عبدالصمد «شاکر»
الله جل جلاله انسانانو ته د نورو له تجربو او ازمایښتونو نه د کار اخېستنې او پخپل ژوند کې د یو بل د کړو وړو نه د ګټې ترلاسه کولو په خاطر علم او پوهه وربښلې ده چې د دغې پوهې په واسطه د نورو پرمختګونه خپل کړي خلکو او هېواد ته په کې سترې بریاوې نصیب او ټولنې ته نېکمرغي ور په برخه کړي.
هغه څوک چې د الله تعالی له دې ستر احسان په ګټې ژوند ته نوې بڼه، خوند او رنګ ورکوي نو شپه او ورځ کار کوي، زیار کاږي، نوښتونه رامنځته کوي، دانسان د سوکالۍ په خاطر هلې ځلې کوي څو داسې څه ومومي چې الله تعالی ورته دژوند دسمون په خاطر په کایناتو کې خلق کړي دي.
دالله تعالی د دې احسان له مخې د ټولنې ټول علمي قدرونه، هر بادرده احساسمن غړی په دې مکلف دي چې د خپلو خلکو د ژوند دپرمختګ دلارو چارو په لټون سره ټولنې ته بدلون ورکړي.
دغې موخې ته د رسیدو لپاره لازمه ده چې دتاریخ د تېرو دورو دخلکو ژوند په پرتله کولو سره د هغوی دبریا او ځوړتیا ژوندۍ بېلګې دخپلې ټولنې غړو ته ورپه ګوته کړي او له اړتیاوو نه ډګ ژوند ته ګټور بدلون ورکړي.
قران کریم چې زموږ د ژوندانه بشپړ قانون او دستور دی موږ ته دتاریخ د اهمیت د را په ګوته کولو تر څنګ د دې بلنه را کوي چې د تیرو قومونو حالات مطالعه کړو او عبرت ورڅخه واخلو الله تعالی فرمایي:
«قدخلت من قبلکم سنن فسیرو فی الارض فانظروا کیف کان عاقبة المکذبین هذا بیان للناس وموعظة للمتقین. هذا بیان للناس وموعظة للمتقین»
ژباړه: ستاسې څخه مخکې ډېرې دورې تیرې شویدي، په ځمکه کښې وګرځئ، را وګرځئ، وګورئ چې هغه خلک له څه عاقبت سره مخامخ شول، چې (دالله حکمونو او لارښودنو ته) یې د دروغو نسبتونه وکړل؛
دا (قران) بیان دی د خلکو لپاره او هدایت دی او نصیحت دی لپاره د متقیانو.
دا ډول قران کریم د تاریخي پېښو او د پخوانیو قومونو د لوړتیا او ځوړتیا اسباب او عوامل هم ذکر کړي دي ترڅو عقلمند خلک ورڅخه د عبرت درس واخلي
الله تعالی فرمایې (لقد کان في قصصهم عبرة لأولی الالباب)
ژباړه: بېشکه د دوی په قصو کې عبرت دی لپاره د خاوندانو دعقل)
نو بنا ویلای شو چې علمي قدرونه ته لازمي ده چې تر ډېره له هغه علم نه چې هغه عبارت :
د بشر، افرادو، ملتونو، دولتونو او غورځنګونو د سیاسي، اقتصادي، ټولنیزو او فرهنګي فعالیتونو دمطالعې، څېړنې، تحلیل او نتیجه بندۍ نه د او زموږ د حال او را تلونکي لپاره دعبرت درس دی پوره پوره واقف وي.
او دغه علم (تاریخ) تر بشپړې، هر اړخېزې مطالعې او څېړنې لاندې ونیسي.
داسلامي امت دلویدلي برم دلوړتیا په هیله
