سرليکنه
هر کال داخلي او بهرني بنسټونه په افغانستان کې د اداري فساد، بې کاريو، لګښتونو، د ښځو په وړاندې د تاوتريخوالي، روغتيا او په بېلابېلولاملونو د افغان ولس د وژنو راپورونه ورکوي.
په افغانستان کې د ملکي وګړو او عدالت غوښتنې په نامه يو بنسټ په خپل راپور کې څرګندوي چې د تېرو اتو مياشتو په تېرېدوسره په هېواد کې ١٣٧٢ تنه وژل شوي او ٢٣ ډلې په جګړه کې ښکيلې دي، د جنګي قوانينو په نه مراعت یې ولسي وګړو ته مرګ ژوبله اړولې ده.
يو بل راپور، چې هغه هم په هيواد کې د مرګ ژوبلې په اړه لست خپور کړی دی، وايي: په هېوا د کې د روانو جګړو له امله څلورو زرو ولسي وګړو ته مرګ ژوبله اوړېدلې ده، چې زياته برخه یې د بهرنيو پوځونو په هوايي بمباريو کې وژل شوي او ژوبل شوي دي.
که څه هم اروپايي ټولنې په افغانستان کې د افغان ولس د مرګ ژوبلې لپاره کافي وسايل او حالات برابر کړي دي، خو بيا یې هم په دومره وخت کې ياد شمېر افغان ولسي وګړو په مرګ ژوبله اندېښنه ښوولې ده. د اروپايي هېوادونو او په افغانستان کې د بېلابېلو بنسټونو اندېښنې د افغان ولس په وژنه نه دي، بلکې دوی په دې اندېښنه لري چې د امريکا په مشرۍ د اروپايي ټولنې له وحشتونو پرده پورته کېږي.
تېر ٢٠١٧ ميلادي کال کې خو د امريکا نوې ستراتيژي په پشپړتوګه نه وه پلې شوې، وروسته له دې چې په ٢٠١٨ ميلادي کال کې به پیل شي، د افغان ولس لپاره به د امريکا نوې ستراتيژي له نورو کلونو زياته مرګونې تمامه شي، او هم به روان ميلادي کال د افغا ن ولس لپاره د مرګ او ژوبلې تر څنګ د ډول ډول بدبختيو کال ثابت شي.
بل لوري ته د افغانستان د ملکي خدماتو او اداري اصلاحاتو کمېسیون په دې لټه کې دی څو د ملکي خدماتو په ادارو کې د ښځو ونډه ډېره کړي. خو ياد کميسيون له دې بې خبره دى چې په تېرو اتو مياشتو کې چې په هېواد کې ولسي وګړو ته څومره مرګ ژوبله اوړېدلې ده، زياته برخه یې ښځې او ماشومان دي.
د ملکي خدماتو او اداري اصلاحاتو کمېسیون په حکومت کې د ښځو ونډه غواړي او بهرني پوځيان یې په بمباريو کې زيات شمېر ښځې او ماشومان وژني. که په حکومت کې د ولسي وګړو کاري ونډه او د بهرنيو هوايي پوځونو لخوا په بمباريو کې یې وژنه پرتله کړو، نو په لس چنده مرګ ژوبله بهرنيو پوځونو ولسي وګړو ته اړولې ده.
لومړی بايد هغه بنسټونه چې وخت په وخت بېلابېل راپورونه ورکوي، په حکومت کې د ولس د کاري ونډه او بيا یې د بهرنيو پوځونو لخوا په عملياتو او هوايي بمباريو کې وژل پرتله کړي چې کومه سلنه لوړه ده.
دا مهال په حکومت کې د دوه ډاکټرانو او د هغوی د پلويانو د اختلافاتو له امله نږدې ٥٣٠٠٠ څوکۍ خالي پرتې دي. ٧ ولايات امنيه قوماندان نه لري، د سرپرستانو لخوا یې ولس ځورول کېږي. درې ولايات واليان نه لري. په هېواد کې د قاضيانو او څارنوالانو راج دی، هره مياشت په لکونو افغانۍ د رشوتونو له ليارې ذخيره کوي.
بېلابېل راپورونه څرګندوي چې په حکومتي ادارو کې د اروپايي ديموکراسۍ له برکته ښځې ځورول کېږي، ځکه خو یې کارې ونډه کمه ده. اما دې ته نه ګوري چې د هېواد ځوانان د بې کاريو له امله بهرنيو هېوادونو ته روان دي.
که دقيق حساب وشي، په حکومت کې تر کار د ولسي وګړو د وژنو سلنه لوړه ده. په حکومت کې کارونه نه موندل کېږي، خو بهرني پوځيان شپه – ورځ په ولس بمبار کوي، چې زيات پکې ښځې او ماشومان وژل کېږي.
