راپورتاژ: فرید افغان
(کابل ټکی کام ۱۳۹۷ تله ۱۲)
د ملکي تلفاتو وروستی بوږنونکی وضعیت تر ټولو پیچلي پړاو ته ننوتلی تر دې چې نړیوالې اندیښنې یې هم راپارولې او د ملګرو ملتونو پرلپسې راپورونو د دې فاجعې اصلی څیره لږ تر لږه بربنډه کړې ده.
په تیره نږدې یوه میاشت کې د امریکایانو له خوا چې افغان ملګرو (ځانګړو ځواکونو) یې حمایت کاوو په مخامخ ډزو او بمباریو کې ۷۱۳ ملکي کسانوته مرګ ژوبله اوښـتې ، چې تر دوه نیم سوه زیات وژل شوي او نور ټپیان دي .
په دې راپورتاژ کې دا روښانه کوو چې د روان کړکیچن وضعیت لاملونه څه دي، هدفي عملیات د څه لپاره او څوک یې تر شا دي .
لاملونه یې:
شنونکي وایي، په افغانستان کې د ۱۷ کلنې جګړې تجربو ښوودلې کله هم چې طالبان په کومه سیمه کې پرمختګ کوي، یا هم مقابل لوري ته تلفات اړوي، هغوی یې په غبرګون کې له ولسي خلکو د بمباریو او ړندو عملیاتو په توسط غـچ اخیسـتی دی.
دا چې سږکال طالبانو خورا خوځنده بریدونه وکړل او د دوو ولایاتو (فراه او غزني) مراکز یې تر څه وخته په خپل کنترول کې واخیستل، دغه راز یې تر ۳۰ ډیرې ولسوالۍ تر خپل حاکمیت لاندې راوسـتې او د دولت پلوه ځواکونو هر نوع هوایي او ځمکني عملیات یې پر وړاندې بې ګټې وو، نو یې د خپل پخواني تکتیک له مخې د ملکیانو د ربړولو او د هغوی د وژلو لړۍ را پیل کړه، څو په دې توګه دوه کارونه وکړي؛ لومړۍ داچې پر طالبانو فشار راوړي، که یې بریدونه کم نه کړل، نو ولسونه به یې دا ډول قُرباني ورکوي او بل داچې ولسونه پوه کړي چې د طالب په نوم هرې آزادي غـوښتونکې ډلې ته که پناه ورکړي، بقا به ونه لري ځکه چې کورونه به یې وران او ماشومان او ښځې به یې د امریکایانو او د هغوی د افغان ملګرو د عملیاتو ښـکار وي.
هدفي عملیات د څه لپاره؟
له هدفي عملیاتو څو موخې دي، شنونکی احمدسعیدي وایي، امریکایان غواړي له یوه پلوه په افغانانو کې د ولسي رهبرۍ مخینه له منځه یوسي او په دې توګه یې علماء، سپین ګیري او قومي مشران خپل هدف ګرځولي، تر څو یو شمیر د ځوان قشر هلکان چې په لویدیځوال کلتور روزل شوي ، پالل شوي وي ،ځای ډک کړي او په دې توګه د مقاومت راج د ولسونو له زړونو لرې کړي.
دغه راز د ماشومانو او میرمنو د وژنې پیښې ډیرې دردونکې وي ،نو په دې ډول ګډې قواوې غواړي چې د بهرنیانو پر وړاندې پاریدلي احساسات په داسې ګواښونو کنترول او مخه یې ونیسي.
هغه ستراتیژي چې د ګټې پرځای یې ګڼ طالب ضده افغانان اړ ایستلي څو د دولت پر خلاف د طالبانو په لیکو کې فعال مقاومت ته ملا وتړي.
دغه راز بهرنۍ استخباراتي شبکې یو اوږدمهالی خطرناک هدف دا هم لري چې د دې وحشتونو پړه پر افغان ملګرو ومني او دغه راز یې په هره وحشیانه پیښه کې له ځان سره د یوه شریک ځواک په توګه په ملتیا بوځي، څو د بهرنیانو له وتلو سره سم یوې بلې کورنۍ شخړې ته لار هواره او د ولس او د امریکایي ملاتړو (افغان ځواکونو) ترمنځ د کسات بله دریڅه پرانیزي چې د دې لوړه بیه به بیا همدا ځانګړي ځواکونه پرې کوي.
څوک یې تر شا دي؟
که څه هم په وروستیو کې د بلک واټر جګړه مارې شبکې د راتګ خبرونه زیات شوي آن چې ولسمشر یې هم پر وړاندې منفي غبرګون ښوودلی او پارلمان هم د یادې کمپنۍ د راتګ په هکله اندیښنه ظاهره کړې، خو د چارو پوځي کارپوهان وایی چې دا ډول هدفي عملیات او وژنې د امریکایي جګړه مارې کمپنۍ (بلکواټر) کارونه دي چې غواړي په دې توګه د هغوی د وحشیانه کړنو له پاره یو پیل وکړي.
دغه راز ځینې ناتائید شوي راپورونه دا هم وایي چې امریکا په غیر رسمي بڼه د بلک واټر کمپنۍ ته اجازه ورکړې تر څو په افغانستان کې په آزمایښتي ډول خپل فعالیتونه پیل کړي.
نتیجه: پوځي کارپوهان د خپلو تجربو له مخې وایي، ښایي دا ډول هدفي عملیات او بمبارۍ چې یواځې ملکي خلک په کې ښکار کیږي، د یوه لوی ولسي پاڅون پیلامه وي چې پایلې به یې امریکایانو او د هغوی په ملاتړ افغان ځواکونو ته خورا دردونکې او خونړۍ وي.
