ليکوال: م. نجم الرحمن فضلي
پوښتنه : په غرونو کې د سفر کولو پر مهال په څومره فاصله باندې سړى مسافر کيژي؟.
ځواب : په څومره وخت کې چې په زمکه باندې پر تللو سره يو منزل طى کيژي د کوم مسافه چې تقريباً ١٦ ميله دى او د دريو منزلونو مسافه ٤٨ ميله ته ور نژدې دى په همدومره وخت کې چې څومره غرنى لاره طى شي هغې ته يو منزل ويل کيژي او د دريو منزلونو په مسافه سره ورته مسافر ويل کيژي، هلته د ٤٨ ميله مسافه ويل لازم نه دي، کيدلاى شي چې د هغې نيمايي وي يا کم او زيات وي ([1]).
که مسافر سهواً پوره لمونځ وکړي
پوښتنه : که مسافر په هيره د دوه رکعتونو پر ځاى څلور رکعته وکړي، که په مينځ کې يې قاعده (ناسته) کړې وي او که يې نه وي کړې په دواړو صورتونو کې لمونځ کيژي او که نه؟ که چيرته يې ناسته کې وي نو په سجده سهوې سره يې جبيره کيژي او که نه؟.
ځواب : که اوله ناسته يې کړې وي نو په سجده سهوې يې لمونځ کيژي او که يې نه وي کړې نو نه کيژي ([2]).
قصر څه ته وايي
پوښتنه : څلور رکعتيز لمونځ چې دوه رکعته وکړل شي څه ورته وايي؟
ځواب : قصر ورته وايي ([3]).
په سفر کې لښکر د سر لښکر تابع دى
پوښتنه : يو لښکر له خپل سر لښکر سره په سفر کې دى، لښکر خپل لمونځ پوره کوي او د سر لښکر له نيت څخه خبر نه دي چې د اقامت نيت يې کړى دى او که نه، د هغوى لمونځ څه ډول دى؟.
ځواب : لښکر د سر لښکر تائع ګڼل شوى، په همدې بناء تر هغه وخته تر څو چې سر لښکر د اقامت نيت ونکړي لښکر مسافر ګڼل کيژي، بايد په خپل لمانځه کې قصر وکړي، او د قصر نکولو په صورت کې يې لمونځ صحي دى په دې شرط چې له ددو رکعتونو وروسته به کيني، او که چيرته په دوو رکعتونو کې يې ناسته ونکړه او څلور رکعته يې پوره وکړل لمونځ يې باطليژي.
د يادونې وړ ده چې لښکر د سر لښکر تابع دى، په دې شرط چې حقوق له بيت المال څخه اخلي او که چيرته داو طلبانه تللي وي بيا د سر لښکر تابع نه دى ([4]).
د لمانځه د قصر رعايت تر قيامته پورې دى
پوښتنه : آيا د لمانځه د قصر رعايت د پخوانيو وختونو لپاره وه کوم وخت به چې خلکو پياده مزلونه کول او که اوس هم دى؟.
ځواب : سوازې د پخوانيو وختونو لپاره نه وه، بلکې تر قيامته پورې دى ([5]).
په هوائي جهاز (طياره) کې د قصر مسافه
پوښتنه : په يوه هيواد کې د سفر درى ليارې دي، يوه د وچې ليار دى، دويمه د سمندر ليار دى او دريمه د وچې مګر غرنى ليار دى، د وچې په لار کې درى ورځې تيريژي، همدا حال د غرنى ليارې هم دى، مګر د سمندر په ليار کې دوه ورځې تيريژي، کله چې زيد سفر کول وغواړي نو د سمندر په لار ځي، آيا د هغه لپاره قصر روا دى او که نه؟ که چيرته قصر کول صحي نه وي بيا خو په هوائي جهاز کې د سفر کولو پر مهال قصر په طريقه اولى روا نه دى؟.
ځواب : که چيرته د سمندر ليارې په غوره کولو سره د دوو ورځو مسافه جوړيژي نو په دغه لار کې قصر کول صحي نه دي، د هوائي جهاز په دې باندې قياس کول صحي نه دي، ځکه چې د قصر اصلي دار مدار په دې باندې دى چې په وچه يا په سمندر کې په معتدل مزل کولو سره د دريو ورځو مسافه وي، نو که چيرته همدومره مسافه د يوه تيز مرکب په ذريعه زر طى کړى شي نو هم قصر واجب دى ([6]).
([1]) فتاوى محموديه، ٧ : ٤٨٨، بحواله : ردالمحتار، باب صلوة المسافر، ج : ٢، ص : ١٢٣، البحر الرائق، باب المسافر، ج : ٢، ص : ٢٢٩، وکذا في فتح القدير، ج : ٢، ص : ٣١، باب صلاة المسافر.
([2]) احسن الفتاوى، ٤ : ٧٧، بحواله : ردالمحتار، ج : ١، ص : ٧٤٠.
([3]) تعليم الاسلام، څلورمه برخه : ٥١.
([5]) آپکى مسايل اور انکا حل، ٤ : ٧٧، بحواله : صحيح البخاري، ج : ١، ص : ٥١، کتاب الصلوة، باب کيف.
([6]) احسن الفتاوى، ٤ : ٨٢، بحواله : ردالمحتار، ج : ١، ص : ٧٣٥.
