بې خبره مه ګڼه چې دوى يې کوي ،ايله هغې ورځې ته يې ځنډوي چې سترګې به ورکې رډې پاتيږي ،نيغ سرونه به ځغلي سترګې به يې نه رپيږي اوزړونه به تش (الوزي).
اوپيغمبر صلی الله عليه وسلم فرمايلي دي : ايما راع غش رعيته فهو النار ([1])
کوم یومسئول چې رعیت سره دوکه وکړي نودوزخ ته به ځي.
دلته يوه خبره کول غواړم هغه داچې ديو عالم پيژندلو لپاره چې دانیک ،اوکه فاسددی، اودغه حاکم صالح دي اوکه فاسد دي ددې کچه کونکى يواځي اسلام دي اوبس ،دعلماوو ياواکدارانو کارو نه اوکړندلارې اوددوى دخلکو سره رويه او چلند دغه ټو ل به داسلام په تله تللى کيږي، اوداسلام په متر به کچه کيږي په څومره اندازه چې دوى داسلام په دين منګولي ټینګي کړي وي، اوڅومره خلک يې ورته رابللې وي ،اوپه څومره خلکوکې يې پلى کړى دى، اوڅومره ددې احکامو ته يې غاړه ايښي ده ،په همغه کچه به په خلکو کي صلاحيت اوعدل شتون لري، اوکه دده بر عکس يې راوخلو نو همدومره به په خلکوکې فساد اودظلم تيارې خوري وي، اګرکه عالم ډيرکارپوه اوفيلسوف وي او حاکم ډير هوښيار هم وي .
الله پاک وايي: مَن يبْتَغِ غَيْرَ الْاِسْلاَمَ دِيْنًا فَلَن يقْبَلَ مِنْْْْْْهُ وَهُوَ فِي الاخِرَةِ مِنَ الْخَسِرِيْنَ (ال عمران ٨٥)
او هرڅوک چې له اسلامه پرته بل دين لټوي نو هيڅکله به ترې قبول نه شي اوهغه به په اخرت کې له تاوانيانو وي .
اوپيغمبر صلی الله عليه وسلم فرمايي: من عمل عملا ليس عليه امرنا فهو رد [2]
که یوچا داسې کاروکړوچې مونږ یې دکولوامر نه و کړی هغه به ترې نه قبلیږي.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
[1] رواه الطبري والمتقي الهندي في کنزالعمال (14656)
[2] رواه البخاري في الاعتصام (باب 20)ومسلم الاقضيه (17-18
