د الأزهر شیخ: أحمد الطيب
ژباړه: روحانی
په وروستيو کې د الأزهر پوهنتون شيخ امام احمد الطيب ويلي، هغه څوک چې له يوې د زياتو ښځو کولو او د اولادونو په راوړلو کې عدالت نه شي کولی نو زياتې ښځې دې نه کوي ځکه چې نا انصافي ترې ونه شي.
د نوموړي خبرې ځينو رسنيو او فعالانو غلطې تعبير کړي خو د ازهر رسنيز مرکز وېبپاڼه ليکي، د شيخ احمد طيب په مطلق ډول له يوې د ډېرو ښځو حراموالی نه دی اعلان کړی ، بلکې د ۲۰۱۶ کال د اکتوبر پر ۱۷ مه یې د فتوا یوه نړیوال کنفرانس ته وینا کې ویلي وو چې: “غواړم ووایم د څو ښځو لرلو حق لغوه کولو د قانون بلنه نه درکوم.بلکې هر هغه قانون ردوم چې د قرآن کریم او پاکو احادیثو قانون او تشریع ویجاړوي.”
هغه ويلي، عدالت د تجربې لپاره ندی پریښودل شوی په دې معنی چې یو شخص دوهمه ښځه کوي که عدالت یې وکړ نو پر مخ دې ولاړ شي کنه نو طلاقوي به یې.
امام احمد الطیب ټینګار کړی چې د زیاتو ښځو کول په اسلام کې، یو مشروط او مقید شوی عمل دی، دې څرګندونو په ټول مصر کې یو جنجال راپارولی.
دا لومړی ځل ندی چې نوموړی شیخ د دې موضوع په اړه دا ډول څرګندونې کوي، نوموړی چې کله په کال2010 دغه منصب ته رسیدلی نو په کال 2016 یې دا او دې ته ورته څرګندونې کړي په ځانګړې توګه هغه مهال چې کله عبدالفتاح السیسی په کال 2014 کې د حکومت واګي ترلاسه کړل نو وروسته یې د دیني اواز د نوي کولو غږ پورته کړ.
خو دا ځل لومړی ځل دی چی په غیر مشروط ډول د ښځو تعداد ظلم بولي.
د تیرې شنبې له ماسپښین نه وروسته الازهر پوهنتون رسما اعلامیه خپره کړه چې پکې یې ټینګار کړی او د هغو خپرونو په تعقیب یې چې په ټولنیزو رسنیو کې خپاره شوي ویلي دی چی الامام الطیب د ښځو د تعدد په اړه په مطلق ډول د تعدد د منعې او حراموالي په اړه څه نه دي ویلي.
اعلامیې ټینګار کړی چې: د یاد عالم خبرې د تعدد او هغه ایت تفسیردی چې د دې موضوع په اړه دی چې څه ډول یې د ښځو تعدد د عدالت پورې مقید کړی. شیخ پر هغه چا نیوکه کړې چې وایي د ښځو تعدد اصل دی.
د الازهر د شیخ یادې څرګندونې د مصر د ښځو د ټولنې لخوا استقبال شوې د دې ټولنې مشرې مایا مرسي د شنبې په ورځ په یوه بیان کې له شیخ نه د زړه له کومې مننه وکړه چې دا ډول اعلامیه یې خپره کړې چې موخه یې د اذهانو تنویرول او د حق ښکاره کولو پرته بل څه نه دي، ویلې یې دي چې هغه تل ټینګار کړی چې د اسلام حنیف دین تل د ښځې عزت کړی عدالت یې ورسره کړی او داسې بې شمیره حقوق یې ورکړي چې پخوا یې نه درلودل.
د الازهر شیخ د ټویټر په خپل رسمي اکاونټ کې د جمعې په مازدیګر په ټويټ کې شیخ الطیب ليکلي دي: مونږ ته له راپاتو مسایلو نه چې تر ټولو لومړی مسئله چې نوي کولو ته اړتیا لري، هغه د ښځو قضیې دي، ځکه چې ښځه نیمه ټولنه ده، او اعتنا ورته نه کول مونږ داسې کوي لکه په یوه پښه چې څوک مزل کوي.
الازهر ټینګار کړی چې د ښځو د تعدد مسئله په یو زیات شمیر اړخونو کې د ښځې او اولادونو پر وړاندې یو ظلم دی او دا له هغو کارونو څخه دی چې د قران کریم او نبوي سنتو په اړه یې په فهم او تعبیر کې سم برداشت ندی شوی.
طیب په رسمي چینل کې په خپلو اونیزو څرګندونو کې زیاته کړې ده:
(څوک چې وایی چې د ښځو تعدد په اسلام کې اصل دی، دا خلک سهوه شوي زه د دې خبرې پوره مسؤلیت په غاړه اخلم ځکه چې په قران کریم کی اصل: فان خفتم الا تعدلوا فواحدة) دی.
طیب یو نابغه دی: وایی پر مونږ لازم دی چې د ښځو د تعدد په اړه ایت په کامل ډول ولولو، ځینې یواځې دا لولي چې: (مثنی و ثلاث و رباع) چې دا د آیت یوه برخه ده، پوره آیت نه دی بلکې له دې نه مخکې او وروسته هم یو څه شته چې باید ولوستل شي.
د الازهر شیخ پوښتنه وکړه چې:
آیا نن سبا یو مسلمان دا آزادي لرلی شي څو دوهمه، دریمه او څلورمه ښځه د لومړۍ ښځې پر سر وکړي؟ او که نه دا آزادي مشروط او مقیده ده؟
په دې معنی چې تعدد یو مقید حق دی، او مونږ ویلای شو چې په دې کې اجازه ده، او اجازه سبب ته اړتیا لري، که سبب وجود ونلري نو اجازه باطله ده، تعدد په عدالت پورې تړلی دی که عدالت نه وي تعدد حرام دی.
الطیب ټینګار کړی چې عدالت د تجربې لپاره ندی پریښودل شوی په دې معنی چې یو شخص دوهمه ښځه کوي که عدالت یې وکړ نو پر مخ دې ولاړ شي کنه نو طلاقوي به یې.
د عدالت په اړه له مجرد ویرې نه هم تعدد حرام دی، قران کریم وایی: “فإن خِفتُم ألا تعدلوا فواحدة”.
