رمز ایمان در «هویت» و «اراده آزاد» بشر ( بخش هفتم )

نوشتۀ: انجنیر محمد نذیر تنویر، هالند

به سلسلۀ مضامین “انس با وحی”: برداشتی از آیات 104-109 سورة یونس (21): بخش هفتم

بخش هفتم:

بلی! انسان های «بی مسوولیت» با سوء استفاده از واژه ای «قضا و قدر»، بر اعمال زشت شان پوشش می گذارند.

تاریخ واقعه ای را از دوران خلافت امیرالمؤمنین عمرفاروق ^(رض) نقل می نماید که فردی به جرم شرابخواری متهم گشت و امیرالمؤمنین، حکم جاری کردن «حد» را بر وی صادر نمود.

فرد بعد از شنیدن حکم گفت:

«قضا و قدر الهی چنین رفته است.»

امیرالمؤمنین عمرفاروق ^(رض) با شنیدن این حرف، دستور داد تا بر وی دو «حد» را جاری سازند!

«حد» شرابخواری و «حد» افترا به الله^(ج)!

امیرالمؤمنین گقت:

«ای مردم! بدانید که اراده آزاد و انتخاب عمل، خود «قضا و قدر» الهیست، نه جبر او!»

اینکه فرد از زیر بار مسوولیت فرار نماید و «اراده آزاد» اش را منوط به جبر الهی داند، درست همان چیزیست که شیطان در برابر خالق اش افترا بست!

شیطانی که تکبر و غرور، حس برتری جویی را در وی به اوج اش کشاند؛ و حسادت و انحصار طلبی امور نسبت به فرشتگان، بر وی چیره گشت، زیرا فرشتگان اولین کسانی بودند که سر سجده به دستور خالق شان خم کردند و ابلیس حاضر نبود که از دومین کسان باشند!

بلی! برتری جویی و انحصار طلبی؛ ابلیس را چنان جسور گردانید تا عبادت اش را در معامله گذارد!

و زمانی که برای شیطان مهلت داده شد؛ وی شروع به فتنه انگیزی نمود!

بلی! آغاز فتنه اش را با تهمت وارد نمودن به خالق اش شکل داد، و «اراده آزاد» اش را منوط به جبر الهی دانسته و مسوولیت گمراهی اش را، بر خالق اش راجع ساخت تا با این شیوه بتواند بشر را نیز اغفال سازد و به گمراهی کشاند.

قَالَ رَبِّ بِمَا أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَلَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿الحجر:٣٩﴾

^(شیطان) گفت: پروردگارا! به سبب اینکه مرا گمراه نمودی، من هم یقیناً ^{(همه کارهای زشت را)} در زمین در نظر آنها زینت می‌دهم ^{(تا ارتکاب زشتی ها برای آنان آسان شود)} ، و همگی را گمراه خواهم ساخت! ^{(الحجر: 39) و (اعراف: 16)}

و اما:

اینکه فرد مسوولیت «اراده آزاد» اش را بپذیرد و آنرا منوط به انتخاب و عمل خودش داند، درست همان چیزیست که آدم ^(ع) در برابر خالق اش اعتراف نمود و در پی جبران اش گام نهاد:

قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ ﴿الأعراف:٢٣﴾

^{(آدم و همسرش)} گفتند: پروردگارا! ما ^{(با نافرمانی از تو)} بر خویشتن ستم کرده‌ایم و اگر ما را نبخشی و بر ما رحم نکنی از زیانکاران خواهیم بود.

بلی! انسان در انتخاب عمل، مخیر است!

پس منظور از بیان قرآن در رابطه به اینکه «خیر و شر»، «هدایت و گمراهی»، و… از جانب الله^(ج) ست، در چیست؟

بلی! این چیزیست که منوط به «قضا و قدر» الهی می گردد!

پس باید «قضا و قدر» الهی را شناخت!