ليکنه: مولوي پوهنمل زاهدي احمدزی
(دلړۍ دويمه کړۍ)
دصلح ډولونه
په اسلامي شريعت کې په مجموعي توګه سوله په شپږ ډوله ده ؛ لکه چې حافظ ابن حجر عسقلاني متوفي۸۵۲ هـ پخپل کتاب فتح الباري شرح صحيح البخاري کې په کتاب الصلح کې ويلي دي:
والصلح اقاسم :
۱ـ صلح المسلم مع الکافر
۲ـ والصلح بين الزوجين
۳ـ والصلح بين الفئة الباغية والعادلة
۴ـ والصلح بين المتغاصبين
۵ـ والصلح في الجراح کالعفو علی مال
۶- والصلح لقطع الخصومة اذا وقعت المزاحمة اما في الاملاک او في المشترکات کالشوارع.
ژباړه: صلح په ډېرو ډولونو سره ده ؛ لکه:
اول: صلح دمسلمانانو له کافر سره .
دويم: دمېړه او مېرمن ترمنځ سوله کول .
درېيم : دياغي او نياو منې ډلې ترمنځ سوله کول.
څلورم : د دوو مرورو ترمنځ د پخلاينې روغه کول .
پنځم: د ټپي شوي لپاره پرټپی کوونکي باندې دديت په توګه پرمال کېښودلو سوله وکړای شي.
شپږم : د دوو برخمنو او څو کسانو ، چې په املاک کې سره شريک وي ؛ لکه لياره او داسې نور او بيا د هغوی په منځ کې اختلاف سره پيدا شي او يو دبل په مخه کې خنډ واقع کېږي او نه يې پرېږدي . چې ګټه ورڅخه واخلي ، بيا د دوی ترمنځ درېيمګړی روغه جوړه سره وکړي.
دسولې دغه شپږ واړه ډولونه الله تعالی په قرآن کريم کې بيان کړي دي ، چې ځيني ډولنه يې په ځانګړې توګه ذکر کړي دي . دا ځکه ،چې دصلح دغه ډولونه ډېر مهم دي او اهميت يې دمتعدي والي په وجه دی ، يعنې داختلاف او جنګ تداوم زيانونه يې ټولنې ته متعدي کېږي او ټولنه ورڅخه زيانمنه کېږي . په داسې حال کې چې صلح يې نه يوازې داچې جګړه مارو اړخونو ته ګټه رسوي؛ بلکې ټولنې ته يې هم ګټه رسېږي ؛ نو ځکه الله تعالی په ځانګړې توګه ذکر کړي دي . او يو شمېر نور سوله ييز ډولونه يې عام او ضمني بيان کړي دي.
زه غواړم دلته دقرآن کريم په رڼا کې په قرآن کريم کې دسولې ذکر شوي ډولونه هر يو بېلا بېل په لږ او لنډ تفصيل سره ذکر کړم . څو دسولې مينه وال په اسانتيا سره دهغې په شرعي ارزښت پوه شي او هم په دغې توګه دسولې داړتيا ضروري مراتب وپېژني.
