تبصره : مبصر
په خليج کې ، چې د ايران او عراق ترمنځ جګړې دوام وکړ د منځني اسيا يوشمېر هېوادنو ورسره اندېښنه پيداشوه ، چې د خليج د جګړې لګيدلي او رکيدی شي نورو هېوادونو ته هم د وام و کړي دا دواړه هېوادونه د سره تنګي سر سره په جګړه بوخت وو د نورو هېوادونو او په ځانګړې توګه د ترکيې انديښنې پای ته دایران اوعراق ترمنځ د ۸ کالوجګړو په پای ته ختمې شوي .
له هغې را وروسته ، چې په افغانستان کې د جګړې اور بل شو ګاونډيو او د سيمي هېوادونو سره د نا امنيو او د روانې جګړې اور د رسيدو اندېښنه پيدا شوه د روسانو يرغل په افغانستان په يرغل کې د ګرمو اوبو پورې رسيدل غوښتل ، چې له افغانستانه وروسته پاکستان په لومړي قدم کې پروت و ، د پاکستانه سره د خطراحساس څه ، چې د پاکستان نيول او پرې لاره جوړول د روسانو په پلان کې و ، چې تر ګرمو اوبو پورې په ځان رسوی ترکيه خوپه نقشه کې نه وه اما پاکستان هم ورسره نور د منځني اسيا نيول شوي رياستونه دروسي يرغل څخه ، چې خطره شول که روسانو په افغانستان کې ماتي نه وای خوړلې د منځنی اسيانيول شوي رياستونه به د تل لپاره غلامان او پاکستان په د نيولو شوو رياستونو سره د افغانستان نه وروسته بل نوی هېوادو ، ورسره د هندوستان د پنجاب د وراچستان او سيدونکو هم د تيښتې په خاطر خپل لنګون په لاسونوکې ښولې د افغانستان جهاد يوازی د پاکستان د فاع نه بلکې د هند دفاع هم شوه .
پر افغاستان د امريکا د يرغل وروسته د جګړي لوری بدل شوی دي د دې جګړې هدف د منځني اسيا د کنترول لپاره دی چې ايران اوترکيه په لومړي قدم کې ترنظر لاندي ښول شوی که څه هم ترکيي ځان د ناټو په غړو هېوادونو کې شمېرلی دی خو رو زواکي تل خپل دوست او د ښمن ته د يوه عوض او مقاصد په دايره کې ګوري په افغانستان ، عراق او سوريه کې ، چې د جګړو زياتوالی د نوو جګړه مارو په نفوزسره رغلی ترکيي ته يې د اور لمبي ورسيدی ورځ په ورځ ترکيه کې زياتيدو نکو بريدونو د ترکيي چارواکې اندېښنې زیاتي کړي دي.
درې مياشتې د مخه په ترکيه کې بمي چاودنې ترکيي چاروا کې راويښ کړل هغه کردان ، چې د صدام د رژيم د نسکورولو لپاره راپور ته کړل شوي و ، اوس د ترکيي پرخلاف په نوې بڼه پرترکيي پوځونو بريدونه کوي تېره ورځ ، چې په انقره کې د مظاهره کونکواو پوليسو ترمنځ نښته وشوه دوو ښځو د ترکيي پرپوليس مرکز درونو وسلو بريدونه وکړ.
په ترکيه کې د جګړه مارو مخاليفينو په ليکو کې د ښځو شاميليدلوترکيي چارواکې اندېښنې کړي دي.
د عراق په جګړو کې ، چې د عراق په شمال اوهم درماري په ښار کې د عراقی پوځ سره نښتوکې کوم ولسي وګړي وويل: شول دوژال شوو کورنيو ښځې داعشي جنګي قوماندانانو دوينځوترعنوان لاندي په عربو او په ځانګړې توګه په اماراتوکې په بېلابېلو قيمتونو پلورلي ځکه خوله د یوضعي ترکيي چارواکې اندېښمن دي او د ځان د خلاصون لاره ګوري .
