جېنوا کنفرانس؛ که د افغانانو د وژلو یوه بله دسیسه!؟/ خالد روان

د امریکايي یرغل وروسته هر کال او یا په دوو کلونو کې یو ځل د کفري نړۍ مشران راټولېږي او د افغانستان په هکله بحثونه کوي. په دغو غونډو کې ډېر تمرکز په افغانستان کې د بهرنیانو په پاتې کېدو او له افغان حکومت سره په نظامي برخه کې د پراخو مرستو وي.
عجیبه ده. دغو غونډو ته افغان مشران داسې شېک ورځي، لکه دوی چې له نړۍ خیرات نه اخلي، بلکې دوی نړۍ ته خیرات ورکوي. تاسې به د عبدالله عبدالله انځورونه لیدلي وي، چې په ټولو گډونوالو کې تر ټولو غوړ مشر د افغانستان وو. د هغه هېواد مشر چې خلک یې له فقر او غریبۍ خپل ماشومان پلوري او له نیمايي ډېر خلک یې په لوږه ویده کېږي.
ښه بېلگه یې د یونېسف د تېرې ورځې راپور دی، چې په هرات او بادغیس کې په تېرو څلورو میاشتو کې ۱۶۱ ماشومان د فقر او وچکالۍ له امله پلورل شوي. په دومره شمېر کې ماشومان هغه هېواد کې پلورل کېږي، چې نړۍ ورسره هرکال د میلیاردونو ډالر مرستې کوي او د ټولې نړۍ په کچه یې مشران په عصري موټرو، عصري ځایونو او په لوړو معاشونو کار کوي، خو عوام یې له لوږې خپلې د زړه ټوټې پلوري او یوې گوله ډوډۍ ته یې حیران دي.
نن اشرف غني یو ځل بیا نړیوالو ته غرونه غوښه او سیندونه یې ورته ښورا وکړل. اشرف غني په خپلو خبرو کې داسې غږېده، لکه ده چې د پاریس په استازیتوب په دغه غونډه کې گډون کړی وي او په افغانستان کې هېڅ ستونزه نه وي. ده نن د ټولو ړوندو نړیوالو په سترګو کې خاورې واچولې او دلته له شته ټولو ستونزو منکر شو. د بروکسل د غونډې په څېر یې یو ځل بیا تاریخ تېرې ژمنې تکرار کړي او د د غو ژمنو د پوره کېدو لپاره یې وخت وغوښت.
اشرف غني ولسمشریزې ټاکنې حتا له سولې مهمې وبللې او د سولې پر ځای یې د ولسمشریزو ټاکنو د ترسره کېدو غوښتنه کوله. دی بیا غواړي واک ته ورسېږي او پاتې څو میاشتو کې به یې سوله مهمه موضوع وي؛ خو هېڅکله به په دغه برخه کې عملي اقدام وانه‌خلي او نه طالبان له ده سره سوله کوي.
د جېنوا په روان کنفرانس کې یو ځل امریکايي ـ اروپايي هېوادونو له افغانستان سره د میلیونونو ډالرو مرستې اعلان وکړ. د دغو مرستو ډېره برخه نظامي برخې ته ځانگړې شوې او په ملکي برخه کې به د تېر په څېر بیا هوايي ژمنې کېږي او پاتې کارونه به همداسې نیمگړي پاتې کېږي. دلته نظامي برخه ځکه مهمه ده، چې افغان حکومت امریکا او اروپا ته جگړه گټي. دوی پرې د پیسو بارانونه شروع کړي او افغان حکومت ورته د ځوانانو سرونه په قربانۍ کې ورکوي.
خو نه جگړه گټلی شي او نه په خپلې ناکامۍ اعتراف کولی، خو امریکايي چارواکي په بیا ـ بیا وايي، چې دوی په افغانستان کې جگړه بایللې او دلته یې پاتې کېدل د گټې پر ځای ورته زیان دی. خو افغان حکومت کله ټرمپ، کله سکاټ مېلر او کله زلمي خلیلزاد ته زاري کوي، چې تاسې باید له دې ځایه ولاړ نه شئ او دغه جگړه به موږ درته وگټو.
د جېنوا کنفرانس د تېرو کنفرانسونو د لړیو یوه بله کړۍ وه، چې افغان حکومت ته پکې د پراخه مرستو ژمنې ورکړل شوې او که امریکا د دغو مرستو مخکې پښې سپکې کړي، نو د اشرف غني او عبدالله په زړه به سخت ارمانونه پاتې شي. ځکه د عبدالله عبدالله به په هندوستان کې کورنۍ وږي شي او د اشرف غني طارق او مریم به په امریکا کې بې مزو شي؛ خو عام افغانانو په ژوند کې به هېڅ بدلون رانه شي.