واحد فقیري
ورځني سیاسي نوټونه (۳۰۱)
د ټرمپ اظهارات او د امریکا مطبوعات
د امریکا معتبر راست اخبار پخپله سر مقاله کي د جنوري پر ۳ لیکي د افغانستان په اړه د جمهورریس ټرمپ د چهارشنبې د ورځي اظهارات حیرانونکي ول. د دې څرګندونو په اړه به د ډیر وخت لپاره انتقادونه کېږي.
د سپیني ماڼۍ د کابینې پدې ناسته کي ښاغلي ټرمپ د هغو ملکونو پر تعهد باندي ملنډي ووهلې چي د امریکا تر څنګ په افغانستان کي جنګېږي. هغه وویل،«هغوی ما ته سل واري وايي، اوه، موږ افغانستان ته عسکر استولي دي. موږ افغانستان ته عسکر لېږلي دي.»
د ټرمپ همدا ریشخند د هغو ایتلافي ملګرو بې آبه کول دي چي په افغانستان کي د امریکا له هلو ځلو څخه حمایت کوي، او هلته ئې عسکر وژل کېږي. یوازي ۴۵۰ برتانوي عسکر هلته وژل سوي دي.
ټرمپ دغه راز په افغانستان کي د شوروي اتحاد د ۱۹۸۰ د کلونو نظامي مداخله هم غلطه پیشکش کړه. هغه وویل،«شوروي ځکه افغانستان ته ولاړه، ځکه چي ترورسټان له هغه ځایه روسیې ته ننوتل. هغوی د دې حق درلود چي افغانستان ته ننوزي.»
زموږ د هیڅ امریکايي جمهورریس دغه رنګه بې بنیاده او بابېزه تاریخي خبره نه ده په یاد. شوروي اتحاد افغانستان په ۱۹۷۹ کي اشغال کړ، څو هلته یو ملګری کمونسټ حکومت په قدرت کي وساتي.
د شورویانو همدا اشغال ټولي غیر کمونسټي نړۍ وغندی. شورویانو همدا اشغال د برژنیف د دکتورین په چوکاټ کي توجیه کاوه. هغوی ویل چي هیڅ کمونسټي حکومت ته باید اجازه ور نه کړه چي شرقي بلاک پرېږدي.
د شوروي لخوا د افغانستان اشغال د ساړه جنګ د اوج ټکی وو، او ټولو جدي خلګو ته ئې د کمونسټ کرملین تهدید برملا کړ. د ښاغلي ټرمپ لیونی تاریخي برداشت دا مهم واقعیت نه سي بدلولای.
د واشنګټن ایګزامینر د جنوري پر ۳ لیکي جمهورریس ټرمپ پرون په افغان جنګ کي د نه پرمختګ په برخه کي خپله بې حوصله ګي په عام محضر کي برملا کړه. ټرمپ په افغانستان کي د نه پرمختګ پړه پر جم مټیس باندي واچوله،«هغه زما لپاره څه وکړه؟ هغه په افغانستان کي څه وکړه؟ هغه چندان پرمختګ و نه کړ. زه په افغانستان کي د هغه له کارونو څخه خوښ نه یم. تاسو پوهېږي چي جمهورریس اوباما هغه برطرفه کړ. ما هم برطرفه کړ. زه نتایج غواړم.»
اخبار لیکي ټرمپ وویل چي روسیه، هند، او پاکستان افغانستان ته څېرمه پراته دي. «ولي هغوی په افغانستان کي نه دي؟ ولي موږ په افغانستان کي یو؟ موږ له افغانستانه ۶۰۰۰ میله لیري پراته یو.» ټرمپ دغه راز پر هغو ایتلافي ملګرو باندي ملنډي ووهلې چي په افغانستان کي فقط څو محدود عسکر لري، او په جنګ کي برخه نه اخلي. ټرمپ وویل،«د هند صدراعظم موډي راته په اصرار وویل چي هند په افغانستان یو کتابتون جوړ کړ. یو کتابتون به څه وي؟ موږ په افغانستان کي په پنځو ساعتونو کي د همدې کتابتون په قیمت پیسې مصرفوو.»
ټرمپ پدې خبري ناسته کي وویل طالبان او داعش دواړه زموږ دوښمنان دي، او موږ باید هغوی پرېږدو چي پخپل مینځ کي سره وجنګېږي. موږ باید د هغوی د جنګ په منیځ کي ځان وا نه چوو.
د نیویارک مجله د جنوري پر ۳ لیکي ټرمپ د شوروي لخوا د افغانستان د اشغال حمایت وکړ، حال دا چي تر اوسه پوري د امریکا یوه جمهورریس دا کار نه دی کړی. امریکايي چارواکو تل باور لاره چي شورویانو ځکه افغانستان اشغال کړ چي غوښتل ئې یو لړزانه کمونستي حکومت هلته وساتي. همدا د «برژینف دوکتورین» وه چي باید هیڅ سوسیالستي حکومت ړنګېدو ته پرې نه ښودل سي. خو ټرمپ د امریکا همدا موقف رد کړ.
_______________
واحد فقیري په کال ۱۹۶۲ کي په کندهار کي زېږېدلی دی. په کال ۱۹۸۰ کې د کندهار د احمد شاه بابا له لېسې څخه فارغ شوی دی. عالي تحصیلات یې په متحده ایالاتو کي کړي دي، او د امریکن پوهنتون او جورج مېسن پوهنتون څخه په سیاسي علومو کي درې ډیګرۍ لري. څو کاله یې د امریکا ږغ سره د خبریال په توګه کار کړی دی. څو کاله یې د پښتو د ژبي په برخه کي استادي کړې ده. درې کتابونه یې په پښتو ترجمه کړي دي. اوس د څو راډیوګانو او تیلویزیونو سره د سیاسي مبصر په توګه همکاري کوي. او وخت نا وخت یې سیاسي تبصرې د افغانانو په مختلفو ویب سایټونو کي خپرېږي.
