سرلیکنه
څلور لسیزې د مخه په منځني ختیځ او منځنۍ اسیا کې مثالي سوله قایمه وه.
په اروپایي هېوادونو کې به د لومړۍ او دویمې جګړې د خوا بدیو او تاو تریخوالي اثرات د تاریخ په پاڼړو او یا سینه په سینه پاتې وو، خو اسیايي هېوادونو که څه هم سره د سولې ېې د یادونې او ستاینې وړ پرمختګ نه دی کړی، خو وخت په وخت د راپیدا شوي تاوتریخوالي د زیاتیدو مخه ېې نیولې وه .
د درې لسیزو را پدیخوا په منځني اسیا کې تاوتریخوالی د وخت په تیرېدو سره زیات شو او اوس دا دې دې حد ته ورسیدو، چې د ملګرو ملتونو د سولې د نړیوال سازمان له لوري د سولې د نه راتلو ګوته د منځني ختیځ کړکیچونو ته نیول کیږي، چې په وینا ېې د منځني ختیځ کړکیچونو د نړیوالې سولې مخه نیولې ده .
له تیرو ۲۵ کلونو را پدیخوا د ملګروملتونو د سولې نړیوال سازمان په نړیواله کچه د سولې په اړه خپلې هلې ځلې پیل کړي دي، خو ددې هلو ځلو د ناکامیو لاملونه به نورو نړیوالو سوله غوښتونکو سازمانونو هم په ګوته کړي وي، خو زمونږ په اند د سولې د نړیوال سازمان لویه ناکامي داده، چې د ملګرو ملتونو په کچه په منځني ختیځ کې د هغو هېوادنو په لوري ګوته نه نیول کیږي او نه د جګړې لاملونه له منځه وړل کیږي کومو هېوادونو، چې په منځني ختیځ کې په یوه او بل نامه جګړې پیل کړي او سوله ېې له منځه وړې ده .
د نړیوالې سولې بنسټ ایښودونکي IEF ((ستیوکیلیا)) په خپل کلني راپور کې ویلي، چې د منځني ختیځ کړکیچونو نړیواله سوله، له منځه وړې ده او سره د هلو ځلو چې د تیرو ۲۵ کلونو راپدیخوا مو پیل کړي دي په نړیواله کچه د سولې په اړه د کامیابیو درشل ته نه یو رسیدلي.
دې بنسټ په منځني ختیځ کې د سولې له منځه وړلو نوورو لا ملونه ته یو څه اشاره کړې ده، خو لوې لا مل ېې په افغانستان، سوریه، عراق، پاکستان او نایجیریا کې جګړې او مرګوني بریدونه ښودلي دي، چې په منځني ختیځ کې د سولې له منځه وړلو اصلي لاملونه ګڼل شوي.
په یادو هېوادونو کې د جګړو او مرګونو بریدنو تر څنګ د یمن، ایران، سعودي عربستان او د سورېې په اړه د روسيې او ترکيې هېوادونو ترمنځ د اړیکو خرابوالي ته هم اشاره شوی ده.
موږ د یاد بنسټ له یادونو سره موافق یو، خو دا چې د ملګرو ملتونو د مرموز چوکاټ او سیوري لاندې په منځني ختیځ کې جګړې پیل شوي او په لوی لاس د ملګرو ملتونو په خاصه مشوره په منځني ختیځ او منځنۍ اسیا کې په کومو هېوادونو جګړې پیل کړي، یو هېواد ته هم د جګړو د پیل او د سولې له منځه وړلو ګوته نه ده نیول شوې.
په منځني ختیځ کې به څرنګه کړکیچ کم او سوله په قایمه شي، چې په منځنۍ اسیا کې د ملګرو ملتونو د سازمان لخوا څو ښکرور هېوادونه د جګړو رهبري پرغاړه لري.
نړیواله سوله به څرنګه راشي چې څو ښکرورو وسلو جوړوونکو هېوادونو په منځني ختیځ کې د وسلو پلورلو په سیالیو اوربل کړی دی.
پر یمن کې د سعودي او په سوریه کې د روسيې بمباري، د ایران او سعودي ترمنځ اختلافات دا ټول هغه څه دي، چې د ملګرو ملتونو په سطحه د وسلو جوړوونکو هېوادونو د وسلو پلورنې بازارېې ښه ګرم ساتلی دی .
ایران چې د سعودي سره په مخالفت ېې د تیلو بیه راټیټه کړه، اروپاېې هیوادونو د ایران په مخالفت غږ پورته کړ، خو هغو هېوادونو چې په منځني ختیځ کې ېې دوسلو په پلورلو اوربل کړی د هغو پر خلاف د مخالفت غږ نه پورته کوي، تر څو چې د وسلو پلورونکو هیوادونو د وسلو پلورلو بازار بند نشي.
که همداسې وي نو په منځني ختیځ کې به کړکیچ دوام لري ، منځنۍ اسیا به نا ارمه وي او نړیواله سوله به ېې هم له منځه وړي وي.
