موهن لال شرما
بي بي سي هندي
_______
د ۱۹۴۵ز کال د اګست په ۶مه نېټه، د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال، د جاپان پر هیروشیما ښار اټوم بم وغورځول شو. تر دې چاودنې وروسته د ۱۳ کیلیومترو په اوږدو کې ټوله سیمه ویجاړه شوه.
په یوه شېبه کې زرګونه کسان ووژل شول. د دې بم د غورځولو له امله د رامنځته شوې زیان کره اندازه لا نه وه معلومه شوې چې د اګست پر ۹مه د جاپان پر یوه بل ښار، ناګاساکي، اټوم بم وغورځول شو. خو د دې بم اصلي هدف ناګاساکي ښار نه و.
نو ناګاساکي ولې په نښه شو؟
د ۱۹۴۵ز کال د ۸م اګست شپه تېره شوې وه. بم د امریکا د بي-۲۹ سوپر فوټریس ماډل بم غورځوونکې الوتکې په منځ کې پروت و. غټې هندواڼې ته د ورته دې بم وزن ۴۰۵۰ کلیوګرامه و.
د دې بم هدف او نښه د جاپان صنعتي ښار کوکرا ټاکل شوی و. دلته د جاپان تر ټولو ستر او زیات وسله جوړوونکي شرکتونه وو.
د سهار ۵۰ باندې نهه بجې وې چې کوکرا ښار لاندې راښکاره شو. په دې وخت کې، بي-۲۹ الوتکه ۳۱ زره فټه لوړه د پرواز په حال کې وه.
پر ناګاساکي غورځول شوی بم
خو د ښار پر سر وریځ وه. الوتکه په فضا کې راوګرځېده او د وريځو لیرې کېدو ته یې انتظار کاوه. بي-۲۹ بېرته د کوکرا پر لور راوګرځېده، خو کله چې د بم غورځولو وخت راغلی، نو ښار په لوګیو کې پټ و او لاندې توپونو اورونه غورځول.
د بي-۲۹ تېل په چټکتیا سره کمېدل، او اوس په الوتکه کې یواځې دومره تېل پاتې و چې بېرته یې پرې خپل ځای ته ځان رسولای شو. الوتکه په فضا کې د زیات وخت لپاره نه شوه تم کېدای.
د دې ماموریت یوه مشر، لیونارډ چیشر، وروسته وویل، ”موږ چې د سهار پر نهه بجې پرواز پیل کړ نو کوکرا ښار مو هدف و. کله چې موږ هلته ورسېدو، نو وريځ وه. نو له دې امله موږ ته د دې ښار د پرېښودلو امر وشو او د دویم هدف پر لور روان شو، چې هغه ناګاساکي ښار و.“
څو شیبې وروسته یو دروند بم په چټکتیا سره د ځمکې پر لور روان و. بم تر غورځول کېدو ۵۲ ثانیې وروسته له ځمکې ۵۰۰ فټه پورته وچاودېد.
دوه دقیقې باندې ۱۱ (۱۱:۰۲) بجې وې. د پوڅکۍ په شان د اور یوه ستره ګوله راپورته شوه، کرار کرار غټېدله او ټول ښار یې ونیو.
د ناګاساکي پر ساحل په ټولو ولاړو کښتیو کې هم اورونه بل شوي وو. څوک په دې پوه هم نه شول چې له ښار سره یې څه وشول. تر احساس کېدو وړاندې هر څه ختم شوي وو.
له ښاره بهر ځینو جنګي بندیانو په کانونو کې کار کاوه. د دوی له ډلې یوه وویل، ”له ټول ښاره د انسانانو نوم او نښان ورک شوی و. موږ ته معلومه شوې وه چې یو ډېر غیرمعمولي کار شوي دي. هر لور ته مړي او مړي وو. د خلکو څېرې، لاسونه او پښې خرابېدل. د ایټم بم په اړه موږ هیڅکله څه نه و اورېدلي.“
ناګاساکي ښار د غرونو په منځ کې پروت و، نو له همدې امله د بم ویجاړي تر ۶،۷ مریع کیلومتره بهر خپره نه شوه. وروسته اټکل وشو چې په هیروشیما کې د بم غورځول کېدو له امله یو لک څلوېښت زره کسان وژل شوي وو او په ناګاساکي کې د وژل شویو کسانو شمېر ۷۴ زره تنه وو.
