د نړۍ پای (۷۳مه برخه) – خسف –

لیکوال : محمد العریفی

ترجمه : م، نجم الرحمن فضلي

 (خسف ) په زمکه کې د ننوتلو دری پيښې

د قيامت له لويو نښانو څخه په دريو ځايونو کې (خسف) يعنې په زمکه کې ننوتل هم دي د کومو په باره کې چې نبي کريم   صلی الله علیه وسلم  خبر ورکړی: خلک به د دې پيښو له امله ډير په ويره کې شي او د دې پيښو اثرات به ډير درد ناک وي.

د خسف معنا : د خسف معنا ده د زمکې چاودل او په هغې چې له پاسه څه وي د هغوی په زمکه کې لاندې ورکيدل.

په تيره او اوسنی زمانه کې ډيرې پيښې منځته راغلې دي کومې چې د قوت او حجم په لحاظ له يوې بلې جلا دي، د کومو ذکر چې په حديثونو کې راغلی د هغوی يو خاص حيثيت دی او د هغوی خبر او شور به هر لوري ته خپور شي.

په دريو ځايونو کې هغه (خسف) د کومو ذکر چې په حديثونو کې راغلی دا په اخره زمانه کې واقع کيدونکي دي، د قرآن او احاديثو ډير نصوص په هغوی باندې دلالت کوي.

د خسف په باره کې وارد احاديث

له حضرت خذيفه ابن اسيد غفاري  رضی الله عنه  څخه روايت دی چې رسول الله   صلی الله علیه وسلم  زمونږ خوا ته تشريف راوړ کله چې مونږ د قيامت ذکر کاوه، رسول الله   صلی الله علیه وسلم  وفرمايل : تاسو د کوم شي ذکر کوی؟ مونږ عرض وکړ : مونږ د قيامت ذکر کاوه، رسول الله   صلی الله علیه وسلم  وفرمايل :

إنها لن تقوم حتى ترون قبلها عشر آيات فذكر الدخان والدجال والدابة وطلوع الشمس من مغربها ونزول عيسى ابن مريم صلى الله عليه وسلم ويأجوج ومأجوج وثلاثة خسوف خسف بالمشرق وخسف بالمغرب وخسف بجزيرة العرب وآخر ذلك نار تخرج من اليمن تطرد الناس إلى محشرهم ([1]).

ژباړه :

يقينا هغه قيامت تر هغه وخته پورې نه قايميږي تر څو چې له هغه د مخه لس نښانې ونه ليدل شي، بيا نبي کريم   صلی الله علیه وسلم  د هغوی ذکر وکړ : (۱) دود (۲) د دجال خروج (۳) د دابه خروج (۴) د لمر له مغرب څخه راختل (۵) د عيسی ابن مريم عليهما السلام نزول (۶) د ياجوج ماجوج خروج (۷) په مشرق، مغرب او جزيره نمائي عرب کې د زمکې چاودل او له ټولو وروسته چې کومه نښانه ښکاره کيږي، هغه له يمن څخه د يوه داسې اور راوتل دي کوم به چې خلک د محشر (شام) لوري ته بوځي.

داسې حديثونه په کومو کې چې په زمکه کې د ننوتو د واقعاتو ذکر راغلی کوم چې د ګناهونو د سزا په ډول دي

له حضرت ابو امامه باهلي  رضی الله عنه  څخه روايت دی چې رسول الله   صلی الله علیه وسلم  فرمايلي:

زما په امت کې به يو شمير خلک په خوړو، څښلو او په لهو لعب کې شپه تيره کړي، کله چې صبا شي نو ټول به خنزيران شوي وي، د دغه امت ځينې قبايل به له خپلو کورونو سره په زمکه کې ننوځي، کله چې صبا شي نو خلک به وايي چې نن شپه بنو فلان په زمکه کې ننوتلي دي، نن شپه د فلانی قبيلې کورونه په زمکه کې ننوتلي دي، په هغوی به ډبرې (تيږي) او وريږي او پر هغوی به بدې (منخوسې) هوا ګانې وچليږي کومې به چې هغوی داسې زره زره کړي لکه څنګه چې پخواني قومونه د شرابو څښلو، سود کولو، سړيو ته د وريښمو اغوستلو، د سندرو ويونکو ښځو اختيارولو او د صله رحمي قطع کولو له امله بيخ او بنياد ويستل شوی، ابو امامه  رضی الله عنه  وايي چې نبي کريم   صلی الله علیه وسلم  د دې هلاکيدونکو يو خوی هم بيان کړ مګر له ما څخه هغه هير شو ([2]).

          له حضرت عبد الله بن عمر رضی الله عنهما څخه روايت دی چې رسول الله   صلی الله علیه وسلم  فرمايلي:

في امتي خسف ومسح وقذف ([3]).

ژباړه :

زما په امت کې به خسف، مسخ او د ډبرو (تيږو) باران وي.

          له حضرت عبد الله بن عمر رضی الله عنهما څخه روايت دی چې رسول الله   صلی الله علیه وسلم  فرمايلي:

بَيْنَمَا رَجُلٌ يَجُرُّ إِزَارَهُ مِنْ الْخُيَلَاءِ خُسِفَ بِهِ فَهُوَ يَتَجَلْجَلُ فِي الْأَرْضِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ([4]).

ژباړه : يو کس به په تکبرانه انداز کې خپل څادر په زمکه اچولی روان وي، دی به په زمکه کې ننه باسل شي او تر قيامته پورې به زمکه کې روان وي.

د (يتجلجل) معنا ده له آواز سره حرکت کول.

له انس  رضی الله عنه  څخه روايت دی چې رسول الله   صلی الله علیه وسلم  هغه ته وفرمايل:

اې انس ! خلکو په مختلفو ښارونو کې اوسيدل غوره کړي، په هغوی کې د يوه نام (بصره) يا (بصيره) ده، که چيرته ته په دې ځای تيريدلې يا اتفاقي هلته ور داخل شوې نو د هغه له شاړو زمکو څخه، د هغه له زراعتي زمکو څخه، د هغه له بازارونو څخه او د هغه د امراؤ له دروازو څخه ځان ساته، ته د هغه په اطرافي سيمو کې اوسه، ځکه چې د دې ښار اوسيدونکي به په زمکه کې ننباسل شي، په هغوی به د ډبرو (تيږو) باران وشي او هلته به زلزلې راشي، يو شمير خلک به هلته شپه تيروي مګر له صبا کيدو د مخه به بيزوګان او خنزيران شوي وي ([5]).

نبي کريم   صلی الله علیه وسلم  په دې حديث کې خبر ورکړی چې خلک به په مختلفو ښارونو کې اوسيدل غوره کړي، په هغوی کې د يوه نام (بصره) هم ده، نبي کريم   صلی الله علیه وسلم  حضرت انس  رضی الله عنه  خبر دار کړ چې هغه د دې ځای له شاړې زمکې ځان وساتي، هغه د دې ځای له نباتاتو او بازارونو څخه هم ځان وساتي او چيرته چې خلک سره را جمع وي خريد او فروخت کوي له هغه هم، نبي کريم   صلی الله علیه وسلم  هغه د دې ځای د ظالمو واکمنو له دروازو څخه هم وويراوه، ځکه چې په ښار کې د زمکې چاودل، د ډبرو (تيږو) وريدل، د زلزلو راتلل او د شکلونو د بدليدو واقعات پښيږي.

نبي کريم   صلی الله علیه وسلم  هغه ته د (بصره) په اطرافي سيمو کې د اوسيدا خبر وکړه تر څو چې له هلاکت څخه وساتل شي.

له حضرت نافع  رضی الله عنه  څخه روايت دی چې يو کس د حضرت ابن عمر  رضی الله عنه  په خدمت کې حاضر شو او وې ويل : چې فلان تا ته سلام وايي، ابن عمر  رضی الله عنه  وويل : ما ته معلومه شوه چې هغه کوم بدعت پيدا کړی، که چيرته همداسې وي نو هغه ته زما له لوري سلام مه وايه، ما له نبي کريم   صلی الله علیه وسلم  دا اوريدلي چې فرمايل يې:

زما د امت د قدريه فرقې په خلکو به د شکلونو بدليدل، په زمکه کې ننوتل او د ډبرو باران وريدل او نور واقعات به مخته راشي  ([6]).

خلاصه

په اخره زمانه کې د واقع کيدونکو دريو لويو خسفونو له جملې څخه د يوه ځای او سبب په مخکني حديث کې بيان شو، تر کومه ځايه چې د پاتې نورو دوو خسفونو تعلق دی هغه به په اخره زمانه کې واقع کيږي، ليکن ما ته د هغوی په ځای او سبب باندې دلالت کوونکي کوم حديثونه په لاس را نغلل

(والله اعلم).

[1]  – صحيح مسلم، الفتن واشراط الساعة، حديث : ۲۹۰۱.

[2]  – المستدرک للحاکم :۴/ ۵۱۵. وقال : صحيح علی شرط مسلم؟

[3]  – اجرجه الحاکم :۴/ ۴۹۲، وقال : ان کان ابو الزبير سمع من عبد الله بن عمر فانه صحيح علی شرط مسلم ولم يخرجاه

[4]  – صحيح البخاري، احاديث الانبياء، حديث : ۳۴۸۵.

[5]  – سنن ابی داؤد، الملاحم، حديث : ۴۳۰۷، وصححه الالباني.

[6]  – سنن ابن ماجه، الفتن، حديث : ۴۰۶۱، وجامع الترمذي، القدر، حديث : ۲۱۵۲، وهو حديث صحيح.