د دشت ارچي فاجعه د مکاتبو بنديدو په اوازو نه پټېږي

تميم توفيق
امريکايي/دولتي هوايي ځواک د کندز په دشت ارچي ولسوالۍ کې د دستاربندي په مراسمو بمبار وکړ چې سلګونو ماشومانو ته پکې مرګ ژوبله واوښته، پړه يې په ډير افتخار کابل ادارې په غاړه واخيستله، خو د حقيقت په ښکاره کيدو سره په شرمونو وشرميدل. وروسته اشرف غني د عام اذهانو د تيرايستلو په هدف د پيښې واقعيت معلومولو په پار تحقيقاتي پلاوی وټاکلو، مګر هغه هم د پخوانيو ترسره کړيو جناياتو د تحقيقاتي پلاوو په څير نادرکه شو، چې دې کار يې يو ځل بيا د خلکو غبرګونونه راوپاروله.
نن مې چې ايميل خلاص کړ، د لانګ وار جورنال لخوا د کندز د مکاتبو په اړه يو راپور راغلی و. راپور د سيمه ييز او مرکزي دولتي چارواکو د ارزونو په بنا ليکل شوی و، پکې راغلي و چې طالبانو په کندز کې شاوخوا له ۳۵۰ تر ۴۵۰ پورې ښوونځيو ته د دروازو تړلو خبر ورکړی چې په دې سره د سيمې دوه لکه ماشومانو له زده کړو محروم شوي دي.
دولتي چارواکي چې د د تنکو ماشومانو د خوشحالۍ غونډې په بمبارولو سره په سپکو سپک شول، د امريکا د زر او زور په توسط تر لاسه کړی حيثیت يې هم بايلود او په دې سربېره يې تحقيقاتي پلاوی هم د خټينې پوزې په جوړولو او د ولس تيرايستلو کې پاتې راغی؛ نو يې د پېښې کم رنګه کولو په هدف دغسې بې بنسټه تورونو او اوازو ته ملا وتړله، تر څو عامه افکار په تشو تبليغاتو مصروف وساتي او اصلي موضوع يې له ذهن څخه وباسي.
دغه راز څو ورځې وړاندې ګڼ راپورونه نشر شول چې دولتي عسکرو له مکاتبو څخه پوځي مراکز او پوستې جوړې کړې او همدا رنګه اوس تازه په ټولنيزو رسنيو کې عيني شاهدان وايي چې د انتخاباتو لپاره د نومليکنې ټيمونه په مساجدو، مدارسو او ښوونځيو کې مراکز پرانيځي چې له امله يې لمونګزاران، او متعلمين له مشکلاتو سره مخ کړي او حتی ځينو خو يې د توهين آميزه اعمالو په اړه هم غږيدلي دي.
کندز کې د طالبانو له لوري د مکتبونو بندولو اوازو په خپرولو سره د دولت يو مطلب دا هم دی چې د خپلو مامورينو نادودې د خلکو له سترګو پټې کړي.
خو دا غورځې پرځې به يې هم ځکه رنګ رانه وړي چې ولس د اشغال په تيره ۱۶ کلنه دوره کې دا هرڅه امتحان کړي او نور يې څوک په غولولو نشي بريالي کيدلی. ولس د نورو تبليغاتو او دوکو په څير د دغې تازه هڅې په جعل هم ښه پوهيږي، چې که د دولت مخالف جهت مکاتب بندولای نو د کندز ۵ ولسوالۍ يې په مکمل ډول په لاس کې دي، چې دا کار ورته هيڅ ستونزمن نه دی، خو حقيقت بالکل بالعکس دی.
همدا خبره لانګ وار جورنال ته يو دولتي چارواکې هم کړې ده، چې دوی يې نوم نه دی ذکر کړی. هغه ويلي چې د کندز په ۷ ولسواليو کې يوازې په دوو ولسواليو دولتي ځواکونه کنټرول لري او پاتې پنځه يې د طالبانو تر واک لاندې دي او طالبان په هغو ۲ ولسواليو کې هم، که وغواړي، ښونځي بندولی شي.
د مکاتبو بندولو کيسې حقيقت بالکل داسې نه دی لکه څنګه چې د کابل ادارې د بررسي ټيم رسنيو ته د خبري پوښښ په موخه په واک کې ورکړی دی.
واقعيت دا دی چې دولت هلته د فعالو مکتبونو استادان مجبور کړي چې خپل معاش په مرکز کې له کابل بانک نه وصول کړي، خو معلمين د لريوالي، امنيت او ځينو نورو ستونزو له امله نشي کولی د هرې مياشتې په پای کې کابل بانک ته حاضر شي، همدا وجه ده چې د ښوونځيو معلمينو د دې دولتي ناروا عمل په ضد د لاريون په توګه د ښوونځيو بندولو خبره کړې ده.
دولتي چارواکي بايد پوهه شي چې نن په ۲۰۱۸ کې ژوند کوو، نه په ۲۰۰۱ کال کې چې هر څه د امريکا په واک کې و. د ۱۶ کونو مشاهدو او تجربو ته په کتو نن ورځ آن د ماشومانو هم په دې سر خلاص دی، چې طالبان د دولت تر کنترول لاندې سيمو کې له وسلو او عسکرو په ډکو پوستو او لويو قرارګاوو بريدونه کوي، په وسلو سمبال عسکر پکې وژني او مهمات يې له ځان سره وړي؛ نو د مکاتبو تړل به ورنه څه وخت، واک او ځواک ته اړتيا ولري؟
دا او دې ته ورته اوازې يوازې د ولس تيرايستلو يوه تبليغاتي هڅه وي چې ترسره کيږي، ګني طالبان ښوونځي تړي نه، بلکې خلاصوي يې، همدا پرون به مو خبر لوستی وي چې د بادغيس په قادس او مقر ولسواليو کې يې ۱۰ بابه مکتبونه پرانيستي دي.