واحد فقیري
ورځني سیاسي نوټونه (۱۲۴)
له هغه وخت راهیسي چي اشرف غني د نظام الدین قیصاري د توقیف او برطرفه کولو امر کړی دئ، تر اوسه پوري په شمال کي د اوزبکو وطنوالو مظاهرې جاري دي. او حتی دلته او هلته همدا اعتراضونه په خشونت بدل سوي دي. داسي ښکاري چي په شمال کي وضع د خرابېدو په لور روانه ده. ځکه پدې روان کشمکش کي عطا نور او محقق هم د دوستم خوا نیولې ده، او د هغوی پلویانو هم د کابل پر خلاف دریځ غوره کړی دئ. د شمال اعتراض کونکو تجارتي لاري بندي کړي دي، او همدااوس په کابل کي د سونګ او د خوراکه موادو قیمتونه جګ سوي دي.
البته دا باید په سر کي ووایم چي په دننه او بهر کي مطلق اکثریت افغانان د زورواکانو او جنګسالارانو د ختمولو حمایت کوي، او وارلاډان د یوه قوي مرکزي حکومت د جوړېدو مخالفان ګڼي. اکثره افغانان د یوه غښتلي او مشروع مرکزي حکومت ملاتړ کوي، او چمتو دي پدې لاره کي زیاتي ستونزي وګالي.
د عالم اسلام ستر سیاسي متفکر ابن خلدون په خپل تلپاته کتاب المقدمه کي وايي: انارشي د انساني فطرت او نظام سره په ټکر کي ده. هغه وايي بنیادمان طبعا په انارشي کي ژوند نه سي کولای، ځکه خو سیاسي حاکمیت د انسان په فطرت کي پروت دئ. ابن خلدون وايي انارشي یو ملت تباه کوي. یو تمدن محوه کوي. مګر مشروع نظام او حکومت د بشریت دوام تضمینوي.
پدې ۱۷ کلن امریکايي دوران کي، د افغانانو سره د امریکا تر ټولو ستر جنایت د جنګسالارانو تقویه کول دي. له ابتدا څخه بیا تر نن ورځي پوري، امریکا مدام پر همدې خلګو باندي اتکا کړې ده، او همدا قاچاقبران او زورواکان ئې پر افغانانو باندي مسلط کړي دي. داسي ښکاري تر څو چي اشغال دوام لري، مرکزي حکومت به مدام د همدې چنلجونو سره مخامخ وي. د زورواکانو غښتلي کول د امریکا د اشغال تر ټول بد میراث دئ چي افغانان به په راتلونکو لسیزو کي لدې بابته له زیاتو سیاسي ستونزو سره لاس او ګریوان وي.
دا هم باید په ډاګه وویل سي تر څو چي په کابل کي مرکز قوي او یو لاسی نه سي، په اطرافو کي د زورواکانو ختمول محال او ناممکن دي. ځکه که چیري ارګ د یو چا د ایسته کولو فیصله وکړي، سپیدار ئې سمدستي ملاتړ کوي. که چیري اشرف غني د یوه وزیر د برطرفه کولو اراده وکړي، ډاکټر عبدالله ئې مخالفت کوي. په مرکز کي د قدرت همدا دوه قطبونه تل د یو بل فیصلې خنثی کوي، او د هر راز پرمختګ مخه نیسي.
اوس نو اساسي سوالونه دا دي چي ایا اشرف غني واقعا د محلي زورواکانو د ختمولو اراده لري؟ ولي ئې تر اوسه پوري د هغوی پر خلاف جدي اقدام نه کاوه؟ ایا اشرف غني د همدې جنګسالارانو د ایسته کولو سیاسي او نظامي طاقت لري او کنه؟ ایا په یوه وخت کي په څو جبهو کي جنګ د یوه هوښیار ستراتيژست کار دئ؟ او بالاخره ایا اشرف غني پدې برخه کي د امریکايي جنرالانو حمایت لري او کنه؟
پدې برخه کي فعلا قاطع نظر ابرازول ښايي تر وخت څه مخکي کي وي، خو د اشرف غني بده سابقه دا ښيي چي ښايي مصلحت ته پر قاطعیت باندي ترجیح ور کړي، او کوم سازش ته غاړه کښېږدي. ځکه د اشرف غني په سابقه کي داسي څه نسته چي موږ ته دي پدې برخه کي ډاډ راکړي.
په پای کي، که چیري اشرف غني دا کارونه د راتلونکي انتخاباتو لپاره کوي، دا خبره به ډیر ژر راڅرګنده سي. که چیري دا کارونه واقعا د انتخاباتي کمپېن یوه برخه وي، ضرور به ډیر افغانان د سیاست او حکومت په اړه سخت بدبینه کړي، او د دې کار عواقب به عام افغانان په کلونو کلونو د ارګ په باب شکمن کړي.
______
واحد فقیري په کال ۱۹۶۲ کي په کندهار کي زېږېدلی دی. په کال ۱۹۸۰ کې د کندهار د احمد شاه بابا له لېسې څخه فارغ شوی دی. عالي تحصیلات یې په متحده ایالاتو کي کړي دي، او د امریکن پوهنتون او جورج مېسن پوهنتون څخه په سیاسي علومو کي درې ډیګرۍ لري. څو کاله یې د امریکا ږغ سره د خبریال په توګه کار کړی دی. څو کاله یې د پښتو د ژبي په برخه کي استادي کړې ده. درې کتابونه یې په پښتو ترجمه کړي دي. اوس د څو راډیوګانو او تیلویزیونو سره د سیاسي مبصر په توګه همکاري کوي. او وخت نا وخت یې سیاسي تبصرې د افغانانو په مختلفو ویب سایټونو کي خپرېږي.
