د جهاد فقهي مسائل (اومه برخه)

ليکوال : ستر ديني عالم شيخ الحديث مولوي فضل الرحمن (پکتياوال) رحمه الله

ترتيب کوونکی : م، نجم الرحمن (فضلي)

د جهاد منصوصي اصول

هغه منصوصي اوامر او نواهي چې د خداى جل جلاله په لار کې د جهاد د طرزالعملونو کړنلاره ټاکي د جهاد د منصوصي اصولو په نامه ياديږي، دغه اصول چې خداى تعالى په قران مجيد کې په ښکاره توګه بيان کړي د ډير لوى اهميت حامل دي، د دې اصولو له پلي کولو څخه پرته مومن مجاهد نشي کولاى متوقع کاميابي او فتح ترلاسه کړي، نو اوس  غواړو د خپلو  مجاهدينو وروڼو د ديني پوهې د لا زياتوالي لپاره نوموړي اصول  په لنډو ټکو کې په مختصر ډول راونغاړو :

(١) د جهاد لپاره نظم جوړول

يعنې اهل د کار ته دنده سپارل، په دې هکله خداى تعالى فرمايي )إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤدُّواْ الأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا( (سورة النساء  آية ٥٨)

ژباړه: بيشکه الله جل جلاله امرکوي په تاسو اې مومنانو د دې چې وسپارئ تاسې امانتونه اهل د اماناتو ته، وائي په جهودانو کې دا عادت ؤ چې په امانتونو کې به يې خيانت کاوه او د خصوماتو په فيصلو کې به يې رشوتونه اخيستل او په نورو اسبابو سره به يې د يوه پلو (جانب) لحاظ او خاطر کاوه او د حق په خلاف به يې حکمونه کول، نو ځکه  مسلمانان له هماغسې چارو ځنې ممنوع ګرځول شوي دي.

منقول دي چې د مکې شريفې د فتحې په ورځ  رسول الله صلی الله عليه وسلم اراده درلوده چې  بيت الله شريف ته دننه ننوځي، د کعبې شريفې کيلي (مفتاح) د کعبې شريفې له ساتونکي حضرت عثمان بن طلحة رضی الله عنه سره وه، هغه د کيلي (مفتاح) له ورکولو څخه انکار وکړ او حضرت على کرم الله وجهه د ده له لاسه کيلي (مفتاح) په زوره واخيسته، ور يې  پرانيست، کله چې د الله تعالى رسول صلی الله عليه وسلم د کعبې شريفې نه د باندې ووت نو حضرت عباس رضی الله عنه وغوښتل چې دا د بيت الله شريفې کيلي دې ماته راکړل شي، په دغه وخت کې دلته دا آيت مبارک نازل شو او کيلي (مفتاح) بيرته همغه حضرت عثمان بن طلحة رضی الله عنه ته وسپارل شوه او تر نن ورځې پورې هماغه کيلي له همغې کورنۍ سره پاتې ده، حضرت عثمان بن طلحة رضی الله عنه به تل وئيل که زه پوهيداى چې (رسول الله مبارک) کيلي غواړي نو کيلي به مې ترې منع کړې نه واى (تفسيرکابلې ص ٥١٩ ج ١)

خو په عمومي ډول ويل شوي چې له امانت څخه مطلب هغه شرعي دنده ده چې مسلمان ته ورسپارل کيږي، کله چې د يوه مسئوليت او دندې د اجراء لپاره څوک انتخابيږي بايد چې هغه اهل دکار وي او وکولى شي چې د کار له عهدې څخه په اساني ووځي، له دې پرته په ټولنه کې کار غير اهلو ته سپارل هغه فساد منځته راولي چې مخنيوى يې ډير ګران دى، په دې هکله رسول الله صلی الله عليه وسلم په يوه حديث کې فرمايي (اذا وسدالامرالى غيراهله فانتظرالساعة) يعنې هر کله چې کار نا اهلو ته وسپارل شى بيا د قيامت انتظار وکړى، يا دا چې دا د قيامت له علامو ځنې يوه علامه ده چې هر کله کار غير اهلو ته سپارل کيږي، رسول الله صلی الله عليه وسلم هغه کيلي (مفتاح) ځکه حضرت عثمان  بن طلحة رضی الله عنه ته بيرته ورکړه چې هغه  اهل د کار ؤ، په هر مسلمان دا لازمه ده چې کار اهل د کار ته وسپاري، امير به داسې قوماندان غوره کوي چې اهل د قوماندانى وي، قوماندان به داسې سرګروپ کار ته مخامخ کوي چې اهل د سرګروپي وي، او  سرګروپ به داسې مجاهدين له ځان  سره کوي ترڅو د دغه دروند مسئوليت له عهدې څخه ځان  ويستلاى شى.

(۲) شورى

شورى يا مشوره کول د اسلام له مهمو ارکانو څخه شميرل کيږي، خداى تعالى پيغمبر عليه السلام ته د خپلو صحابؤ په هکله فرمايي )وشاورهم فى الامر( اې پيغمبره ! ته له صحابؤ کرامو رضی الله عنهم سره په هر يوه کارکې مشوره وکړه، پيغمبر عليه السلام هم هميش د همدغې موضوع  په ارتباط پافشاري کړې، هغه به د تل لپاره په جنګي، جهادي او نورو امورو کې له خپلو صحابه ؤ رضی الله عنهم سره مشوره کوله او هر يوه صحابي به پيغمبر عليه السلام ته داسې تسله ناکې مشورې ورکولې چې د مسلمانانو روح به پرې تازه کيده، ځينو به وئيل که ته چيرته بحر ته ځان غورځوې مونږ به ځان و نه سپموؤ، ځينو نورو به وئيل مونږ د موسى عليه السلام د قوم په څير نه يو چې خپل پيغمبر ته يې ووئيل ته او د ستا خداى ولاړ شى او اوجنګيږى، مګر مونږ وايو ته صلی الله عليه وسلم ځه مونږه درسره يو، ستا له مخې، ستا تر ښي اوکيڼې خوا مونږ جنګييږو.

د احد په ورځ يې له صحابه کرامو رضی الله عنهم څخه مشوره وغوښته چې له مدينې منورې څخه ووځي که پاتې شي، اکثره صحابه ؤ وويل چې بايد ووځو، نو رسول الله صلی الله عليه وسلم همغه شان فيصله وکړه، همدغه راز يې د حديبيې په ورځ له ابو بکرصديق رضی الله عنه سره مشوره وکړه، حضرت ابوبکر صديق رضی الله عنه په جواب کې وو يل : مونږ خو د جنګ کولو لپاره نه بلکې د عمرې لپاره راغلي يو، دا خلک بيا ولې زمونږ مخالفت کوي؟ رسول الله صلی الله عليه وسلم به ابوبکر رضی الله عنه او عمر رضی الله عنه ته وئيل کله چې تاسې په کومه موضوع کې مشوره راکړى زه به له هغې څخه مخالفت ونکړم، حضرت على (کرم الله وجهه) وايي ما له نبى کريم صلی الله عليه وسلم څخه پوښتنه وکړه چې عزم څه ته وائي؟ هغه جواب راکړ د رأيې له خاوندانو سره مشوره او بيا په هغې عمل کول، همدغه  راز حضرت على (کرم الله وجهه) وايي ما له نبى کريم صلی الله عليه وسلم څخه پو ښتنه وکړه د هغو مسايلو په باب چې په قران او حديث کې ونه موندل شي څه وکړو؟ هغه په جواب کې وويل له خداى جل جلاله ويريدونکو پوهانو سره مشوره وکړئ (مجمع الزوائد).

 نو د اسلامي لښکرو قوماندانو ته ښائي چې خپل ټول مسائل له اهل نظرو علماؤ، پوهانو او دانشمندانو څخه له مشورې کولو وروسته حل او فصل کړي.

د همدغې موضوع پاتې برخې په راتلونکو ليکنو کې ولولئ انشاء الله