لیکوال : م ، نجم الرحمن فضلی
د هر عبادت لپاره نيت کول شرط دي، د مشکوة شريف لومړی حديث )انما الاعمال بالنيات( په همدې باندې شاهد دى چې د روژې صحت هم په نيت سره مشروط دى، او روژه که فرض وي، که نفل وي، که قضائي وي او که نذري وي له نيت پرته صحي نه ده، هو ! د نيت د الفاظو ويل په ژبه باندې ضروري نه دي، بلکې د پيشمني لپاره پورته کيدل او د پيشمني خوړل هم په نيت کې شمارل کيږي، البته په ژبه باندې د نيت ويل ډير بهتر دي ([1]).
آيا د روژې لپاره نيت کول ضروري دي
پوښتنه : آيا د روژې لپاره نيت کول ضروري دي؟
ځواب : هو ! د روژې لپاره نيت شرط دی، که په اتفاقي ډول يو څوک له صبح صادق څخه تر لمر لويدو له خوراک، څښاک او کوروالي څخه ځان وساتي، خو نيت يې د روژې نه وي نو روژه نه کيږي ([2]).
د روژې نيت تر څه وخت پورې کيدلاى شي
پوښتنه : که چيرته په رمضان کې له نيمې ورځې دمخه نيت کول هير شي، د نيمې ورځې له تيريدو يو څه وخت وروسته ور په ياد شي او نيت وکړي نو آيا دا روا دى او که نه؟ او روژه کيږي او که نه؟.
ځواب : د روژې د صحت لپاره د نيمې ورځې له تيريدا دمخه دمخه نيت کول ضروري دي، له دې پرته روژه نه کيږي، خو د دې واضح کول پکار دي چې د نيت مطلب د زړه اراده ده، په ژبه يو څه ويل ضروري نه دي، لهذا که چيرته يې د روژې اراده کړې وه، او په ژبه يې کوم الفاظ نه وو ويلي نو روژه کيږي ([3]).
که مسافر يا ناروغ په رمضان کې د نفلو په نيت روژه ونيسي
پوښتنه : که چيرته يو مسافر يا يو ناروغ په رمضان کې د نفلو په نيت روژه ونيسي نو نفل اداء کيږي او که فرض؟.
ځواب : په شامي کې راغلي )وحاصله ان المريض والمسافر لو نويا واجبا آخر وقع عنه ولو نويا نفلا او اطلقا فعن رمضان الخ( له دې عبارت څخه معلومه شوه چې که چيرته ناروغ يا مسافر د نفلو نيت وکړي نو د رمضان له روژې حسابيږي او که چيرته د بل واجب نيت وکړي نو له واجب آخر څخه حسابيږي ([4]).
پيشمنى د نيت قايم مقام دى او که نه
پوښتنه : که د پيشمني کولو په وخت کې د روژې نيت هير شي روژه کيږي او که نه؟.
ځواب : که د پيشمني په وخت کې دا اراده ونکړى شي چې نن ورځ زه روژه نه نيسم نو د پيشمني کول هم د روژې نيت دى، په جوهرة النيرة کې راغلي چې )فالسحور فی شهر رمضان نية، ذکره نجم الدين النسفی وکذا اذا تسحر لصوم اخر کان نية له الخ( ([5]).
نوټ : په ياد لرى چې په رمضان کې د روژې نيت له شرعي نصف النهار څخه دمخه دمخه کيدلاى شي، که چيرته يې څه خوړلي او څښلي نه وو ([6]).
د روژې نيت کول څه وخت پکار دي
پوښتنه : د رمضان المبارک روژې نيت په کوم وخت کې پکار دى؟.
ځواب : (١) بهتره دا ده چې د رمضان المبارک روژې نيت له صبح صادق څخه دمخه دمخه وکړى شي.
(٢) که چيرته له صبح صادق دمخه د رمضان المبارک د روژې ساتلو اراده نه وه، له صبح صادق وروسته يې اراده شوه چې د روژې نيول پکار دي، نو که چيرته يې له صبح صادق وروسته څه خوړلي او څښلي نه وي نو نيت صحي دى.
(٣) که چيرته يې څه خوړلي يا څښلي نه وي نو له غرمې يو ساعت دمخه (يعنې له شرعي نصف النهار څخه تر دمخه) وخت پورې د رمضان شريف د روژې نيت کولاى شي.
(٤) د رمضان شريف په روژه کې بس دومره نيت کول کافي دي چې نن زما روژه ده، يا دا چې په شپه کې نيت وکړي چې صبا ورځ د روژې نيول دي ([7]).
د نيت کول څه وخت ضروري دي
پوښتنه : د نيت کول څه وخت ضروري دي؟
ځواب : د رمضان، نذر معين، سنت او نفل روژو لپاره د شپې څخه نيولې د سهار له نيمې ورځې مخکې مخکې نيت کول روا دي، له ورځې څخه مراد شرعي ورځ ده کومه چې له صبح صادق څخه تر لمر لويدو پورې ورځ بلل کيږي، مثلا که څلور بجې صبح صادق وو او شپږ بجې د لمر لويده وو نو شرعي ورځ شپاړس ساعته ده او نيمه ورځ يوولس بجې ده، نو له يوولسو بجو څخه دمخه نيت کول ضروري دي، د رمضان روژو قضائي، کفاره او د نذر معين روژو لپاره له صبح صادق څخه مخکې نيت کول ضروري دي ([8]).
د نفل او نذر روژې نيت څه وخت کيږي
پوښتنه : په نفلي روژو يا نذري روژو کې نيت څه وخت کيږي؟.
ځواب : د نفلي روژو، د نذر معين روژو او د رمضان روژو نيت دې په شپه کې وکړى شي، يا دې سهار تر شرعي نصف النهار پورې وکړي، او په پاتې نورو روژو کې د شپې نيت کول ضروري دي ([9]).
د چا په ذمه چې د رمضان د دوو روژو قضائي وي او هغه د مطلق قضائي روژه نيت وکړي حکم يې څه دى
پوښتنه : د يوه کس په ذمه د رمضان دوه روژې دي، هغه په شپه کې د رمضان د قضائي روژې نيت وکړ، خو د لومړي رمضان او دويم رمضان تعين يې ونکړ، د رمضان د مطلق قضائي نيت يې وکړ نو په دې صورت کې قضائي روژه صحي کيږي او که نفلي شوه؟.
ځواب : په صورت مسئوله کې همدغه روژه د رمضان په قضاء کې شمارل کيږي، نفلي نه ده ([10]).
نيت څنګه کيږي
پوښتنه : نيت څنګه کيږي؟
ځواب : په رمضان المبارک، نذر معين، سنت او د نفل روژو په نيت کې بايد خاص د همدغو روژو قصد وکړل شي يا داسې اراده وکړي چې روژه نيسم، يا د نفل روژې نيت وکړي، په هر حال په رمضان کې د رمضان روژه، د نذر معين په ورځ د نذر معين روژه، او په پاتې ورځو کې سنت يا نفل روژه صحي کيږي، په نذر غير معين، کفارو او قضايي روژو کې يواځې د همغې ورځې نيت کول ضروري دي ([11]).
([1]) مسايل رفعت قاسمي، ج : ٤، ص : ٤٥.
([2]) تعليم الاسلام، څلورمه برخه : ٦٧.
([3]) فتاوي عثماني، ج : ٢، ص : ١٩١، بحواله : امداد الفتاوى، ج : ٢، ص : ١٣٢، سوال نمبر : ١٩١.
([4]) فتاوى دارالعلوم ديوبند، ج : ٦، ص : ٢٢٢، بحواله : ردالمحتار للشامي، کتاب الصوم، ج : ٢، ص : ٢١٧.
([5]) جوهرة، ج : ١، ص : ١٤٠، کتاب الصوم.
([6]) فتاوى رحيميه، ج : ٧، ص : ٢٤١، بحواله : جوهرة.
([7]) اپکى مسايل اور انکا حل، ج : ٤، ص : ٥٤٤، بحواله : البحرالرائق، ج : ٢، ص : ٢٧٩، هنديه، ج : ١، ص : ١٩٦، کتاب الصوم، الباب الاول في تعريفه وتقسيمه وسببه ووقته وشرطه، مراقي الفلاح علي هامش الطحطاوي، فصل فيما يشترط ثبت النية، ص : ٣٥٢.
([8]) تعليم الاسلام، څلورمه برخه : ٦٧.
([9]) فتاوى دارالعلوم ديوبند، ج : ٦، ص : ٢٢٣، بحواله : الدرالمختار علي هامش ردالمحتار، ج : ٢، ص : ١١٦.
([10]) امداد الاحکام، ج : ٢، ص : ١٤١، بحواله : عالمګيري، ج : ١، ص : ١٢٦.
([11]) تعليم الاسلام، څلورمه برخه : ٦٧.
