(کابل ټکی کام۱۳۹۶ سلواغه ۲۰ فرید افغان)
په داسې حال کې چې افغان جګړه ورځ تر بلې ترینګلي حالت ته ننوځي، او په ورځنۍ توګه سلګونه افغانان په کې وژل کیږي، تازه خبرونه وایي چې امریکا هند او چین ته په دې جګړه کې د ورګډیدو بلنه ورکړې، چې د کارپوهانو په اند واشنګټن افغانستان هم د سوریې په برخلیک چې روسیه، ترکیه او امریکا په کې ښکیل دي، اخته کول غواړي.
د رویټرز اژانس د خبر ترمخه؛ تیره ورځ امریکایی ولسمشر ټرمپ د هند له صدر اعظم نریندرا مودی سره تلیفوني خبرې کړې او هغه یې هڅولی تر څو په افغان جګړه کې خپله ونډه نوره هم زیاته کړي.
ټرمپ مودي ته ویلي؛ چې له سیمیزو رقابتونو په ځانګړې توګه له پاکستان څخه دې ویره نه کوي ځکه چې په وینا یې اوس دوی ټول د وسلوالو پرضد یو متحد جوړښت لري.
امریکا له هند څخه داسې مهال یاده تکراری غوښتنه کوي چې تیره ورځ د همدې هیواد چورلکو په غزني کې په لوبو بوخت ماشومان په نښه او ۴ تنه یې ځای پرځای شهیدان کړل.
هند د ټرمپ خبرو ته سملاسي نه منفي او نه هم مثبت ځواب ورکړی، خو ویلي یې دي چې په دې تړاو به فکر وکړي.
د یادولو ده چې هند اوسمهال له افغانستان سره د وسلو اوتجهیزاتو لوی مرسته کونکی هیواد دی.
باید وویل شي چې، څو میاشتې وړاندې هندي رسنیو افغانستان ته د ۱۵ زره کسیز هندي پوځ د لیږلو خبر ورکړی و، چې بیا د دې هیواد ددفاع وزیرې داخبر رد کړ.
د یوشمیر کارپوهانو په باور؛ هند ځکه افغان جګړې ته اولویت ورکوي تر څو له افغانانو تاریخي کسات خپل کړي، خو په مخ کې سیمیز مخالفتونه لوی خنډ بولي.
بل پلو د پنټاګون مرستیال وزیر «رندل شرایور» څرګنده کړې چې په افغانستان کې د چین پوځي حضور ته هرکلی کوي او هیله لري ترڅو پیکن ورته مثبت ځواب ووایي.
نوموړي ویلي؛ چین په افغانستان کې د وسلوالو له فعالیتونو اندیښمن دی او د ایغوري مسلمانانو چې د چین تر تولو کمزوری قشر بلل کیږي، او یو شمیر یې په افغانستان کې میشت دي؛ ورسپارل غواړي.
د لویدیځو خبري اژانسونو له قوله؛ د وسلوالو پر ضد د نړیوالو محاربو قواوو وروستي پاتې راتګ امریکا اړ کړې ترڅو د چین څخه په دې برخه کې مرسته وغواړي.
د سیاسي چارو کارپوه عبد الرحیم ثاقب په دې تړاوو وایي؛ چې په شمال کې د تاجکستان او چین پولو ته څیرمه د امریکایانو لخوا د بي ۵۲ ډوله الوتکو په مټ وروستۍ ترسره شوېبمبارۍ دا جوتوي چې امریکا په لوی لاس غواړي چې دلته چین او روس خپل پوځي حضور پیاوړی کړي
د نوموړي په باور؛ په افغانستان کې د روسیې او چین په دې پوځې ښکیلتیا سره به امریکایان توانیدلې وي چې په یوه وخت کې هم مسکو او بیجینګ ته خپل پوځي پیغام ورسوي او هم ضمنا هغوی ته لکه په سوریه کې ترکانو ته لومړی په سرحدي سیمو او وروسته په نورو شمالي سیمو کې د چیچن او ختیځ ترکستان د اسلامي نهضت جنګیالو د ځپلو پلمه په لاس ورکړي چې په دې سره به نورهم د افغانستان جګړه د متعددو ابعادو په خپلولو سره ستونزمنه کړ.
نوموړی زیاتوي؛ امریکایانو لکه چې د ډیورنډ پر فرضې کرښه باندې یې پاکستان د اغزن تارغزولو ته هڅولی او د افغانستان ـ پاکستان ترمنځ یې تشنج رامنځته کړی په عین شکل غواړي له چین او تاجکستان سره په پوله باندې دغسي ترینګلتیا ته فرصت مهیأ او افغانستان ته پر شته مشکلاتو سر بیره مزید نور مشکلات هم را پیدا کړي.
