ليکوال: م. نجم الرحمن فضلي
پوښتنه : يو شمېر خلکو ته د بادي بواسيرو تکليف وي، سره له اوداسه هغوى خپل ځانونه بې اودسه محسوسوي، يعنې که چيرته هغوى اودس هم وکړي نو د اودس ماتي پر ځاى هغوى داسې څه محسوسوي لکه په هماغه د اودس په ځاى چې کوم چينجى مينجى يا بل شى حرکت کوي، يا دا محسوسوي لکه چې هوا خارجه شي او يو شمير دا محسوسوي چې د ګرمايش له امله يا د اودس ماتي پر ځاى خوله وي، دوى دا حالت تل (همېشه) يا په ځينو وختونو کې محسوسوي، لهذا د دوى اودس څرنګه قايم پاتې کيدلاى شي او تر کومه وخته پورې؟ يا دا چې دا يوازې وهم دى دېته توجه ندى پکار؟.
ځواب : داسې کس دې د هر لمانځه لپاره اودس وکړي ([1]).
د سترګو له اپريشن وروسته د لمانځه کولو حکم
پوښتنه : که د يوه کس سترګې اپريشن کړى شي، او د رکوع او سجدې لپاره د سر ښکته کولو په وخت کې يې په سترګو کې سخت درد پيدا کيژي او ډير زيات تکليف ورته رسيږي، سترګې يې سرې کيژي، په داسې حالت کې د رکوع او سجدې کولو حکم څه دى؟.
ځواب : په صورت مسئوله کې که چېرته په رښتيا د رکوع او سجدې په کولو باندې په سترګو کې درد پيدا کيږي، تکليف ورته رسيژي او سترګو ته نقصان رسيژي نو په داسې صورت کې په ناسته لمونځ کولاى شي، رکوع او سجده دې د سر په اشاره سره وکړى شي، د سجدې اشاره د رکوع په نسبت ډيره ښکته پکار دى ([2]).
که په تندي باندې زخم وي نو د سجدې کولو حکم
پوښتنه : که د يوه کس په تندي باندې دانه ختلې وي، آيا د دغه عذر له امله په اشاره سره د لمانځه کولو څه ګنجايش شته دى او که نه؟.
ځواب : داسې کس ته پکار دي چې د يوازې پوزې په لګولو سره سجده وکړي، په مذکوره صورت کې د بيان کړى شوي عذر له امله که چيرته په اشاره سره لمونځ وکړى شي نو لمونځ نه کيږي ([3]).
که په رنځور کې د ناستې طاقت هم نه وي
پوښتنه : که په رنځور کې د ناستې طاقت هم نه وي بيا به څه کوي؟
ځواب : په څملاسته دې لمونځ وکړي، په څملاسته د لمانځه کولو طريقه دا ده چې د شا پر تخته دې پريوځي او پښې دې د قبلې لور ته کړي، خو غځول يې نه دي پکار، زنګنونه دې ودروي او د سر لاندې دې تکيه يا بالښت کيږدي تر څو يې چې سر لږ راپورته شي، د رکوع او سجدې لپاره دې سر ښوروي او په اشاره سره دې لمونځ وکړي، دا صورت غوره دی، دا هم ورته روا ده چې د شمال لور ته سر کړي او په ښي اړخ پريوځي يا د جنوب لور ته سر کړي او پر چپ اړخ پريوځي او په اشاره سره لمونځ وکړي ([4]).
د سترګو په اپريشن کې د لمانځه کولو حکم
پوښتنه : دا چې د سترګو د اپريشن په وخت کې د سر د ښورولو يا په سر سره د اشاره کولو اجازه نه وي، په بستره باندې متيازې پرتې وي، ځينې وخت بدن او جامه هم په متيازې ککړيژي، ايا په داسې حالت کې د لمانځه قضاء کول روا دي او که نه؟.
ځواب : که چيرته د سر ښورول يا په سر سره اشاره کول يوه ماهر او دينداره ډاکټر منع کړي وي او ا يې د سترګو لپاره مضر ګڼلي وي نو په داسې صورت کې د لمانځه قضاء کول صحي دي، د سترګو يا زړه په اشاره دې لمونځ نکوي، او که چيرته په سر سره اشاره کول مضر نه وي نو په اشاره سره لمونځ کول ضروري دي، او که چيرته بستر ناپاک وي او هغه نه بدلوي نو په هغه دې لمونځ وکړى شي ([5]).
([1]) آپکى مسايل اور انکا حل، ٣ : ٥٨٨، بحواله : درمختار مع التنوير، ج : ١، ص : ٣٠٥.
([2]) فتاوى رحيميه، ٥ : ١٦٢، بحواله : مراقي الفلاح مع طحطاوي، ص : ٢٣٥، باب صلوة المريض.
([3]) فتاوى عباد الرحمن، ٢ : ٢٧٤، بحواله : الجوهرة النيرة، ص : ١٠٢، الفتاوى العالمګيرية، ج : ١، ص : ١٣٦.
([4]) تعليم الاسلام، څلورمه برخه : ٤٩.
([5]) فتاوۍ محموديه، ٧ : ٥٥٦، بحواله : الفتاوي العالمګيرية، کتاب الصلوة، الباب الرابع عشر في صلوة المريض، ج : ١، ص : ١٣٦.
