په  هېواد کې  د بشر دحقوقو خراب  حالت  نور  هم   مخ  په  خرابيدودی!

« تبصره »

په  هېواد  کې  د نورو  نړيوالو  ساز مانو  په  څېر  د بشر  د  حقو قو  ساز مان   کلني راپور ملګرو ملتونو ته  وړاندې  کوي  او د بشر دحقوقو په اړه  خپلې  څېړنې  سر ته  رسوي .

 د ملګرو ملتونو نړيوال  سازمان  دبشر د حقوقو په  اړه په ۱۲ هېوادونو کې  پوښتنې  وکړې  او د ولسي  وګړو د مرګ  ژوبلې  ، بې کاريو،غربت، د ښځو سره دناوړه چلند ، په  پوځې  ليکوکې دماشومانو شتون  د دې  ټولو  راپور  يې  د ۲۰۱۵ کال  په  پوره  کيدو خپل  دفتر ته واړندې  کړ .

دې  راپور په  ډاګه  کړه ، چې  په  افغانستان  کې  د د ولتي  پوځو نو او واکمن ، چې  په  ځينو سيمو   زوروا کې  هم  پکې  يا دشوي  دي،  وايي، چې  د بشري  حقوقو  هېڅ مراعت شوی نه دی .

 ياد سازمان په خپل ۲۰۱۵ کال  کلني راپورکې ليکي ،چې د۲۰۱۵کال په  لومړنيو  شپږو مياشتو  کې   د ۲۰۱۴ کال په نسبت  زياته مرګ ژوبله  ملکي  وګړو ته اوړيد لې  ده  د افغانستان  لپاره  د ملګرو ملتو  نو څېړونکې  حوریه مصدق ویلي، چې  په  افغانستان  کې  په   ۲۰۱۵ کال کې  د دولتي  پوځو نو په  خپل  سر يو سره  دملکي وګړو  مرګ  ژوبله  ۱۷  سلنه زياته شوې ده او هم په  زياتو ځايو نو کې  د بشر حقوق  ترپښو لاندې  شوي  دي .

دې نړيوال  سازمان  له  طالب  وسله والو هم  غوښتي  دي ، چې  په هغو ځايو نو کې  دې  له بريدونولاس  واخلي  په  کومو کې ، چې  ملکي وګړو ته   د سر او مال  تاوان  رسېږي .

ملګرو ملتونو په  کلني  راپور کې  په  افغانستان  کې  دښځو  پر  وړاندې تاو تريخوالي  زياتيدو ته اشاره شوې ده  او انديښنه  يې  ښودلې  ده ، چې ۲۰۱۴ کال  په  نسبت   په  ۲۰۱۵ کال کې  دښځو سره  دناوړه  چلند پيښې  زياتې ثبت شوي دي او هم دښځوسره هغه چلندشوی دی، چې د انسانيت  سره  اړ خ  نه  لګوي .

د بلې  خوا په  راپور کې  دا يادونه  هم  شوي ده، چې هغوکسانوته ، چې  په افغانستان  کې  دبشر د حقوقو د ساتنې  غږ  پورته کوي ؛  هغوی  ته هم  د مرګ  ګواښونه  کېږي .

دغو  ټولو ستونزو ته په  کتو سره  تر  نورو  تېر و ۱۳ کالو په  پر تله په ۲۰۱۴  او ۲۰۱۵  کلونو کې  له  افغانستانه  زيات  ځوانان  داروپايي  هېوادونو  په  لورې وتلي  دي .

دا مهال  اروپايي  هېوادو نوکې  دپنا اخستلو په  نيت  له  سوريې  څخه په  دويمه  درجه  کې  د افغان  کډ والو  شمېر زيات دی ، چې  په مرګونولاروکې  يوازې   افغاني  ځوانان  نه ؛  بلکې  دکورنۍ  ښځې اوماشومان  هم د سختو خطرونو سره  مخ دي ، چې د دومره زيات شمېر بهر ته  د

تلونکو افغانانو تلل  يوازې  او يوازې  په  افغانستان کې  نا امني او بې روزګارۍ  او د بشري حقوقو نه  مراعت کول دي .

که روانه وضعه   په همدې شکل دوام وکړي نه ده ګرانه ، چې دملي يوالي حکومت  تر  خپل ټاکلي قانوني مودې  پورې  وپايي؛  ځکه  خپله  افغاني چارواکي  په دې  اعتراف کوي، چې  په  ۱۲ ولاياتوکې د دولت او په پاتې  ولاياتوکې  مخالف  طالب  وسله وال  زياتي  سيمې  په واک کې لري  او بشري سرغړونې لاپسې زياتېږ ي .