(دریمه برخه)
ليکنه: مفتي محمدالياس فاتح
پوښتنه: الله جل جلاله په خپل مخلوق کې ترټولو غوره څوک پيداکړی؟
ځواب:لوی خدای په کايناتوکې ترټولو غوره مخلوق حضرت محمدرسول الله پيداکړی، رسول اکرم(ص)فرمايي:الله تعالی چې مخلوق پيداکړ ،زه يې ترټولوغوره ډلې څخه وګرځولم،بيايې قومونه جوړ کړل ،زه يې ترټولو دغوره اوپياوړي قوم غړی کړم.بيايې کورونه خوښ کړل ، زه يې ترټولو ښه اوپاک کورکې پيداکړم،نوزه په ذاتي ډول ترټولو غوره اودټولونه د غوره کورنۍ غړی يم.
پوښتنه: حضرت محمدصلی الله عليه وسلم چېرته زېږېدلی او له کوم ټبر (قوم ) څخه و ؟
ځواب: حضور صلی الله عليه وسلم په مکه مکرمه کې زېږېدلی او په قوم عربي و.
پوښتنه: عربو ته ولي عرب وايي؟
ځواب: دلغت له مخې عرب هغې دښتې اوصحرا ته وايي چې نه پکې اوبه وي اونه پکې شين بوټی ،دوی هم دوچې اوشګلنې دښتې استوګن وو او له ډېرپخوا نه په دې نومول شوي وو.
پوښتنه: عرب دنسل په اعتبار سره په څو ډوله دي او رسول اکرم( ص)دکومو عربو څخه و؟
ځواب: عربي قوم په ستره کې پردرو برخو ويشل شوی :
۱): بائده عرب: لکه عاد،ثمود،عمالقه اونور…
۲):عاربه عرب:لکه دقحطان اولاده.
۳): مستعربه عرب:دا دحضرت اسماعيل عليه السلام اولاده ده ،چې عدناني عرب هم ورته وايي اوګران پېغمبرصلی الله عليه وسلم هم اسماعيلي عرب و.
پوښتنه: مکه مکرمه چااباده کړه اوکوم خلک پکې اوسېږي؟
ځواب: حضرت ابراهيم عليه السلام خپله ښځه بې بي هاجره (رض)اوځوی يې اسماعيل عليه السلام هغه وخت په مکه کې پرېښودل چې نه پکې اوبه وې اونه اوسيدونکي. بياوروسته يمانيه قبيله چې په دويم جرهم شهرت لري راغله اود هاجرې په اجازه په مکه کې ميشت شول.دمکې اوسيدونکي قريش دي ،چې دفهربن مالک بن نضربن کنانه اولاده ده.
پوښتنه: بې بي هاجره (رض) څوک وه اوابراهيم عليه السلام ته چاپه نکاح کړه؟
ځواب: بې بي هاجره (رض) دفرعون لور وه ، هغه وخت چې دمصرپاچا فرعون دابراهيم عليه السلام مېرمنې بې بي ساره (رض) ته دبدلمنۍ ناولې هڅه وکړه نوالله جل جلاله يې هڅه ناکامه اودهغه لاس پښې يې شل (بې حسه)کړل،فرعون دساره(رض) مرتبه وپېژنده اوخپله لور يې دهغې اودهغې ميړه اسماعيل دخدمت لپاره ورکړه،بياحضرت سارې بې بي هاجره خپل ميړه ته په نکاح کړه.
پوښتنه: د اسماعيل عليه السلام زوکړه (زېږېدنه ) چيرته شوې اوداسحاق عليه السلام نه څومره مشر و؟
ځواب: نوموړی (ع) په فلسطين کې پيداشو اوله حضرت اسحاق (ع )څخه ۱۳ کاله مشرو.
پوښتنه: اسماعيل عليه السلام له چاسره واده کړی او څواولاده يې درلودل ؟
ځواب: کله يې چې لومړۍ ښځه دخپل پلار دپېغام له مخې طلاقه کړه ،بيايې دجرهم دقبيلې دمشرمضاض بن عمرو لور دځان لپاره په نکاح کړه .
لوی خدای ورڅخه دولس ځامن ورکړل،چې نومونه يې په لاندې ډول دي:
۱-نابت يابنالوط ۲- قيدار ۳- ادبائيل ۴- مبشام ۵- مشماع ۶- دوما ۷- ميشا ۸- حدد ۹- يتما ۱۰- يطور ۱۱- نفيس ۱۲- قيدمان.
پوښتنه: کعبه شريفه چا ودانه کړې وه ؟
ځواب: کعبه شريفه ترټولو لومړی حضرت ادم عليه السلامااباده کړې ،بياوروسته په داسې حال کې چې دخاورو،يوټوپی و او بارني سيندونه به پرې بهيدل دالله (ج )په حکم حضرت ابراهيم اوحضرت اسماعيل جوړه کړه او ابراهيم عليه السلام اعلان وکړ چې خلک دې دلته دحج ادا کولو لپاره راځي.
پوښتنه: په قريشوکې ترټولودرانه کورنۍ دچاوه؟
ځواب: دهاشم کورنۍ، رسول اکرم صلی الله عليه وسلم فرمايي:الله تعالی دابراهيم عليه السلام له اولادې څخه اسماعيل عليه السلام غوره کړ اوداسماعيل عليه السلام له اولادې څخه کنانه اوپه بني کنانه ووکې يې قريش اوپه قريشوکې يې بنو هاشم اوله بنوهاشم څخه يې زه غور ه ګرځولی يم.
پوښتنه: درسول الله دپيدايښت نه وړاندې داسې حيرانوونکې پيښې کومې شوې چې دده حقانيت لا مخکې خلکوته ورښيي؟
ځواب: داسې ډېرې خارق العاده پېښې دي چې يوه دهغو نه دابراهه شپيته زريزلښکر پيښه ده چې دکعبې دنړولو په عزم يې ليږلی و او دمزدلفې اومنی ترمنځ دتوتکيو(مرغانو) دنخود په اندازه تيګې په ورولو هلاک اوتس نس کړ.
هېره دې نه وي چې داپيښه درسول الله دمبارک پيدايښت نه پنځوس ياپنځه پنځوس ورځې مخکې منځ ته راغلې وه ،چې د۵۷۱ م کال دفروري له وروستيو اويادمارچ اولنيو ورځوسره سمون خوري.
