الماس خدرخېل
د پاکستان او افغانستان ترمنځ د ډيورنډ فرضي کرښې تازه بندښت نه یواځې سیاسي تاوتریخوالی زیات کړی، بلکې په سیمه کې د اقتصاد پر راتلونکې يې هم نوې پوښتنې راولاړې کړي دي.
د پاکستان په رسنیو کې په ګډه خپرېدونکي سرلیکونه چې وایي “د پولې تړل د افغانستان اقتصاد سخت زیانمنوي”د شنونکو په اند ښيي چې د اندېښنې اصلي مرکز خپله پاکستان دی او دا کار د پاکستاني استخباراتي ادارو په لارښوونه ترسره شوی دی.
شنونکي وایي، که د افغانستان بازار پاکستان لپاره ډېر مهم نه وای، نو د پاکستان رسنۍ او دولتي ادارو به په یوه ورځ په ګډه داسې پیغامونه نه خپرول. افغانستان مخکې هم اقتصادي ستونزې لرلې، خو د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریزه تکیه، په ځانګړي ډول د پاکستان لپاره، د پام وړ ده.
د معلوماتو له مخې، افغانستان د پاکستان د یو میلیارد ډالرو کلنی صادراتي بازار ګڼل کيږي. درمل، سمنټ، اوړه، مشروبات، موټرسایکلونه، موبایلونه او جراحي وسایل — ټول هغه توکي دي چې لویه برخه یې افغانستان ته صادریږي.
یوازې د درملو بازار هره ورځ شاوخوا یو ارب پاکستاني روپۍ ارزښت لري.
د پولې له تړل کېدو سره د زرګونه لاریو تګ راتګ بند شوی او پاکستاني سوداګرو اعتراضونه پيل کړي دي.
بل لور ته افغانستان د تېرو کلونو په جریان کې د ایران، منځنۍ اسیا او چین بدیل بازارونه فعاله کړي دي.
کارپوهان وایي، که څه هم پاکستاني رسنۍ ټینګار کوي چې زیان یوازې افغانستان ته رسېږي، خو اقتصادي شمېرې ښيي چې د صادراتو اصلي انحصار د پاکستان په برخه کې دی، او همدا د پاکستان د اندېښنې ستر لامل ګڼل کېږي.
د پولې بندښت یوازې امنیتي موضوع نه ده؛ دا د دواړو هېوادونو د متقابل اقتصادي تړاو یوه سخته ازموینه ده.
د راپورونو له مخې، دواړه هېوادونه د حل لارې په لټه کې دي، خو لاهم واضح نه ده چې ترانزیټ به کله او څنګه بېرته عادي حالت ته ستنیږي.
