(کابل ټکی کام، ۱۳۹۷، مرغومی ۹)
په ټوله دنيا کې له شاوخوا دوه کروړه څخه زيات خلک فسبوک استعمالوي خو ډيری خلک په دې نه پوهيږي چې فسبوک او د سوشل ميډيا نورې ادارې د استعمالوونکو ډيری شخصي معلومات له ځان سره ساتي.
په همدې اړه ډيری هغه کسان چې سوشل ميډيا، فسبوک، ټويټر او …. کاروي بايد پوسټونو او انځورونو نشرولو سره احتياط وکړي چې په اينده کې ورته ستونزې نه وې جوړې شوي:
د خپلې کورنۍ په اړه له معلوماتو شريکولو ډډه وکړۍ:
د خپل ځان او د خپل ژوند ملګري په اړه چې هر ډول اړيکې وي بايد پټې وساتل شي، نورو خلکو ته له رسولو دې ډډه وشي، په دې اړه بايد په سوشل ميډيا له پوسټونو، انځورونو خپرولو ډډه وشي او خپلمنځي خبرې اترې پټې وساتل شي، ځکه چې په دې سره ستاسو نږدې خپلوان هم په تاسو بې اعتماده کېږي او ښايي خپلولي هم درسره پرې کړي.
د ناورين يا غم په ځای کې سيلفي مه اخلۍ:
ځينې وختونه داسې وي چې ستانه د دروندوالي غوښتنه کوي نو په همدې وجه د غم، جنازې او يا ناورين پر وخت سيلفي مه اخلۍ او په ځانګړي توګه داسې سيلفي چې تاسې پکې خوله چينګه (خندا) کړې وي او مه يې د شريکولو هڅه کوۍ، دغه راز په مقدسو ځايونو (مسجد، بیت الحرام، حج…) کې د انځور له شريکولو ډډه وکړۍ.
د غير قانوني کړنو پر مهال:
دغه راز د غير قانوني کړنو پر مهال لکه د موټر چلولو پر مهال په مبايل خبرې کول، يا د وسلو سره انځور اخيستل او بيا په سوشل ميډيا نشرول ښه نه دي، ښايي دغه عمل مو آن زندان ته د تللو سبب وګرځي.
نا مناسب کمنټونو او الفاظ کارول:
که ته په ټوکه کې هم کمنټ کوې بايد احتياط وکړې چې نا مناسب کمنټ يا الفاظ درنه ونه کارول شي او هميشه دې بايد دې ته پام وي چې رد عمل به يې هم سخت وي چې بيا به ورسره په لانجه ککړ يې.
د خپلې دندې باره کې شکايتونه:
که د دفتر له ملګرو سره دې د فسبوک اکاونټ نه وي هم ستا د دفتر مشر او ملګرو ته ستا د چلند او کمنټونو باره کې معلومات رسېږي، دا چې ته په خپله دنده کې ذهناً پريشانه يې نو پکار ده چې له ځان سره يې وساتې، له خلکو سره شريکول يې ګټه نه کوي.
د پېژندنې اسناد
ډير کله يو څوک له زياتې خوشحالۍ نه په خپل اکاونټ د پيژندنې اسناد، پاسپورټ، تذکيره يا د موټر چلولو لایسنس تر اخيستلو وروسته خپور کړي خو دا مه هيروۍ څومره چې د پېژندنې اسناد خپروې همدمره به ستونزو او خطرو سره مخ کېږۍ نو پکار ده چې د دغه ډول اسنادو له خپرولو ډډه وشي.
د قيمتي څېزونو او تحفو اخيستل او انځورونه يې شريکول:
د بيلابيلو څېړنو او راپورونو څخه معلومه شوې هغه څوک چې په سوشل ميډيا فسبوک د قيمتي څېزونو انځورونه خپروي، خلک يې په ليدلو سره د ناکامۍ احساس کوي، پر خپل ځان او ژوند يې د بې باورۍ احساس زياتيږي.
که تاسې په سوشل ميډيا د کوم قيمتي څيز انځور خپروۍ نو دا په یاد ولرۍ چې تاسې د خپل کور غيرضروري نمايش وړاندې کوۍاو ځينې خلک د دغه ډول اشياو د غلا کولو سوچ هم کوي نو چې ګټه نه لري خپرول يې د څه لپاره.
ژباړه: الماس
