راټولوونکی او ایضافه کوونکی : امین وردګ
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمدلله رب العالمين ، والصلة ، و السلام على محمدٍ ، و على آله و اصحابه اجمعين.
(دويم درس)
په پښتو ژبه کې واو (و) شپږ ډولونه لري :
نرم (و)
څرګند (و)
اوږد (و)
لنډ (و)
د جمع (وو)
مفرد (ؤ)
نرم واو :
نرم واو هغه واو ته ويل کيږي چې مخکې(ماقبل) تورى يې زور (زوروکى) (فتح /نصب) و لري ؛ لکه : (لو،پلو،بو،چلو،دو،رو،غو -غو، زور، مو، یو…) دا (و) فقط په اسماوو کې راځي نه په افعالو کې.
څرګند واو :
څرګند واو هغه واو دى ؛ چې مخکينى تورى يې پېښ(ضمه/رفع) لرونکى وي لکه : (چاکو،تالو،آلو،شفتالو،ذردالو، سالو، شالو…)
دا (و) هم فقط په اسماوو کې راځي.
اوږد واو:
اوږد واو هغه واو ته ويل کيږي چې مخکينى تورى يې اوږد پېښ (ضمې /رفعې) والا وي لکه : (مـــور،کـــور،اور،لـــور،خور،ورور،شـــور،سپـــور،ټکـــور،نسکـــور،زور،پېغور،شکـــور،سرتور…)
لنډ واو:
وړوکى ، يا لنډ واو هغه واو دی چې مخکينى تورى يې لنډ او سپک پېښ (ضمه /رفع) ولري لکه : (تاسو،مستو،شيدو،شلومبو،ورشو،راتلو،ورتلو،اوبو،آتو،مڼو،شنو) دغه (و) بیا هم په اسماوو کې راځي او هم په افعالو کې.
د جمع (وو):
د جمع واو هغه واو ته ویل کیږي چې مخکینی توری یې واو وي او هم نرم پېښ یا ضمه ورلري لکه: (دوی هلته وو، که نه وو؟ ) دغه واو فقط په افعالو کې راځي.
مفرد واو:
مفرد واو هغه واو ته ویل کیږي؛ چې په خپل ځان کې سقیل پېښ وزیږوي ، ماقبل توری یې یوازې زور او زېر (مفتوح او مکسور) راتلای شي لکه: (یحیی پرون په مدرسه کې ؤ؟ امین الله سهار مدرسې ته تللی ؤ؟) دغه واو هم فقط په افعالو کې راځي، له (وو) سره یې توپير یوازې په دې کې دی؛ چې (وو) په جمع کې کاریږي او (ؤ) په انفرادي حالت کې.
نور بیا… دا لړۍ دوام لري ان شاءالله، تعقیبوئ یې!
