سرلیکنه
امریکاچې په منځنۍ اسیا کې ېې د غوبل په موخه له عراق او افغانستان وروسته د ترکيې په دولتي نظامي کدرونوکې نفوذ کړی و او د ګولن په وسیله ېې خپل پلوې واکمنۍ ته لاره هواره وله، چې د ترکيي د ولس لخوا ېې د کودتا په ناکامولو د ټولو لیدلو خوبونو تعبیر برعکس راووت.
امریکا د ناټو په تړون کې له فرانسې وروسته پر ترکیه ملاتړله، چې پر عراق له یرغل او بمبار لپاره ترکيې امریکا ته د انجرلیک هوایی اډه په واک کې ورکړه، چې هره ورځ به ترې امریکایی الوتکو تر څلوروسوو پورې پروازونه کول.
د ترکيې په ناکامه کودتا کې په امریکا کې میشت فتح الله ګولن لاس لرلو د ترکيې او امریکا اړیکې دومره خرابې کړې، چې اوس ېې امریکایي سیاستوال د ښو کولو ګودرونه ګوري .
ترکي ولسمشر رجب طیب اردوګان وړمه ورځ ترکي ولس ته په یوه لویه غونډه کې، چې د ترکيې ولس څخه د مننې په توګه ېې جوړه کړی وه وویل:
په پوځي ناکامه کود تا کې زموږ سره کره او پاخه اسناد شته، چې په امریکا کې میشت ګولن او یو شمیر امریکایی نظامیانولخوا ېې طرحه جوړه شوې وه، هغه انجرلیک هواېي اډه چې موږ امریکا ته د ناټو د تړون په اساس د صدام حسین پر خلاف ورکړې و، له همغې اډې څخه ناکامه کودتا رهبري کیده، اوس د ناکامې کودتا وروسته مو انجرلیک هوايي اډه د امریاکايي ځواکونو پر مخ تړلی ده.
امریکایی چارواکو هڅې وکړې، چې انجرلیک هوايي اډه ونه تړل شي، خو د ګولن په نه سپارلو اردګان له امریکا سره خپلې اړیکی پای ته ورسولې، ددې اډې په تړلو دا ثابته شوه، چې نور د امریکا او ترکيې ائتلاف مخ په ړنګېدوشو.
امریکا هڅه کوي چې په راتلونکو غونډو کې چې د ناټو په چوکاټ کې د سیمې د حالاتو په اړه جوړیږي، ترکيي ته پکې د ګډون بلنه د تېر په څېر ورکړي، خو د اردوګان د تېرې ورځې د وینا له مخې نور د ناټو په تړون کې د ترکيی ګډون ناشونی ښکاري، ځکه اردوګان له امریکا څخه د ګولن د سپارلو غوښتنه کوي او امریکا ګولن نه ورسپاري.
د امریکايي چارواکو او خپله د اوباما غبرګون د اردوګان په مقابل کې ډیر کمرنګه دی او نه غواړي په خپل غبرګون د ترکيي او امریکا اړیکې نورې هم خرابې کړي، امریکا د یوه پلاوي په وسیله که غواړي د ادروګان سره خبری وکړی، خو اردوګان د ګولن تر سپارلو امریکایی چارواکو سره خبروته نه حاضریږي، امریکا غواړي د ترکيې سره د مذاکراتو له لاري تر څه حده اختلافا ت راکم کړي.
د ترکيې د عدليې وزیر بکربوزداغ په وینا تر شپږزرو پورې نظامیان، قاضیان، عسکر او استادان نیول شوي او د نیولو لړۍ لا روانه ده، د زیات شمیر نیول شوو نظامیانو او قاضیانو څخه پوښتنو څخه داثابته شوه، چې په امریکا کې میشت فتح الله ګولن لخوا د ناکامې کودتا رهبري کیده.
د ترکيې او امریکا ائتلاف نور په دې نه شي پاتې کیدای، چې د عدليې وزارت تر۲۷۴۵پورې قاضیان په د ې له دندو ګوښه کړل، چې د ګولن په رهبرۍ ېې د ناکامې کودتاکې هڅه کوله.
د ترکيې هوايي ځواکونو د ناکامې کودتا وروسته خپل هوايي حریم بندکړ، هغو امریکایی الوتکو ته چې د ورځې به ېې تر شلو پورې ترکیې ته پروازونه کول اوس ېې د ترکيې حریم پرمخ تړلی دی.
د سیاسي کارپوهانو په نظر نور د ترکيې او امریکا د ناټو په تړون کې د یارانې مزي پریکړل شوي دي امریکا که هر څو دا پریکړل شوي مزي سره تړي، خو اردوګان او سیاسي کشمکش ېې له تړلو انکار کوي .
ترکي ولسمشر امریکا سره د ائتلاف د ړنګیدو په موخه د انجرلیک د هوايي اډې بریښناهم قطع کړه، چې په هوايي اډه کې له ۳۰۰۰ امریکايي پوځیانو یو شمیرهغه پوځیان پاتي وو، چې په سوریه کې يې د بشارالاسد د واکمنۍ پر ټینګېدا عملیات کول.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت له خپلو اتباعو غوښتي، چې ترکیې ته په سفر کې احتیاط وکړي او یا تر ناڅرګندې مودې پورې د ترکیې له سفره ډډه وکړي.
رجب طیب اردوګان له امریکا بیا وغوښتل چی فتح الله ګولن ترکیی ته وسپاري، خو امریکا تراوسه پورې دګولن په سپارلو چوپ پاتې ده، ددې ټولو اختلافاتو او د اردوګان له ویناو دا ثابته شوه، چې د ترکيې او امریکا ائتلاف نور په ړنګیدو شو او امکان نه شته چې ترکیه به نوره د امریکاسره د ناټو د تړون یارانه وکړي.
